Phân tích tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh)

Đề bài: Viết bài văn nghị luận phân tích tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh).

ÔNG NỘI VÀ ÔNG NGOẠI

(Lược một đoạn: Minh sống với bố mẹ và ông nội ở Hà Nội. Minh rất gần gũi và yêu ông nội, không hề biết gì về ông ngoại vì ông ngoại đi từ ngày mẹ Minh còn rất bé. Ông vào Nam làm ăn, rồi đất nước chia cắt, ông ngoại không về nữa. Bao nhiêu năm bặt tin, mãi tới khi Sài Gòn giải phóng, có người từ Nam ra, cầm thư của ông ngoại đến cho mẹ, mẹ mới biết là ông còn ở Sài Gòn. Hai mẹ con Minh sửa soạn lên đường vào Sài Gòn gặp ông ngoại. Vào đến nơi, Minh thấy ông ngoại đã già yếu và sống rất nghèo khổ. Ông rất yêu thương Minh nhưng Minh vẫn thấy xa cách với ông).

Lại nói đến cái món đồ chơi của ông ngoại cho nữa chứ! Đó là cái xe gíp bằng sắt, có hai súng máy lắp đá lửa ở trên xe, khi vặn khóa rồi thả cho xe chạy, thì hai khẩu súng bắn ra những tia lửa nhỏ xíu. Minh cũng thích chiếc xe này đấy, nhưng giả thử nó mới thì thích hơn nhiều. Đằng này xe lại cũ quá rồi, lắm chỗ đã bong lớp mạ trắng và bắt đầu gỉ.

– Sao ông bảo yêu con mà lại cho con một cái xe cũ như thế nhỉ? – Có lần Minh hỏi mẹ như vậy với một giọng trách móc ông ngoại.

– Này, con đừng có nói thế, ông không yêu con sao ông toàn nhường thịt, cá cho con ăn thôi.

– Ông chả bảo với mẹ là ông thích ăn cà. Với lại ông bảo ông thích ăn đầu cá vì bao nhiêu mắm muối nó ngấm cả vào đó là gì.

– Con chả hiểu gì về ông cả.

(Lược một đoạn: Thấy mẹ mắng và mắt mẹ đỏ hoe, Minh dần hiểu và không dám gây chuyện nữa)

Ban đêm ông bảo Minh nằm với ông cho vui. Giường ông rộng, nhưng miếng đệm mút lại hẹp và mỏng chỉ trải vừa một người nằm. Ông gối một bọc quần áo rách. Chăn màn ông vàng khè và hôi hám. Ông để Minh nằm lên miếng đệm, còn ông nằm ra ngoài chiếu, sát trong tường.

– Sao ông không nằm đệm? – Minh rụt rè hỏi.

– À, vì ông thích nằm chiếu cho mát. Khí hậu trong này nóng bức lắm. Cháu ngủ đi. Ông nói vậy rồi hai ông cháu im lặng. Hình như ông cũng không ngủ được…

Đã sắp hết một tháng kể từ ngày mẹ con Minh vào thăm ông ngoại. Mẹ bảo sắp hết phép, phải về, Minh cũng thấy nhơ nhớ ông ngoại.

Ông ngoại tiễn mẹ con Minh ra bến xe, trước khi mẹ con Minh lên xe, ông rút cái bút máy trong túi áo ra đưa cho Minh và nói:

– Ông chỉ còn cái bút này quý nhất ông cho cháu, cháu giữ lấy để viết thư cho ông. Ông già rồi, chả biết chết lúc nào, dùng cái bút này nó phí đi!

Đó là cái bút Pi-lôt nắp mạ vàng, bút đã cũ lắm rồi, màu nắp đã bạc và sây sát cả.

– Cái xe gíp ông cho cháu ấy, ông cũng đã để dành từ lâu rồi, từ khi nghe tin mẹ cháu đẻ con trai, ông đã mua cái xe ấy, nhưng chả biết nhờ ai gửi cho cháu được, ông vẫn để chờ cháu đấy.

