Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích Góc chiếu giữa đình của Ngô Tất Tố

Đề bài:  Viết bài nghị luận văn học (khoảng 600 chữ) phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích Góc chiếu giữa đình của Ngô Tất Tố

 GÓC CHIẾU GIỮA ĐÌNH

(Ngô Tất Tố)

“Người ta bảo với tôi rằng: ông rất thật thà chân chỉ. Trước đó chừng mười lăm năm, ông còn làm nghề cày thuê, vợ ông thì chuyên đi ở vú sữa. Cái chính sách tiết kiệm, trong một thời kì khá dài, đã đưa nhà ông lên đến bậc có máu mặt, lưng vốn ở nhà đã có gần mẫu ruộng và nửa con trâu. Trong mấy năm nay, vợ ông đã không còn sữa, ông cũng không được khỏe mạnh như xưa, cho nên cả hai đều tự hưu trí để cùng trông nom nhà cửa ruộng nương. Nhờ trời hồi ấy luôn luôn được mùa, vận ông lại càng tấn tới, trong chuồng lúc nào cũng có lợn lớn, thóc lúa đủ ăn từ vụ nọ đến vụ kia. Trong các hạnh phúc của loài người, ông không mong gì hơn thế, nếu như làng ông không có cái đình.

Khổ vì cái làng Đ.Tr. nhà ông tuy không phải làng văn vật, nhưng mà rất có trật tự.

Bao giờ cũng vậy, chỗ ngồi trong đình làng ấy cũng như chỗ ngồi ở các rạp hát, vẫn chia ra rất nhiều lô: trên nhất là chiếu phẩm hàm, rồi đến các chiếu chức dịch, trai đinh phải ngồi vào lớp cuối cùng. Ông tuy ngoài năm chục tuổi, nhưng vẫn là hạng bạch đinh, mỗi khi ra đình, chỉ được ngồi với bọn bố cu, bố đĩ. Điều đó, ông rất lấy làm bất mãn. Nhiều lần làng khuyết lí trưởng, phó lí, ông đã dốc lòng định mưu lấy chút danh phận. Chỉ vì ông không biết một thứ chữ nào, cho nên không được như nguyện.

Năm nay, mái đình làng ấy có mấy chỗ dột. Dân làng cũng muốn chữa lại, nhưng mà tiền công của làng chỉ vừa đủ để các hào lí đi việc quan, không còn thừa mà mua ngói. Các ông kì dịch liền gọi ông ra giữa đình, để bàn cho ông cái chức lí cựu” lấy một trăm bạc chi tiêu vào công việc tu bổ. Lúc đầu ông cũng phân vân, vì sợ cái của “không tân mà cựu” sẽ không được ai quý trọng. Mấy ông kì dịch nói rất bùi tai, họ bảo người ta bỏ hàng năm, bảy trăm, một nghìn để làm ông lí, ông phó. Đàng này, ông chỉ tốn có một trăm bạc, không vất vả gì, mà rồi cũng được ngồi ngang với họ, ăn biếu ăn xén như họ. Ấy là một dịp hiếm có, không nên bỏ qua.

Nghe vậy ông cũng cho là rất có lí và đã bàn kĩ với vợ. Vợ ông cũng muốn được làm bà Cựu, nên cũng khuyên ông cố lo.

Từ nửa tháng trước, ông đã bán trâu, bán ruộng được hơn trăm bạc, để nộp cho làng. Thế là công việc mười phần đã xong chín phần, chỉ còn khao làng một bữa, thì sẽ thành danh ông Cựu.”

(Trích Góc chiếu giữa đình – Ngô Tất Tố, theo Tổng tập Văn học Việt Nam, tập 30, NXB Khoa học Xã hội, 2000)

Bài làm Phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích Góc chiếu giữa đình của Ngô Tất Tố

* Yêu cầu bài viết:

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: phân tích giá trị hiện thực và nhân đạo của đoạn trích “Góc chiếu giữa đình” (Ngô Tất Tố).

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận

I. Mở bài

– Giới thiệu tác giả: Ngô Tất Tố, nhà văn hiện thực Việt Nam, nổi bật với khả năng phản ánh đời sống xã hội nông thôn trước cách mạng 1945.

