Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn con người trong đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây của Đỗ Bích Thúy

Đề bài:  Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn con người trong đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây của Đỗ Bích Thúy.

DƯỚI VÒM TRỜI ĐẦY MÂY

(Đỗ Bích Thúy)

“Có lẽ rồi tôi sẽ giữ rất lâu trong ký ức cái buối sáng ướt đẫm ấy, khi cơn mưa rơi như một giấc mơ và những bông hoa tím li ti cụ cựa đung đưa chạm khẽ khiến mọi sợi tơ cảm xúc vừa muốn vươn ra, vừa muốn co lại. Những lùm cây luôn lớn lên, già đi, trổ hoa, rụng hoa… một cách thật thảnh thơi nếu như không ai động tới, thật ít ai động tới. Chúng khiến tôi nghĩ tới những khu vườn ở vùng Chernobyl. Sau tai nạn phóng xạ kinh hoàng, người ta nói phải mất ít nhất 3 ngàn năm nữa thì Chernobyl mới có thể lại là nơi con người tiếp tục sinh sống. Nhưng mới chỉ có vài thập kỷ thôi, thị trấn bị bỏ quên này đã biến thành một khu rừng rậm rạp biếc xanh, với rất nhiều muông thú, thậm chí có cả những loài đã nằm trong sách đỏ. Tôi cứ nghĩ mãi, không hiểu chúng từ đâu tới? Chúng đã làm thế nào để băng qua những phố xá đầy người và xe cộ? Và chúng đã thích nghi thế nào để có thể tồn tại thật hạnh phúc trên những vũng nước và lùm cây đầy phóng xạ? Nhưng có một điều tôi đặc biệt thích, khi người làm phim tài liệu đúc kết một câu đại ý: Khi con người bỏ đi thì thiên nhiên trở lại.

Ở đây, nơi tôi đang đứng, người ta đang để cho thiên nhiên được thở hơi thở tự do của nó. Nó tự do đến nỗi khiến cho ai đặt chân đến cũng không muốn nói to, không muốn đi nhanh, không muốn nghĩ đến bất kỳ điều gì u tối.

Đứng yên ở bên hồ nước đầy. Hồ yên tĩnh, điềm nhiên. Có những lúc thế này, tôi nghĩ người ta sẽ không còn một ham muốn nào khác ngoài việc hòa mình tan ra như một giọt nước trong hàng triệu giọt nhẹ bỗng đang rơi xuống từ trời. […]

Tôi đứng yên khi nước đang trôi dưới chân. Những con chim nhỏ cắm cúi sục mỏ xuống dưới sâu tìm đồ ăn và đậu như một nắm lá khô trên mặt nước. Tôi thích cái cảm giác an toàn mà mình đang tựa vào, như mấy bông hoa trĩu xuống vì ướt đang tựa vào vách núi sau lưng chúng. Dù sao, cảm giác an toàn khiến người ta thật muốn sống bình yên đến tận cùng, hôm nay, hiện tại… […]

Tôi thích những lúc ở trong cảm giác được rũ bỏ như rũ những hạt nước rơi khỏi áo. Ai rồi cũng phải gánh những gánh trĩu nặng trên vai. Ai rồi cũng phải đi qua những đoạn dài lầy lội, khúc khuỷu. Ai rồi cũng phải cất lên những khúc mỏi mệt rời rã trước bao câu hỏi của kiếp người… Thế nên, sự rũ bỏ, dù chỉ là cảm giác và chỉ tồn tại trong chốc lát, đã giống như được thức dậy sau một giấc ngủ tĩnh lặng, no đủ và thấy những tia rạng rỡ ngược lên ở chân trời…

Khoảnh khắc này khiến tôi nhớ những bình minh đã xa thật là xa. Đấy là khi tôi thức dậy lúc gà bắt đầu gáy râm ran khắp thung lũng, và ngoài sân sương mù đang đặc quánh như có thể dùng thìa mà múc bỏ vào miệng được. Tôi mở hé cánh cửa đầu hồi để sương không lao sầm vào nhà, lách ra, xuyên qua hè ẩm ướt và chui vào bếp. Đêm trước, mẹ đã ủ một gộc củi to để chỉ cần cho một nắm phoi bào vào đấy, thổi khẽ một hơi là ngọn lửa hồng bùng lên. Tôi nấu một món gì đó để ăn sáng trước khi đi học. Một món chỉ để đầy cái dạ dày của con nhà nghèo. Rồi ngồi ăn bên bếp và nhai thật khẽ để còn cảm thấy ngoài kia có một cơn gió đang thổi ra từ trong khe núi, nó đẩy những chiếc lá hồng khô trôi trên san. Tôi lúc nào cũng thích nghe tiếng những chiếc lá trôi trên sân. Gió sẽ dồn chúng thành một đống ở góc sân, phía sát vườn, gần mấy luống lay ơn thóc mà mẹ tôi mới trồng. Những bình minh ấy chỉ dần sáng lên. Suốt mùa đông dài lê thê thật hiếm những ngày trời quang từ sáng sớm, đủ để những tia màu vàng chói lóa xiên thẳng lên từ phía sau những dãy núi răng cưa đều chẳn chặn như lưng rồng.

Tôi lúc nào cũng thích bình minh. Nó không đơn thuần là dấu hiệu của một ngày mới đang đến, nó luôn chứa đựng cả những ước muốn nằm tận đáy sâu mà tôi dành cho ngày hôm đó, và cả những ngày tháng tiếp theo.”

(Trích: Than đỏ dưới tro tàn, Tản văn – Đỗ Bích Thuý – NXB Hội Nhà văn, 2023, tr103 -108)

Bài làm Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn con người trong đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây của Đỗ Bích Thúy

A. Yêu cầu

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn con người trong đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây của Đỗ Bích Thúy

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

B. Hướng dẫn gợi ý

I. MỞ BÀI

• Giới thiệu tác giả Đỗ Bích Thúy: cây bút xuất sắc viết về miền núi, nổi bật với giọng văn trữ tình, tinh tế.

