Phân tích vẻ đẹp nghệ thuật trong đoạn trích Trang hoa của Nguyễn Tuân

Đề bài: Phân tích vẻ đẹp nghệ thuật trong đoạn trích Trang hoa của Nguyễn Tuân

TRANG HOA

(Nguyễn Tuân)

“Tôi đã rình cây quỳnh ở một chậu cảnh nhà một bà góa và tôi đã thấy hoa quỳnh giữa lúc nó đòi nở. Tôi xem và tôi chờ hoa quỳnh nở cho hết. Đời hoa quỳnh chỉ nở đó và tàn ngay đó. Dưới chao đèn điện, dưới cái đồng hồ quả lắc, thời giờ tôi bỏ ra cho một kiếp hoa quỳnh mãn kiếp, kể ra cũng không có bao nhiêu. Bằng số thời khắc tàu bay dân dụng ta rời sân bay Gia Lâm bên kia sông Hà Nội để đỗ xuống sân Mường Thanh Điện Biên. Bà chủ nhà ngồi chờ quỳnh, đọc truyện dịch Phôn Gôn Rinh. Tôi không đọc gì, tôi đọc hoa. Tôi nhìn rõ từng cái gân cánh hoa như người xem tưởng tuy theo dõi lòng bàn tay một người tự cho mình là xấu số!

Hoa quỳnh nở bung ra xong, là cái lúc ta nên tránh đi, không nên xem. Phút long trọng nhất của hoa quỳnh là lúc nó đang như bà mẹ rặn đẻ, nó cố phá màng hoa mà buột được cánh ra. Cánh nó lẩy bẩy như những tiếng thơ còn ngập ngừng trên bản thảo, phân vân chưa biết mình hiện hình ra như thế thì đã vừa lòng nhà thơ chưa. Hoa quỳnh nở thật là mệt nhọc, tưởng đến long hết rễ trong chậu cây. Quỳnh run run loạng choạng trong đêm điện. Hình như cho như thế là đủ rồi, hoa quỳnh rút lui vào trong thân cây, và trên xác hoa chỉ còn những cánh là dần nhu dần. Quỳnh xuống rất chóng.

Bà chủ nhà gấp tập Phân Gôn Kinh lại, hỏi tôi thấy hoa quỳnh của bà thế nào. Tôi không muốn nói dối, tôi bảo tôi không thích hoa quỳnh lắm. Vì nó không nở ở đầu cành, mà lại đâm ra từ nách một cái lá loằng ngoằng. Thêm nữa mùi thơm của nó không thuần hương. Mùi nó hắc như một thứ hương đại ngàn xa. Và vào độ chót của hoa nở, thấy phảng phất cái mùi chết của loài hữu cơ biến chất.

Nách cây quỳnh của bà thích truyện trinh thám, cho đến nay, vẫn thỉnh thoảng ra một hai hoa. Nhưng bà chủ chậu hoa không lần nào nhắn tôi đến thưởng hoa nữa. Tôi cũng không trách chủ hoa. Chỉ trách mình là chưa biết nịnh một thứ hoa.”

(Trích Trang hoa – Nguyễn Tuân, theo Nguyễn Tuân toàn tập, tập IV, NXB Văn học, 2000

Bài làm Phân tích vẻ đẹp nghệ thuật trong đoạn trích Trang hoa của Nguyễn Tuân

A. Yêu cầu

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích nội dung và nghệ thuật trong đoạn trích Chiếc khẩu trang của Huỳnh Như Phương.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận. Có thể triển khai theo hướng:

B. Hướng dẫn gợi ý

* Mở bài

– Giới thiệu tác giả và tác phẩm

• • Nguyễn Tuân (1910 – 1987) là nhà văn tài hoa, bậc thầy bút kí Việt Nam, nổi bật với phong cách tài tử, tinh tế, uyên bác.

  • Tác phẩm Trang hoa là một đoạn ký tiêu biểu, ghi lại trải nghiệm thưởng hoa quỳnh, thể hiện cảm quan tinh tế, phong cách miêu tả đặc sắc của tác giả.

– Khái quát vấn đề nghị luận

• • Đoạn trích thể hiện giá trị nghệ thuật độc đáo trong ngôn ngữ, quan sát và cách thể hiện cái tôi nghệ sĩ.

  • Thông qua đó, Nguyễn Tuân gửi gắm thông điệp về cái đẹp, sự tinh tế và thái độ trân trọng nghệ thuật, thiên nhiên.

Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tài hoa của văn học Việt Nam hiện đại, nổi bật với phong cách bút ký tinh tế, uyên bác và giàu chất tài tử. Tác phẩm Trang hoa là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy, khi tác giả ghi lại trải nghiệm thưởng hoa quỳnh một cách tỉ mỉ và say mê. Đoạn trích không chỉ khắc họa vẻ đẹp sinh động, tinh tế của hoa quỳnh mà còn thể hiện cái tôi nghệ sĩ độc đáo, đồng thời gửi gắm thái độ trân trọng cái đẹp và thiên nhiên của Nguyễn Tuân.

* Thân bài:

1. Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sáng tạo

• So sánh độc đáo, liên tưởng phong phú

  • “Như bà mẹ rặn đẻ”: hoa quỳnh nở được nhân hóa, gợi hình ảnh sinh nở, vừa nhọc nhằn vừa thiêng liêng.

  • “Như những tiếng thơ còn ngập ngừng trên bản thảo”: hoa quỳnh được so sánh với thơ, vừa tinh tế vừa sống động.

• Nhân hóa và làm cho hoa trở thành nhân vật

  • Hoa quỳnh “run run loạng choạng”, “rút lui vào trong thân cây” → tạo cảm giác hoa có tính cách, có đời sống nội tâm riêng.

• Ngôn từ giàu nhạc điệu, mang dấu ấn tài tử

  • Các câu văn dài, uốn lượn, kết hợp nhịp điệu, tạo cảm giác vừa thưởng thức, vừa chiêm nghiệm.

2. Quan sát tinh tế, miêu tả sinh động

• Miêu tả quá trình nở của hoa quỳnh

  • Từ lúc “đòi nở” → bung cánh → “run run loạng choạng” → rút lui → tàn lụi.

  • Chi tiết tỉ mỉ, như một bức tranh sống động, ghi lại từng khoảnh khắc của hoa.

• Lồng ghép nhận xét chủ quan, tạo giọng văn tài tử

  • “Tôi không đọc gì, tôi đọc hoa” → thể hiện sự tập trung, trân trọng cái đẹp.

  • Bày tỏ quan điểm cá nhân về hoa: không thích hoa nở ở nách lá, hương hắc… → sự thẳng thắn, độc đáo, tự trào hài hước.

3. Cái tôi nghệ sĩ độc đáo

• Thưởng thức cái đẹp như thưởng thức tác phẩm nghệ thuật

  • Tác giả quan sát hoa như quan sát nghệ thuật, tận hưởng từng chi tiết và nhịp sống của hoa.

• Cá tính nghệ sĩ, tài tử

  • Thể hiện quan điểm thẳng thắn, tinh tế, đồng thời tự nhận mình chưa biết “nịnh” hoa → giọng văn duyên dáng, tự trào.

  • Thể hiện thái độ tinh tế, trân trọng thiên nhiên, nghệ thuật và cái đẹp hiếm có.

* Kết bài:

• Khẳng định giá trị nghệ thuật

  • Đoạn trích Trang hoa tiêu biểu cho phong cách Nguyễn Tuân: uyên bác, tinh tế, độc đáo, giàu cảm xúc và hình ảnh.

  • Ngôn ngữ sáng tạo, quan sát tinh tế, cái tôi nghệ sĩ nổi bật → làm giàu thêm vẻ đẹp của văn xuôi Việt Nam.

• Thông điệp, ý nghĩa

  • Thể hiện thái độ trân trọng thiên nhiên, cái đẹp và nghệ thuật.

  • Đoạn ký không chỉ là tả cảnh mà còn là cách Nguyễn Tuân gửi gắm cảm nhận sâu sắc về đời sống, mỹ cảm và nhân sinh quan tài tử.

Đoạn trích Trang hoa thể hiện rõ phong cách nghệ thuật đặc sắc của Nguyễn Tuân: ngôn ngữ giàu hình ảnh, quan sát tinh tế, kết hợp với cái tôi nghệ sĩ độc đáo và tinh thần tài tử. Qua việc thưởng thức hoa quỳnh, tác giả không chỉ ghi lại vẻ đẹp tự nhiên mà còn bộc lộ cảm nhận sâu sắc về nghệ thuật và cuộc sống. Đoạn ký này góp phần làm giàu thêm vẻ đẹp của văn xuôi Việt Nam và minh chứng cho khả năng quan sát, sáng tạo cùng nhãn quan thẩm mỹ tinh tế của Nguyễn Tuân.