Phân tích vẻ đẹp của nhân vật người phụ nữ Pháp trong truyện ngắn Người đầm của Thạch Lam

Đứa bé giơ ba ngón tay ra hiệu, miệng cười sung sướng: – Ba xu, bà đầm!

Nghe câu trả lời của đứa bé, tôi thấy bà ta mỉm cười, lấy tay xoa đầu nó và hỏi bằng tiếng Pháp: – Mày không lạnh ư, con?

Đứa bé nhe răng cười, lắc đầu vì không hiểu gì, rồi vội chạy vào chỗ tối bởi nó đã thấy bóng thầy cảnh sát ở đằng xa. Bà ta hơi ngạc nhiên nhìn theo, và nét mặt trở nên buồn như cũ.

(Tuyển tập Thạch Lam, NXB Văn học, 1988, tr. 96 -98)

Dàn ý Phân tích vẻ đẹp của nhân vật người phụ nữ Pháp trong truyện ngắn Người đầm của Thạch Lam

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm, vấn đề nghị luận.

* Tóm tắt; khái quát giá trị của truyện

* Phân tích vẻ đẹp nhân vật người phụ nữ Pháp:

– Hoàn cảnh, lai lịch: xuất thân là người Pháp; xuất hiện lẻ loi, đơn độc trong ánh mắt tò mò, sửng sốt của người bản xứ.

– Vẻ đẹp:

+ Dịu dàng, lịch sự, khiêm tốn: không ngồi ở dãy ghế hạng nhất như phần đông người Pháp, ăn mặc giản dị, giọng nói của bà ngọt ngào, không chút kiêu ngạo, “xin phép ông”…

+ Thân thiện, giàu lòng trắc ẩn:  mỉm cười, lấy tay xoa đầu, hỏi han quan tâm đứa bé bán kẹo rong; ngạc nhiên, buồn khi thấy đứa bé bỏ chạy trước sự xuất hiện của cảnh sát…

– Nghệ thuật: Nhân vật người phụ nữ Pháp hiện lên chân thực, sinh động qua tình huống truyện nhẹ nhàng; ngôi kể thứ nhất giàu cảm xúc; ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, đậm chất thơ…

* Đánh giá khái quát: Qua nhân vật người phụ nữ Pháp, Thạch Lam thể hiện cái nhìn bao dung, độ lượng và niềm tin vào vẻ đẹp lương thiện, tốt đẹp vốn có ở con người; cần phải có sự sâu sắc, thấu hiểu khi nhìn con người và cuộc sống.

Bài văn mẫu Phân tích vẻ đẹp của nhân vật người phụ nữ Pháp trong truyện ngắn Người đầm của Thạch Lam

Thạch Lam là một trong những cây bút đặc sắc nhất của nền văn học Việt Nam giai đoạn 1930–1945. Trong khi nhiều nhà văn đương thời lựa chọn lối viết hiện thực trực diện, phơi bày những bi kịch dữ dội và nỗi khốn cùng của con người trong xã hội, thì Thạch Lam lại chọn cho mình một con đường riêng: không ồn ào, không gay gắt, mà nhẹ nhàng, thấm thía. Những trang văn của Thạch Lam như một dòng suối trong, âm thầm chảy nhưng lay động tâm hồn người đọc bởi những nỗi buồn man mác, bởi vẻ đẹp của tình người, tình đời lặng lẽ. Truyện ngắn “Người đầm” là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua hình ảnh một người phụ nữ Pháp sống nơi đất khách quê người, tác phẩm không chỉ ngợi ca vẻ đẹp nhân hậu, giàu lòng yêu thương, mà còn thể hiện cái nhìn nhân văn sâu sắc, vượt lên mọi ranh giới dân tộc, giai cấp hay định kiến xã hội.

Câu chuyện trong Người đầm xoay quanh một buổi xem phim của nhân vật “tôi” là một thanh niên người Việt và cuộc gặp gỡ thoáng qua với một người đàn bà Pháp tại rạp chiếu bóng Pathé. Người phụ nữ ấy không tên tuổi, không lý lịch rõ ràng, chỉ được miêu tả bằng những chi tiết rất đời thường: một người phụ nữ goá chồng, có con nhỏ, sống lặng lẽ nơi đất lạ quê người. Tuy nhiên, chính cái bình dị và đơn sơ ấy lại làm nên chiều sâu nhân vật. Đó là hình ảnh một con người dù chịu nhiều tổn thương, mất mát nhưng vẫn giữ được trái tim ấm áp, lòng vị tha và sự dịu dàng đáng quý.