Bây giờ Minh mới hiểu ra là tại sao cái xe gíp ấy nó lại cũ. Minh còn hiểu thêm là ông rất nghèo. Trước kia ông làm người giữ sách ở thư viện Sài Gòn, nhưng rồi sau ông bị ho lao, ba năm trời nằm trong bệnh viện làm phúc, chả có ai chăm sóc. Bây giờ ông già yếu quá rồi, chỉ quanh quẩn bán dần đồ đạc trong nhà để sống tạm. Ông sống có một mình, bà trẻ của ông đã bỏ khi ông ốm đau…

Khi xe sắp chạy, cả mẹ và ông đều rân rấn nước mắt. Mẹ bảo:

– Thôi ông về, trời sắp mưa rồi kìa. Sang năm con lại cho cháu vào thăm ông.            Nhưng ông ngoại vẫn đứng đó. Xe bắt đầu chuyển bánh, trời đổ cơn mưa.

Minh thấy ông giương cái ô đen. Ông đứng lẫn giữa bao nhiêu người và xe cộ. Xe chạy xa dần, rồi quặt vào một góc phố. Minh chỉ còn thấy chiếc ô đen giơ lên cao rồi khuất hẳn. Minh quay sang nhìn mẹ. Mẹ im lặng, nước mắt giàn dụa. Minh cũng nghẹn ngào muốn khóc. Thương ông ngoại quá đi mất! Bây giờ ông lại về một mình với căn phòng hẹp, với chăn màn cũ, vá. Minh thấy thương cả cái ô đen vừa khuất sau góc phố.

– Mẹ ơi, thế bây giờ ai nuôi ông?

– Bác con, bác con sắp chuyển công tác vào trong này để nuôi ông ngoại.

– Bao giờ con lớn con cũng nuôi ông ngoại. – Minh nói đến đấy rồi rúc đầu vào lòng mẹ khóc thút thít.

(Những truyện hay viết cho thiếu nhi, Xuân Quỳnh, NXB Kim Đồng, 2023, tr.35-45)

Chú thích: Xuân Quỳnh (1942 – 1988), tên đầy đủ là Nguyễn Thị Xuân Quỳnh, không chỉ là một nhà thơ nữ trữ tình nổi tiếng của thơ ca Việt Nam hiện đại, Xuân Quỳnh còn là cây bút có duyên trong những truyện ngắn cho thiếu nhi. Truyện viết cho thiếu nhi của chị vừa giản dị, gần gũi với cuộc sống, vừa sâu sắc, chan chứa tình người, vô cùng trong trẻo, thuần khiết, giàu chất nhân văn.

Truyện ngắn “Ông nội và ông ngoại” là một trong những truyện ngắn đặc sắc của Xuân Quỳnh viết cho thiếu nhi.

Dàn ý Phân tích tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh)

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm, và giới thiệu vấn đề: Tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh).

– Phân tích tình cảm cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh):

+ Ban đầu: Không thân thiết, gần gũi với ông vì thấy ông sống rất nghèo khổ, nhà cửa nhỏ, chăn ố vàng, hôi hám, đệm nhỏ xíu chỉ vừa một người nằm.

+ Sau đó có sự thay đổi khi hiểu ra tình yêu của ông dành cho mình:

• . Ông để dành cho Minh chiếc ô tô.
• . Để lại những món ngon nhất.
• . Nhường cho Minh chiếc nệm.
• . Tặng Minh chiếc bút ông yêu quý nhất.

→ Minh dần hiểu ra cuộc sống ông cô độc, vất vả; Ông cũng rất yêu thương mình, bởi vậy trong Minh đã có sự chuyển biến: từ thờ ơ đến yêu quý, thương ông sống một mình vất vả.

=> Sự chuyển biến đó cho thấy Minh là một cậu bé giàu tình cảm, có trách nhiệm.

– Nghệ thuật xây dựng nhân vật:

+ Ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu;

+ Lời người kể chuyện, ngôi kể…

+ Xây dựng nhân vật qua cử chỉ, hành động…

+ Chi tiết tiêu biểu

….

