Phân tích truyện ngắn Tặng một vầng trăng sáng của Lâm Thanh Huyền

Đề bài: Viết một bài văn phân tích truyện ngắn sau:

TẶNG MỘT VẦNG TRĂNG SÁNG

Một vị thiền sư ẩn tu trong am tranh trên núi, một hôm nhân buổi tối đi dạo trong rừng, dưới ánh trăng vằng vặc, đột nhiên ngài ngộ ra trí tuệ của mình.

Ngài vui mừng trở về nơi ở, nhìn thấy am tranh của mình bị kẻ cắp lục lọi, kẻ cắp tìm không ra của cải gì, lúc sắp sửa bỏ đi, thì gặp thiền sư ở cổng. Thì ra, sợ kẻ trộm giật mình, thiền sư từ nãy đến giờ cứ đứng đợi ở cổng. Ngài chắc chắn kẻ trộm không tìm được bất cứ đồ đạc gì đáng giá, liền cởi chiếc áo ngoài của mình cầm sẵn trong tay.

Kẻ cắp đang trong lúc kinh ngạc bối rối, thì Thiền sư nói:

– Từ đường rừng núi xa xôi, cậu đến thăm tôi, dù thế nào đi nữa cũng không thể để cậu ra về tay không! Đêm lạnh, cậu hãy mang theo chiếc áo này!

Vừa nói, ngài vừa khoác chiếc áo lên người kẻ cắp. Hắn ta lúng túng không biết làm thế nào, cúi đầu chuồn thẳng. Nhìn theo bóng kẻ cắp đi dưới ánh trăng vằng vặc, rồi mất hút trong rừng núi, thiền sư không khỏi cảm thương liền khẳng khái thốt lên:

– Hỡi con người đáng thương kia, ta chỉ mong được tặng cậu một vầng trăng sáng.

Sau khi tiễn đưa kẻ cắp bằng mắt, thiền sư đi vào am tranh ngồi thiền, ngài nhìn trăng sáng ngoài cửa sổ rọi vào khoảng không trong nhà.

Hôm sau, dưới sự vuốt ve dịu dàng, ấm áp của ánh trăng, từ trong buồng thiền sâu thẳm, ngài mở mắt ra, nhìn thấy chiếc áo ngoài mà ngài đã khoác lên người kẻ cắp được gấp gọn gàng, tử tế, đặt ở cửa. Vô cùng sung sướng, thiền sư lẩm bẩm nói:

– Cuối cùng ta đã tặng cậu ấy một vầng trăng sáng.

(Chú thích: Tác giả: Lâm Thanh Huyền (1953-2019). Ông là nhà văn, nhà thơ có nhiều giải thưởng văn học. Đặc điểm trong văn của ông là sự dung hợp, lĩnh hội giữa tôn giáo với văn học. Ngôn ngữ trong sáng, giàu đẹp, kinh nghiệm sống phong phú, thấm nhuần tinh thần Phật giáo, với những triết lí nhân sinh sâu sắc.)

Bài làm

1. Mở bài

Văn học luôn có sức mạnh làm cho con người nhạy cảm hơn trước cuộc đời, biết đồng cảm, sẻ chia và xót thương cho đồng loại. Qua những câu chuyện, ta học được cách nhìn nhận con người với tất cả những phức tạp, đau khổ và khát khao sống tốt đẹp. Truyện ngắn Tặng một vầng trăng sáng của Lâm Thanh Huyền đã khéo léo phản ánh điều ấy, khi kể về những con người tưởng chừng lầm lỡ nhưng vẫn ẩn chứa trong lòng họ những hạt giống thiện lương và niềm mong được trở về, được yêu thương, được hoàn thiện chính mình. Những nhân vật ấy khiến người đọc chạnh lòng, xúc động và tự nhủ về giá trị của tình thân, của sự sẻ chia và cách nuôi dưỡng những phẩm chất tốt đẹp trong mỗi con người. Tác phẩm không chỉ là câu chuyện đời thường, mà còn là thông điệp nhân văn sâu sắc, nhắc nhở chúng ta về sức mạnh của lòng nhân hậu, sự bao dung và tình người trong xã hội. Như một vầng trăng sáng dịu dàng, câu chuyện soi rọi những khoảng tối trong tâm hồn, khiến ai cũng nhận ra giá trị của tình cảm và sự hướng thiện

2. Thân bài

a. Phân tích, đánh giá nội dung

* Khái quát Nhan đề “Vầng trăng sáng”

+ “Vầng trăng sáng” của trời được tác giả miêu tả hai lần trong hai buổi tối liền kề nhau: Buổi tối Thiền sư đắc đạo, gặp tên trộm và buổi tối tên trộm đã được cảm hóa lương tâm, thành người tốt.

+ “Vầng trăng sáng” trong lời nói của Thiền sư. Đó là thứ Thiền sư mong tặng được cho tên trộm.

+ “Vầng trăng sáng” chính là biểu thị sự kì diệu của Phật Pháp, cái đẹp trong thiên tính con người. Thiền sư nói đã tặng được tên trộm “vầng trăng sáng” là hành động cao đẹp của Thiền sư đã cảm hóa được tên trộm, khiến anh ta thay đổi, anh ta đã trở thành ngươi tốt (trả lại áo, gấp áo gọn gàng, tử tế)

* Câu chuyện ngắn gọn nhưng để lại bài học đạo lí quí giá về cách ứng xử mà văn bản văn học muốn truyền tới người đọc:

– Thiền sư thiện tính coi trọng con người (dù đó là tên trộm) – đó là tấm lòng nhân ái của người theo đạo Phật, yêu thương mọi chúng sinh. Thiền sư không căm ghét tên trộm mà thấy đó là người đáng thương, khốn khổ.

