Phân tích bài thơ Chiếc rổ may của Tế Hanh

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ Chiếc rổ may của Tế Hanh.

CHIẾC RỔ MAY

(Tế Hanh)

Thuở bé nhiều hôm tôi bỏ chơi
Cảm thương đứng ngó mẹ tôi ngồi
Vá bên chiếc rổ mùi thơm cũ
Như tấm lòng thơm của mẹ tôi.

Lơ thơ chỉ rối sợi con con;
Những cái kim hư, hột nút mòn
Tằn tiện để dành trong lọ nhỏ;
Vải lành gói ghém mấy khoanh tròn

Lặng lẽ bàn tay lặng lẽ đưa
Đắp từng miếng vá ấm con thơ
Những mong đời mẹ, đời con mãi
Gần gũi nhau cùng mối chỉ thưa…

Mẹ ơi! chiếc áo con đã rách
Con biết làm sao trở lại nhà
Để mẹ vá giùm? con thấy lạnh
Gió lùa nỗi nhớ thấm vào da.

1940

(Tế Hanh, in trong tập Hoa niên, NXB Hội Nhà văn 1992)

Bài làm Phân tích bài thơ Chiếc rổ may của Tế Hanh

I. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về tác giả Tế Hanh – một nhà thơ trữ tình nổi bật với những vần thơ giàu cảm xúc, chân thành, mộc mạc.

– Dẫn vào bài thơ “Chiếc rổ may” – bài thơ viết về mẹ với giọng điệu xúc động và hình ảnh chiếc rổ may mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc.

– Khẳng định: Qua hình ảnh chiếc rổ may và hoạt động may vá của mẹ, bài thơ thể hiện tình mẫu tử thiêng liêng, lòng biết ơn và nỗi nhớ khôn nguôi của người con.

Bài thơ Chiếc rổ may của nhà thơ Tế Hanh là một khúc trữ tình dịu dàng mà sâu lắng, khắc họa tình mẫu tử thiêng liêng qua những hình ảnh đời thường, giản dị nhưng đầy ắp cảm xúc. Qua giọng điệu chân thành và chất liệu hồi tưởng, nhà thơ tái hiện hình ảnh người mẹ tảo tần, tận tụy với gia đình, gắn liền với chiếc rổ may, vật dụng mộc mạc nhưng chứa đựng bao tình thương và ký ức ngọt ngào của tuổi thơ. Chiếc rổ không chỉ là đồ vật, mà còn trở thành biểu tượng của sự chăm sóc, hy sinh và tình yêu thương âm thầm nhưng sâu sắc của người mẹ, khiến hình ảnh ấy luôn sống động trong tâm trí người con và độc giả.

II. Thân bài:

1. Khổ 1: Ký ức tuổi thơ và ấn tượng đầu tiên về mẹ

Hình ảnh đứa trẻ “bỏ chơi”, “đứng ngó mẹ tôi ngồi” cho thấy sự xúc động, thương mẹ từ thuở nhỏ.

– “Chiếc rổ may” có “mùi thơm cũ” – mùi hương của thời gian, ký ức và tình thương.

– So sánh “như tấm lòng thơm của mẹ tôi” gợi sự nâng niu, thiêng liêng của tình mẹ.

2. Khổ 2: Hình ảnh chiếc rổ may – biểu tượng của sự tảo tần, chắt chiu

– Những vật dụng trong rổ: “chỉ rối”, “kim hư”, “hột nút mòn”, “vải lành gói ghém”… đều gợi sự nghèo khó, tiết kiệm.

– Cho thấy mẹ là người cần kiệm, luôn nghĩ cho con, trân trọng từng vật nhỏ vì tình yêu thương lớn.

3. Khổ 3: Tình yêu thương âm thầm và bền bỉ của mẹ

– “Lặng lẽ bàn tay lặng lẽ đưa” – nhịp thơ chậm, diễn tả sự bền bỉ, âm thầm trong tình thương mẹ dành cho con.

– “Đắp từng miếng vá ấm con thơ”: hành động cụ thể, giàu tính hình ảnh, gợi sự che chở, chăm lo.

– “Đời mẹ, đời con” – mong muốn gắn bó đời đời, thể hiện tình cảm sâu sắc và bền chặt.

4. Khổ 4: Nỗi nhớ mẹ da diết khi đã trưởng thành

– Giọng điệu chuyển sang xót xa, day dứt: “Mẹ ơi!”, “con biết làm sao…”.

– Chiếc áo rách, không còn mẹ vá → gợi sự trống vắng, mất mát, bơ vơ.

– Hình ảnh “gió lùa nỗi nhớ thấm vào da” – biểu hiện cụ thể và đầy cảm giác của nỗi nhớ mẹ, nhớ hơi ấm tình thương.

III. Kết bài:

– Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ: hình ảnh chiếc rổ may tuy mộc mạc nhưng chứa đựng chiều sâu cảm xúc và giá trị biểu tượng mạnh mẽ về tình mẫu tử.

– Đánh giá: Bài thơ không chỉ là lời tri ân mẹ của riêng nhà thơ, mà còn là tiếng lòng chung của những người con xa mẹ, gợi nhắc người đọc trân trọng, biết ơn và gìn giữ tình cảm gia đình thiêng liêng ấy.

Bằng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi và giọng thơ trầm lặng, tha thiết, Chiếc rổ may không chỉ là lời tri ân người mẹ của riêng Tế Hanh, mà còn là tiếng lòng của biết bao người con đã từng được mẹ yêu thương, che chở. Hình ảnh chiếc rổ may nhờ đó trở thành biểu tượng bất tử cho tình mẫu tử, một tình cảm thiêng liêng, bền bỉ và sâu sắc nhất trong đời người.