– Giới thiệu tác phẩm: Góc chiếu giữa đình là một đoạn trích tiêu biểu trong phóng sự ký, phản ánh đời sống xã hội làng quê Việt Nam xưa với những bất công, phân hóa giai cấp và địa vị xã hội.

– Khái quát vấn đề nghị luận: Đoạn trích thể hiện giá trị hiện thực chân thực, phản ánh xã hội nông thôn đầy bất công và giá trị nhân đạo sâu sắc, cảm thương cho thân phận người nông dân.

Ngô Tất Tố là một trong những nhà văn hiện thực nổi bật của Việt Nam, nổi tiếng với khả năng phản ánh chân thực đời sống xã hội nông thôn trước Cách mạng tháng Tám 1945. Tác phẩm Góc chiếu giữa đình là một đoạn trích tiêu biểu, thể hiện tinh thần phóng sự ký đặc sắc, phản ánh sinh động trật tự xã hội, quan hệ quyền lực và đời sống người nông dân trong làng quê xưa. Qua đó, nhà văn Ngô Tất Tố không chỉ tái hiện hiện thực xã hội đầy bất công mà còn bộc lộ tình cảm nhân đạo sâu sắc, cảm thương cho những thân phận bị áp bức và khao khát công bằng.

II. Thân bài

1. Giá trị hiện thực

• Phản ánh đời sống nông thôn trước 1945:

  • Mô tả sinh động không gian đình làng, các chiếu, ghế, góc chiếu giữa như biểu tượng cho trật tự xã hội.

  • Sự phân chia đẳng cấp rõ rệt giữa hào lý và nông dân, ai ngồi đâu, quyền lực và danh phận được thể hiện công khai.

• Vạch trần sự phân chia địa vị và lạm quyền:

  • Hào lý lợi dụng chức vụ để trục lợi, ra oai trước dân chúng.

  • Người nông dân dù chăm chỉ, có công lao nhưng vẫn bị xếp ở vị trí thấp, chịu những quy định bất công.

• Phản ánh tâm lý người nông dân:

  • Khát khao danh phận, muốn được công nhận nhưng bị ràng buộc bởi luật tục và sự áp bức của tầng lớp cầm quyền.

  • Cảm giác tủi nhục, cam chịu trong đời sống hằng ngày, cho thấy mâu thuẫn giữa lý tưởng và thực tế xã hội.

2. Giá trị nhân đạo

• Cảm thương cho thân phận người nông dân:

  • Tác giả thể hiện sự đồng cảm, không chỉ mô tả hiện thực mà còn bộc lộ tình cảm với những con người bị áp bức.

  • Người nông dân dù chăm chỉ, lương thiện vẫn phải chịu cảnh bất công, khắc nghiệt.

• Phê phán các thế lực bất công:

  • Tác giả lên án những người cầm quyền, lợi dụng chức vụ để trục lợi, khiến người dân lâm vào bi kịch.

• Gợi vấn đề nhân sinh:

  • Nhấn mạnh nhu cầu thay đổi xã hội để giải phóng con người khỏi những ràng buộc, áp bức.

  • Tác phẩm vừa phản ánh, vừa thức tỉnh nhận thức của xã hội về công bằng và nhân đạo.

III. Kết bài

• Khẳng định giá trị của đoạn trích: Góc chiếu giữa đình là minh chứng điển hình cho văn học hiện thực phê phán Việt Nam.

• Tác phẩm vừa tố cáo hiện thực bất công, vừa thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc, giúp người đọc nhận thức về thân phận người nông dân và ý nghĩa của công bằng, nhân văn trong xã hội.

Đoạn trích Góc chiếu giữa đình là minh chứng điển hình cho văn học hiện thực Việt Nam đầu thế kỷ XX, vừa phản ánh chân thực đời sống nông thôn, sự phân hóa đẳng cấp và lạm quyền của hào lý, vừa thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc của tác giả. Qua đó, Ngô Tất Tố giúp người đọc hiểu hơn về thân phận người nông dân và giá trị của công bằng, đồng thời thức tỉnh nhận thức về những bất công xã hội, làm nổi bật vai trò của văn học trong việc phản ánh hiện thực và giáo dục con người.