– Những hành động của Thiền sư khác biệt với sự hành xử của người thường đối với những người trộm cắp:

+ Trong câu chuyện, Thiền sư đã nhìn tên trộm với đôi mắt cảm thương, từ ái nên anh chỉ thoáng giật mình khi thấy ngài. Nhưng anh đã đến không đúng chỗ nên chẳng thu được vật gì. Do đó, Thiền sư đã nhẹ nhàng vỗ vai anh và cởi cái áo của mình khoác lên người anh giữa đêm sương lạnh, chiếc áo không là bao nhưng chứa đựng cả tấm chân tình của người cho và kẻ nhận.

+ Thiền sư cho tên trộm đi không có nghĩa là dung dưỡng cho hành vi phi pháp của anh mà ngày muốn đánh thức “tính bản thiện” nơi con người anh, “Ta chỉ mong tặng anh một vầng trăng sáng”. Thiền sư muốn trao cho anh vầng trăng sáng tự thuở nào, từ thuở anh chưa sinh ra, trăng đã sáng và rạng ngời theo từng bước anh đi, nhưng có lẽ vì gia đình quá bế tắc, khốn cùng mà anh không thể thấy ánh trăng soi. Nên ngày ngày, anh phải sống lén lút, rình mò với nỗi hồi hộp, lo âu trong bóng tối để cuộc đời mình tối đen thêm. Và anh thật may mắn khi gặp được vị thiện hữu, người kéo anh lên và dẫn anh qua những khúc quanh ghồ ghề.

+ Và những gì Thiền sư mong ước đã toại lòng vì anh trộm đã được tưới tắm lại hạt giống thuở ban sơ. Cũng trên con đường mòn dưới ánh trăng khuya, anh trở lại liều tranh trả chiếc áo cho vị Thiền sư với tâm an nhiên thư thái, vừa thưởng gió trời, vừa ngắm trăng soi. Thiền sư và anh, hai người không đối diện nhưng đã cùng mĩm cười khi hướng mắt về vầng trăng sáng.

– Bài học về cách ứng xử:

+ Khi tiếp xúc với những con người mà xã hội cho là nhân tố xấu, ta sẽ nhìn họ với ánh mắt nào? Cảm thông, chia sẻ hay rẻ rúng, khinh khi? Chính thái độ ứng xử của chúng ta là động lực có thể xô đẩy họ xuống hố sâu hay khơi dậy tính thiện lương trong họ?

+ Trong mỗi con người chúng ta ai cũng muốn hướng đến chân trời tươi đẹp, sáng sủa và không ai tự chọn cho mình nơi đến là nhà tù, ngục tối, là hố thẳm, vực sâu. Thế nhưng, cuộc đời không như ước muốn nên xã hội có đủ thành phần, nào: Giàu sang, nghèo khó, trí thức, bình dân, thất học, trộm cắp, hút xách.. Hiện nay, xã hội luôn quan tâm đến những tệ nạn như trộm cướp, ma túy, mại dâm.. nhưng xã hội đã làm gì nhiều cho họ chưa?

+ Chúng ta hãy trải một tấm lòng để đến với mọi tấm lòng. Chúng ta hãy xòe đội tay nhân ái để nắm được tất cả những đôi tay trong cuộc đời. Hãy biết trao đi ánh mắt cảm thông, nụ cười chia sẻ, cái bắt tay thâm tình đối với những người bất hạnh hơn ta. Những cử chỉ nhỏ, nhưng có thể xoa dịu nỗi đau của người khác, làm sống lại niềm tin nơi chính họ đối với cuộc đời.

b. Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về nghệ thuật

– Tình huống truyện éo le: Cuộc gặp gỡ giữa vị Thiền sư và tên trộm. Một người được xã hội trân trọng, một người với nghề nghiệp thấp kém, xã hội khinh rẻ.

– Sử dụng ngôi kể thứ nhất (người kể chuyện toàn tri) ; điểm nhìn: Người trần thuật, tạo tính khách quan cho lời kể.

– Không gian: Rừng núi; thời gian đêm khuya “ánh trăng vằng vặc” xuất hiện 4 lần trong tác phẩm gợi nhiều liên tưởng và cảm xúc thẩm mĩ.

– Lối kể chuyện chân thật, giàu cảm xúc.

– Ngôn ngữ gần gũi; giọng văn tự nhiên, nhẹ nhàng

– Nhân vật trong truyện là hiện thân cho một trạng thái quan hệ xã hội, ý thức xã hội. Tính cách các nhân vật được bộc lộ qua lời người kể chuyện, lời đối thoại, qua ý nghĩ.

– Truyện hướng tới khắc họa một hiện tượng, phát hiện một nét bản chất trong quan hệ nhân sinh, đời sống tâm hồn con người.

…

3. Kết bài

Truyện ngắn Tặng một vầng trăng sáng của Lâm Thanh Huyền để lại ấn tượng sâu sắc về khả năng cảm thông và nhìn nhận con người một cách nhân văn. Tác phẩm nhắc nhở chúng ta rằng bên trong mỗi con người, dù lầm lỡ hay bất hạnh, luôn tồn tại những giá trị tốt đẹp, cần được khơi dậy và nuôi dưỡng. Qua câu chuyện, người đọc cảm nhận được sức mạnh của tình thương, sự chia sẻ và lòng bao dung, đồng thời hiểu rằng giáo dục và cảm hóa bằng trái tim sẽ giúp con người trở về với những giá trị nhân cách cao đẹp. Chính thông điệp nhân văn ấy khiến truyện trở thành một bài học ý nghĩa, sống mãi trong lòng độc giả và trở thành một dấu ấn văn học đáng trân trọng.