Phân tích chủ đề của đoạn trích Nàng Nga Hai Mối

Đề bài: Hãy viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề của đoạn trích Nàng Nga Hai Mối

Tóm tắt: Nàng Nga là con của một lang cun³rất giàu có, được cha cho phép mở hội kén chồng. Hai Mối là con của một lang cun khác, được cha mẹ cho phép đi tìm vợ. Nghe tin đồn nàng Nga đẹp người, đẹp nết, chàng tìm đến. Hai người gặp nhau, đem lòng yêu nhau, trao nhau của tin, hẹn sẽ thành vợ thành chồng. Chàng Hai Mối trở về, đem binh mường đi khai hoang mở ruộng, quyết làm cho đất mường giàu có, hẹn ngày đi cưới nàng Nga. Nhưng trong thời gian ấy, có vua nước Ao Ước giàu có, biết tiếng nàng Nga, đã đến ngỏ ý với gia đình xin cưới nàng Nga làm vợ. Bố mẹ nàng Nga vì tham giàu nên đã gả nàng cho vua nước Ao Ước. Nàng Nga nhắn tin cho Hai Mối đến cứu, nhưng tin nhắn đến chậm, mãi một năm sau Hai Mối mới biết tin. Chàng bèn một mình lặn lội sang nước Ao Ước, tìm gặp nàng Nga. Hai người quyết định cùng nhau chết đi để được sum họp ở mường ma.

[…]

Nàng Nga trong lòng cay đắng xót xa Than than thở thở:

“Thương quá, anh ơi, Thảm quá, anh à

Đánh trâu, trâu chạy vào bãi Đánh con, con chạy lại lòng. Dù chín nghìn lần trăng mọc Chục nghìn lần trăng tròn

Em vẫn chẳng khuây lời giao tiếng hẹn Cùng anh nên cửa nên nhà

Như bông liền hoa Như cây liền cội. Ai ngờ,

Bố nhà em đã vội

Tham cái tiếng cun sang lang cả đường xa. Em nói ra, lời tra roi đập

Mẹ em tham vàng tham bạc

Họ hàng chú bác tham uống tham ăn. Em chỉ còn trông còn đợi anh sang

Nhưng chỉ một thân một chiếc Đầu hôm, ngó sao đầu áng Sáng ra, ngóng sao đầu mường Thư gửi giấy vàng,

Thư sang giấy trắng.

Tin nhắn đi từ mùa năm ngoái, Tin nhắn lại từ mùa năm xưa.

3 Lang cun: người cai trị một mường (bản).

 

Ăn chực ngồi chờ Đã đau lưng mỏi gối Hết ngày lại tối

Sao chẳng thấy anh sang Mà chặt cây sậy giữa đàng Chặt cây xang giữa lối

Cho em khỏi nên rồ nên dại,

Cho em được trở lại cùng anh, hỡi anh?”. Bấy giờ chàng Hai Mối

Nghe dạ đã đành Nghe tình đã hối Mới hỏi nàng Nga:

“Thương em, em hỡi,

Quả em còn thương tới anh chăng?” Rồi hai người trò chuyện

Những tính cùng toan

Làm sao trọn đời lại chung ăn chung ở Chung cửa chung nhà.

[…]

Hai Mối bàn trước, bàn đã hết đàng Nàng Nga tính sau, tính đã hết lẽ Rối như canh hẹ

Chưa bề nào yên.

Nàng Nga mới khuyên:

“Anh ơi, ta hãy tạm dẹp lòng phiền Để em đi mua cơm mua cá

Ta ăn chợ ngồi hàng,

Rồi ta tính toán sau, anh hỡi”. Hai Mối bảo:

“Em mua cơm anh cũng không nhá, Em mua cá anh cũng không ăn

Hãy mua cho anh cái tấm lụa vàng Để ngày mai trở về, anh đi thắt cổ!”. Nàng can rằng:

“Thương mơi, anh ơi

Anh đừng ăn lá ngón làm chi hại vóc, Đừng thắt cổ làm chi hại mình”.

Nhưng Hai Mối khăng khăng:

“Thà anh đi biến một mình

Để em an lành ở lại

Làm bà làm mái Một kiếp giàu sang.

Rồi trời mưa, có nhớ đến anh chăng,

Em nhìn lên gốc mây trắng.

Trời nắng, nhớ đến anh chăng,

Nhìn rặng mây vàng.

Đêm trăng tròn trăng trong, nhớ đến anh chăng,

Em nhìn lên nhành mây sương gió”.

Nàng Nga nức nở:

“Em chẳng cho anh đi biến một mình

Em chẳng để anh đi riêng một kiếp.

Ta sống trên đời

Yêu thật thương thiết

Lại lắm kẻ dèm pha

. Cùng về bên ma Làm cửa làm nhà

Chẳng còn lo ai rình mà hại…”.

(Trích Nàng Nga – Hai Mối, truyện thơ dân tộc Mường, Minh Hiệu sưu tầm và biên dịch, in trong Tuyển tập văn học dân gian Việt Nam, tập V: Truyện thơ – Sử thi, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, Tr.862-865)

Bài làm Phân tích chủ đề của đoạn trích Nàng Nga Hai Mối

I. Mở bài

• Giới thiệu khái quát về văn học dân gian các dân tộc thiểu số Việt Nam, trong đó có truyện thơ Mường.

• Dẫn vào truyện thơ Nàng Nga – Hai Mối, đặc biệt là đoạn trích, để làm rõ chủ đề tư tưởng.

• Nêu luận điểm: Đoạn trích thể hiện chủ đề tình yêu chung thủy, khát vọng hạnh phúc lứa đôi nhưng bị ngăn trở bởi lễ giáo và quyền lực, đồng thời phản ánh bi kịch tình yêu trong xã hội cũ.