• Giới thiệu đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây: một tản văn giàu chất thơ, giàu suy tư về thiên nhiên và con người.

• Dẫn vào vấn đề nghị luận: đoạn văn khắc họa vẻ đẹp thiên nhiên trong trẻo, tinh khôi cùng vẻ đẹp tâm hồn nhạy cảm, sâu lắng của con người trước thiên nhiên.

Đỗ Bích Thúy là cây bút nữ quen thuộc của văn học đương đại Việt Nam, đặc biệt nổi bật ở thể loại kí và tản văn. Tác phẩm Dưới vòm trời đầy mây đã thể hiện rõ nét phong cách giàu trữ tình, thấm đẫm cảm xúc và suy tư của chị. Đoạn trích không chỉ phác họa vẻ đẹp kì diệu của thiên nhiên mà còn bộc lộ tâm hồn nhạy cảm, giàu khát vọng của con người.

II. THÂN BÀI

1. Vẻ đẹp thiên nhiên

a. Thiên nhiên trong hiện tại giàu chất thơ, êm dịu và tinh khiết

• Buổi sáng “ướt đẫm”, mưa rơi “như một giấc mơ”: gợi không gian nhẹ bẫng, huyền ảo.

• Những bông hoa tím li ti, lùm cây lớn lên và già đi trong vòng tuần hoàn tự nhiên: thiên nhiên hiền hòa, tinh tế, tràn đầy sức sống.

• Hồ nước “yên tĩnh, điềm nhiên”, chim nhỏ sục mỏ tìm thức ăn: khung cảnh thanh bình, gợi cảm giác an lành.

b. Thiên nhiên gợi liên tưởng đến Chernobyl, sức sống hồi sinh mãnh liệt

• Hình ảnh khu rừng hồi sinh sau thảm họa phóng xạ: minh chứng cho sự bền bỉ tự nhiên.

• Thiên nhiên có khả năng chữa lành, phục sinh và tiếp tục sự sống ngay cả khi bị tổn thương.

• Khẳng định ý nghĩa: “Khi con người bỏ đi thì thiên nhiên trở lại” – tư tưởng giàu tính nhân văn và sinh thái.

c. Thiên nhiên nâng đỡ, xoa dịu tâm hồn

• Không gian khiến con người “không muốn nói to”, “không muốn nghĩ điều gì u tối”: sự tĩnh lặng thanh lọc tâm hồn.

• Cảm giác “an toàn” khi đứng cạnh thiên nhiên: thiên nhiên như vòng tay chở che, giúp con người nương tựa.

2. Vẻ đẹp tâm hồn con người (nhân vật “tôi”)

a. Con người nhạy cảm, tinh tế, giàu rung động

• Cảm nhận mưa “như một giấc mơ”, nhạy bén với từng biến đổi nhỏ của cảnh vật.

• Suy tưởng sâu xa về sức sống tự nhiên → biểu hiện tâm hồn giàu triết lí.

b. Khát khao bình yên, mong rũ bỏ gánh nặng

• Người “tôi” mong muốn hòa tan vào thiên nhiên như “một giọt nước”: khát vọng được trút bỏ mỏi mệt.

• Sự rũ bỏ ấy “giống như thức dậy sau giấc ngủ tĩnh lặng, no đủ”: khao khát tâm lí rất con người.

c. Gắn bó với kí ức tuổi thơ nghèo mà ấm áp

• Hồi tưởng những buổi sáng sớm có sương đặc quánh, bếp lửa mẹ ủ, tiếng lá trôi trên sân…

• Tuổi thơ nghèo khó nhưng chan chứa yêu thương, gợi vẻ đẹp của sự biết ơn và hoài niệm.

d. Tình yêu bình minh biểu tượng cho hi vọng

• Bình minh không chỉ là thời khắc thiên nhiên mà còn là nơi “chứa đựng những ước muốn tận đáy sâu”.

• Cho thấy tâm hồn hướng thiện, hướng sáng, luôn nuôi dưỡng niềm tin vào tương lai.

3. Nghệ thuật đặc sắc

• Ngôn ngữ giàu chất thơ, gợi hình, gợi cảm.

• Kết hợp nhuần nhuyễn miêu tả – hồi tưởng – suy tư.

• Xây dựng giọng văn trữ tình, nhẹ nhàng, sâu lắng, mang đậm phong vị núi rừng.

• Sử dụng đối chiếu: hiện tại – quá khứ; thiên nhiên – con người → tạo chiều sâu cảm xúc.

III. KẾT BÀI

• Khẳng định: đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây là bức tranh thiên nhiên trong trẻo và là bản hòa ca của tâm hồn con người.

• Đánh giá: tác phẩm khơi gợi tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, nuôi dưỡng niềm tin, hi vọng và nâng đỡ tâm hồn.

• Mở rộng: văn Đỗ Bích Thúy nhắc ta rằng thiên nhiên và kí ức luôn là nơi nương tựa an lành của mỗi con người.

Đoạn trích Dưới vòm trời đầy mây là bản hòa ca đẹp đẽ giữa thiên nhiên và tâm hồn con người. Đoạn trích vừa gợi ra vẻ đẹp bất tận, sức sống kì diệu của tự nhiên, vừa ngợi ca một tâm hồn nhạy cảm, thiết tha với kí ức và giàu niềm tin vào cuộc đời. Đọc tác phẩm, ta thêm yêu thiên nhiên, trân trọng tuổi thơ và tin vào giá trị tinh thần bền vững của con người Việt Nam.