Người đàn bà Pháp trong truyện không phải là một hình ảnh lộng lẫy như ta thường hình dung về người phương Tây trong văn học thời kỳ ấy. Bà không giàu có, không quyền quý, không có vẻ kiêu kỳ mà ngược lại, là một người phụ nữ lam lũ, đang gắng gượng nuôi con trong sự cô độc và buồn tủi. Tuy nhiên, bà vẫn toát lên vẻ đẹp đầy nhân hậu. Trong rạp chiếu bóng, cái nhìn lặng lẽ, nụ cười nhẹ nhàng mà bà dành cho nhân vật “tôi” đã khiến tâm hồn người thanh niên ấy rung động. Giữa rạp phim đông người, sự tiếp xúc ngắn ngủi ấy như một tia sáng len vào khoảng trống cô đơn của nhân vật, xua tan đi nỗi lạc lõng giữa dòng đời.

Không chỉ là người phụ nữ dịu dàng, bà còn là người giàu lòng thương người, luôn sẵn sàng dang tay với những số phận bé nhỏ hơn mình. Khi thấy đứa bé bán kẹo lấm lét tránh cảnh sát, bà không tỏ ra bực dọc hay xua đuổi, mà trái lại, còn mua kẹo ủng hộ, hành động ấy như một cử chỉ nâng niu, cảm thông. Chính từ những hành động nhỏ nhặt như vậy, nhân cách lớn lao của người đàn bà ấy được khắc họa một cách tinh tế. Dường như nỗi đau riêng của bà đã trở thành thứ khiến trái tim bà mềm mại hơn với mọi nỗi đau của người khác.

Với Người đầm, Thạch Lam vẫn trung thành với phong cách nghệ thuật đặc trưng của mình: không chú trọng cốt truyện gay cấn, không tạo dựng những kịch tính lớn mà tập trung khắc họa diễn biến tâm lý qua những chi tiết nhỏ, những cảm xúc vụt qua nhưng chân thật. Truyện ngắn này giống như một bức tranh tĩnh, không có cao trào, không có mâu thuẫn gay gắt, nhưng lại khiến người đọc xúc động bởi sự nhẹ nhàng và đầy cảm thương trong từng nét vẽ. Ngôn ngữ trong truyện mộc mạc, giàu tính tự sự, kết hợp với chất trữ tình và những rung động nội tâm được miêu tả kín đáo nhưng thấm sâu. Chính điều đó tạo nên vẻ đẹp riêng biệt cho truyện ngắn của Thạch Lam, một vẻ đẹp đến từ sự lặng lẽ, giản dị mà nhân hậu.

Không chỉ dừng lại ở việc miêu tả một người phụ nữ Pháp cụ thể, tác phẩm còn gửi gắm thông điệp nhân đạo sâu sắc. Trong bối cảnh thực dân Pháp đô hộ Việt Nam, khi mối quan hệ giữa người Pháp và người Việt thường được mô tả bằng xung đột và bất công, thì hình ảnh một người đầm dịu dàng, đầy yêu thương trong tác phẩm này lại là một cách nhìn khác: một cái nhìn vượt qua mọi định kiến, vượt qua ranh giới chủng tộc và giai cấp để chạm đến cái cốt lõi của nhân loại đó là tình yêu thương. Thạch Lam không nhìn người bằng quốc tịch, mà bằng phẩm chất tâm hồn. Vì vậy, Người đầm vừa là một lời ca ngợi vẻ đẹp nhân hậu, vừa là biểu hiện của một tinh thần nhân đạo tiến bộ và sâu sắc.

Truyện khép lại nhẹ nhàng như chính cách nó mở ra không có bi kịch, không có kết cục rõ ràng, nhưng dư âm của nó thì day dứt mãi trong lòng người đọc. Bởi sau cuộc gặp gỡ ấy, nhân vật “tôi” không còn cảm thấy lạnh lẽo hay vô vị giữa thành phố nhộn nhịp nữa, mà dường như đã tìm thấy một điều gì đó rất con người, rất ấm áp. Và với người đọc, hình ảnh người đàn bà Pháp không tên, không tuổi, chỉ để lại một nụ cười và một hành động nhỏ cũng đủ để trở thành biểu tượng cho vẻ đẹp thầm lặng của tình thương giữa cuộc đời.

Tác phẩm Người đầm không chỉ là một truyện ngắn giàu chất nghệ thuật mà còn là một bản nhạc trầm lặng về tình người. Qua hình ảnh người phụ nữ Pháp giàu lòng vị tha, Thạch Lam đã khơi dậy trong người đọc niềm tin vào cái thiện, vào sự tử tế vẫn tồn tại dù trong hoàn cảnh nào. Đọc truyện ngắn Người đầm, ta không chỉ thấy lòng mình dịu lại, mà còn học được cách nhìn con người bằng sự cảm thông và nhân hậu. Và có lẽ, đó chính là giá trị bền vững nhất mà văn chương mang lại gieo vào lòng người những mầm thiện lành.