Phân tích đoạn thơ Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội của nhà thơ Chính Hữu

Đề bài: Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn thơ sau:

Năm mươi sáu ngày đêm _­­⁽¹⁾ bom gầm pháo giội,
Ta mới hiểu thế nào là đồng đội.
Đồng đội ta
là hớp nước uống chung
Nắm cơm bẻ nửa
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa
Chia khắp anh em một mẩu tin nhà
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.
                                                          1954-1961 ⁽²⁾

        (Trích Giá từng thước đất – Chính Hữu, NXB Văn học, Hà Nội, 1972)

⁽¹⁾ Năm mươi sáu ngày đêm: thời gian diễn ra chiến dịch lịch sử Điện Biên Phủ (13/3/1954 – 7/5/1954)

⁽²⁾  Bài thơ được viết từ năm 1954, đến năm 1961 mới hoàn thành

Dàn ý Phân tích đoạn thơ Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội của nhà thơ Chính Hữu

* Giới thiệu khái quát về đoạn thơ

– Khái quát về tác giả, tác phẩm, nêu ý kiến chung về đoạn thơ cần nghị luận

– Giới thiệu nội dung của đoạn thơ: Tình đồng đội gắn bó keo sơn của những người lính Cụ Hồ trong thời kì kháng chiến chống Pháp; hé mở hiện thực kháng chiến gian khổ ác liệt…

* Phân tích nội dung đoạn thơ với những dẫn chứng phù hợp để làm nổi bật vẻ đẹp của tình đồng đội sâu nặng:

– Được kết tinh sau những thử thách cam go, ác liệt của chiến dịch Điện Biên Phủ (dẫn chứng, phân tích)

– Tình đồng đội là sự sẻ chia những thiếu thốn về vật chất (dẫn chứng, phân tích)

– Tình đồng đội là sự thấu hiểu, gắn kết về tinh thần, cùng đồng cam cộng khổ, sống chết có nhau (dẫn chứng, phân tích)

* Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật:  

– Thể thơ tự do giúp diễn tả hiện thực và cảm xúc một cách linh hoạt

– Ngôn ngữ thơ mộc mạc, giản dị, hàm súc, giàu hình ảnh. Đặc biệt, sử dụng đại từ “ta” vừa thể hiện sự gắn bó chan hòa, vừa bộc lộ niềm tự hào về đồng đội.

– Giọng điệu thơ mạnh mẽ, hào hùng, phù hợp với không khí lịch sử thời kì kháng chiến chống Pháp

– Sử dụng thành công các biện pháp tu từ: điệp ngữ, liệt kê, ẩn dụ,… tạo nên âm điệu thơ nhịp nhàng, tha thiết, gây ấn tượng về quan điểm giản dị mà sâu sắc về tình đồng đội.

* Khẳng định giá trị của đoạn thơ; nêu ý nghĩa đối với bản thân và người đọc.

Bài văn mẫu Phân tích đoạn thơ Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội của nhà thơ Chính Hữu

Chính Hữu là một trong những gương mặt tiêu biểu của nền thơ ca cách mạng Việt Nam. Thơ ông viết không nhiều, nhưng mỗi tác phẩm đều in đậm dấu ấn về cuộc sống chiến đấu gian khổ mà hào hùng của người lính. Nếu Đồng chí được xem là thi phẩm mở đầu cho mảng thơ viết về tình đồng đội thì đến Giá từng thước đất, Chính Hữu lại một lần nữa khắc sâu hình ảnh người lính Điện Biên với sự hi sinh cao cả và nghĩa tình son sắt. Đoạn thơ sau là một minh chứng tiêu biểu:

Năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội,
Ta mới hiểu thế nào là đồng đội.
Đồng đội ta
Là hớp nước uống chung
Nắm cơm bẻ nửa;
Là chia nhau một trưa nắng, một chiều mưa,
Chia khắp anh em một mẩu tin nhà;
Chia nhau đứng trong chiến hào chật hẹp,
Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết.

Mở đầu đoạn thơ, tác giả tái hiện lại khung cảnh khốc liệt của chiến dịch Điện Biên Phủ  “năm mươi sáu ngày đêm bom gầm pháo giội”. Hình ảnh và âm thanh ấy vừa gợi sự dữ dội, vừa nhấn mạnh sự ác liệt, căng thẳng đến nghẹt thở của chiến trường. Trong hoàn cảnh ấy, người lính mới thấm thía hết giá trị của hai chữ “đồng đội”. Không chỉ là những người cùng chung hàng ngũ, đồng đội chính là những người gắn bó máu thịt, nương tựa vào nhau để vượt qua bom đạn và sự khắc nghiệt của chiến tranh.

Tình đồng đội ấy được cụ thể hóa bằng những chi tiết rất đời thường nhưng giàu sức gợi: “hớp nước uống chung”, “nắm cơm bẻ nửa”. Sự thiếu thốn nơi chiến trường khiến miếng ăn, ngụm nước trở thành thứ quý giá vô cùng, và chính trong sự sẻ chia giản dị ấy, tình cảm anh em thêm ấm áp, thiêng liêng. Không chỉ chia nhau miếng cơm, ngụm nước, người lính còn cùng nhau chịu đựng “một trưa nắng, một chiều mưa”, cùng nhau vui buồn khi nhận “một mẩu tin nhà”. Từ những điều bình dị trong đời sống chiến hào, Chính Hữu đã nâng tình đồng đội lên thành lẽ sống: cùng nhau chia sẻ cuộc đời và cả cái chết. Câu thơ “Chia nhau cuộc đời, chia nhau cái chết” vang lên như một lời thề son sắt, khẳng định sự gắn bó keo sơn, sẵn sàng hi sinh vì nhau và vì lý tưởng chung.

Đoạn thơ đã khắc họa rõ nét tình đồng đội của những người lính Điện Biên: giản dị mà sâu sắc, bình thường mà cao cả. Qua đó, vẻ đẹp người lính hiện lên vừa chân chất, mộc mạc, vừa anh hùng, bất khuất. Đồng thời, đoạn thơ cũng cho thấy sự độc đáo trong bút pháp của Chính Hữu: ngôn từ ngắn gọn, giàu hình ảnh, giàu chất hiện thực và đậm chất thơ.

Có thể nói, chỉ bằng vài câu thơ, Chính Hữu đã dựng lên một tượng đài bất tử về tình đồng đội trong kháng chiến chống Pháp. Đoạn thơ không chỉ làm xúc động bao thế hệ độc giả, mà còn gợi nhắc chúng ta hôm nay về sự hi sinh thầm lặng của cha anh, để từ đó biết trân trọng cuộc sống hòa bình và thêm yêu thương, gắn bó với nhau trong cuộc đời.