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, truyện thơ các dân tộc thiểu số giữ một vị trí đặc biệt bởi nó vừa phản ánh đời sống tinh thần vừa gửi gắm những khát vọng nhân văn sâu sắc. Truyện thơ Nàng Nga – Hai Mối của người Mường là một minh chứng tiêu biểu, kể về mối tình chung thủy nhưng đầy bi kịch của đôi trai gái. Đoạn trích không chỉ làm nổi bật tình yêu son sắt, khát vọng lứa đôi tha thiết mà còn phơi bày những ngăn trở nghiệt ngã của xã hội cũ, nơi hạnh phúc con người nhiều khi bị chôn vùi bởi lễ giáo, quyền lực và lòng tham

II. Thân bài

1.  Khái quát tác phẩm:

–   Truyện thơ “Nàng Nga – Hai Mối” là một trong những truyện thơ đặc sắc của dân tộc Mường”.

–  Đoạn trích nêu trên kể về cuộc gặp gỡ giữa chàng Hai Mối và nàng Nga, sau khi nàng Nga đã bị cha mẹ gả cho vua nước Ao Ước. Hai người bàn tính, tìm cách để được sống bên nhau nhưng chưa biết thế nào.

2.  Chủ đề:

Đoạn trích cho ta thấy được mối tình éo le, ngang trái giữa nàng Nga và chàng Hai Mối. Qua đó, tác giả dân gian bày tỏ sự đồng cảm, thương xót với đôi tình nhân bất hạnh, đồng thời cũng cất lên tiếng nói phê phán sự ép uổng của mẹ cha đã làm tan nát hạnh phúc lứa đôi.

3.  Phân tích, đánh giá chủ đề:

– Mối tình éo le, ngang trái: Họ yêu nhau sâu đậm, đã thề hẹn cùng nhau nên vợ nên chồng. Thế nhưng vì cha mẹ nàng Nga tham giàu sang phú quý, nên tình yêu của họ đã bị chia cắt. Toàn bộ đoạn trích diễn tả tâm trạng đau khổ của nàng Nga và Hai Mối. Chàng Hai Mối ban đầu buồn và giận, vì nghĩ rằng nàng Nga đã phụ tình mình. Nàng Nga đau khổ kể lại cho chàng Hai Mối những duyên do éo le khiến nàng phải về làm vợ vua nước Ao Ước. Khi đã hiểu ra, Hai Mối thấy thương cho người mình yêu, thương cho tình yêu của hai người. Tâm trạng họ rối bời, vì không biết làm sao để thay đổi hoàn cảnh, để có thể đến được với nhau. Cuối cùng, tuyệt vọng vì không tìm ra cách, họ đã nghĩ đến cái chết để được đời đời bên nhau ở mường ma.

– Qua đoạn trích này, ta thấy sự đồng cảm, xót thương của tác giả dân gian đối với mối tình éo le ngang trái của chàng Hai Mối và nàng Nga. Sự đồng cảm, xót thương ấy được biểu hiện qua những từ ngữ trực tiếp miêu tả tâm trạng của nhân vật (Nàng Nga trong lòng cay đắng xót xa/ Than than thở thở; Nàng Nga nức nở); qua lời đối thoại thấm thía những nỗi u uất buồn đau. Ẩn đằng sau những lời đối thoại ấy, ta có thể thấy một người kể chuyện với cái nhìn đầy thương cảm, dõi theo những biến chuyển trong nội tâm đau khổ cũng như bi kịch tình yêu của nàng Nga và chàng Hai Mối.

– Tác giả dân gian cũng mượn lời nhân vật để cất lên tiếng nói phê phán tục hôn nhân ép buộc, lòng tham giàu có và quyền lực của gia đình nàng Nga: Bố nhà em đã vội/ Tham cái tiếng cun sang lang cả đường xa/ Em nói ra, lời tra roi đập/ Mẹ em tham vàng tham bạc/ Họ hàng chú bác tham uống tham ăn. Vì lòng tham mà gia đình nàng Nga đã đẩy đôi trai gái vào bi kịch, dẫn đến cái chết của cả hai người.

4. Một số nét về nghệ thuật:

–  Ngôn ngữ giàu hình ảnh, sử dụng thành công phép điệp cấu trúc.

–  Sử dụng ngôn ngữ đối thoại để làm nổi bật nội tâm của nhân vật.

–  Kết hợp hài hòa giữa yếu tố tự sự và trữ tình.

III. Kết bài

• Khẳng định lại chủ đề: Đoạn trích Nàng Nga – Hai Mối vừa ca ngợi tình yêu chung thủy, khát vọng hạnh phúc, vừa phản ánh bi kịch tình yêu trong xã hội cũ.

• Đoạn trích có giá trị nhân văn sâu sắc, thể hiện tâm hồn trong sáng và khát vọng muôn đời của con người

Đoạn trích Nàng Nga – Hai Mối là khúc ca bi thương mà tha thiết về tình yêu. Qua hình tượng đôi trai gái, tác phẩm ca ngợi sự thủy chung, khẳng định khát vọng hạnh phúc lứa đôi, đồng thời phê phán những thế lực đã phá vỡ hạnh phúc tình yêu chân chính. Giá trị nhân văn ấy không chỉ tỏa sáng trong văn học dân gian Mường mà còn vang vọng đến hôm nay: tình yêu đích thực phải được xây dựng trên sự tự do, đồng cảm và thủy chung, chứ không thể bị chi phối bởi vật chất hay quyền lực. Bởi thế, dù mang màu sắc bi kịch, Nàng Nga – Hai Mối vẫn để lại dư âm đẹp đẽ về khát vọng tình yêu vĩnh cửu trong tâm hồn con người.