– Khái quát, khẳng định lại vấn đề. Cảm xúc của cá nhân hoặc bức thông điệp, lời nhắn gửi tới mọi người.

Bài văn mẫu Phân tích tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại (Xuân Quỳnh)

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Xuân Quỳnh được biết đến không chỉ là một nữ sĩ của những vần thơ tình thắm thiết mà còn là một cây bút viết văn xuôi giàu cảm xúc, hồn nhiên và chân thành. Truyện ngắn Ông nội và ông ngoại là một trong những tác phẩm tiêu biểu của bà, khắc họa tình cảm gia đình sâu nặng, gắn bó giữa các thế hệ. Ở đó, tình cảm của Minh dành cho ông ngoại được thể hiện tinh tế, từ những rung động ban đầu đến sự thấu hiểu và biết ơn sâu sắc.

Ban đầu, Minh không thực sự thân thiết và gần gũi với ông ngoại. Cậu bé còn nhỏ nên chỉ nhìn thấy bề ngoài nghèo khổ của ông: căn nhà nhỏ, chăn đã ố vàng, hôi hám, tấm đệm chỉ vừa một người nằm. Chính vì vậy, trong lòng Minh có phần xa cách, chưa thật sự cảm nhận được tình yêu thương và sự hy sinh âm thầm của ông ngoại. Đây là trạng thái tâm lý tự nhiên của một đứa trẻ khi tiếp xúc với môi trường còn xa lạ và có phần thiếu thốn.

Thế nhưng, thời gian trôi đi đã làm thay đổi cái nhìn của Minh. Cậu dần nhận ra tình yêu thương bao la mà ông ngoại dành cho mình. Ông để dành cho Minh chiếc ô tô, luôn nhường những món ngon nhất, dành chiếc nệm để Minh được ngủ thoải mái, thậm chí còn tặng Minh cả cây bút ông yêu quý nhất. Những cử chỉ giản dị ấy đã làm cho Minh xúc động và nhận ra rằng đằng sau vẻ ngoài khắc khổ kia là một trái tim nhân hậu, giàu tình thương. Cùng lúc, Minh cũng thấu hiểu sự cô độc và nỗi buồn của ông ngoại khi sống một mình sau khi ông nội mất. Từ sự thờ ơ ban đầu, Minh đã chuyển biến sang tình cảm gắn bó, yêu thương, muốn an ủi và chia sẻ với ông ngoại.

Qua sự thay đổi ấy, có thể thấy Minh là một cậu bé nhạy cảm, giàu tình cảm và có trách nhiệm. Tình yêu của Minh dành cho ông ngoại không chỉ dừng lại ở sự kính trọng mà còn là sự thấu hiểu và lòng biết ơn sâu sắc. Minh nhận thức rõ những hy sinh âm thầm của ông, từ đó mong muốn báo hiếu, mang đến niềm vui và sự ấm áp cho ông trong tuổi già đơn độc.

Thành công của truyện không chỉ nằm ở nội dung mà còn ở nghệ thuật xây dựng nhân vật. Xuân Quỳnh đã lựa chọn ngôn ngữ giản dị, gần gũi, ngôi kể phù hợp để dẫn dắt người đọc. Nhân vật được khắc họa chủ yếu qua cử chỉ, hành động và những chi tiết đời thường nhưng giàu ý nghĩa. Chính điều này đã tạo nên sự chân thực, lay động trái tim người đọc, đồng thời khắc sâu tình cảm giữa ông cháu.

Qua đó ta thấy, tình cảm của Minh đối với ông ngoại trong truyện Ông nội và ông ngoại của Xuân Quỳnh là tình cảm chân thành, giàu sự thấu hiểu và biết ơn. Qua hình tượng nhân vật Minh, tác phẩm gợi nhắc mỗi người về tình cảm gia đình thiêng liêng, về sự quan tâm, sẻ chia giữa các thế hệ. Đó cũng là lời nhắn gửi rằng trong cuộc sống hôm nay, ta hãy luôn biết trân trọng và yêu thương những người thân bên cạnh mình.