NLVH về ý kiến của Nhà phê bình văn học Hoài Thanh: Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn

Đề bài: Nhà phê bình văn học Hoài Thanh nhận định: “Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn. Ngược lại ít nhiều cũng phải có tình cảm đúng, tình cảm lớn mới có thể cảm thấy cái hay thật của văn thơ” (Tuyển tập Hoài Thanh, tập II, NXB Văn học, 1982, trang 219)

Anh (chị) hãy làm sáng tỏ nhận định trên bằng việc chọn và phân tích một số tác phẩm văn học mà mình yêu thích.

Bài làm NLVH về ý kiến của Nhà phê bình văn học Hoài Thanh: Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn

1. Mở bài:

• Giới thiệu ngắn gọn về vai trò của văn học: văn học là tiếng nói của tình cảm, là nơi con người gửi gắm tâm hồn và khát vọng.

• Dẫn dắt nhận định của Hoài Thanh: “Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn…”

• Khẳng định: Đây là một quan niệm sâu sắc về giá trị của văn chương đối với đời sống tinh thần con người.

Văn học từ ngàn đời nay không chỉ dừng lại ở giá trị nhận thức mà còn là nghệ thuật của tình cảm, là chiếc chìa khóa mở cánh cửa tâm hồn con người. Đọc một tác phẩm hay, ta như soi lại mình trong những khát vọng, những rung động nhân văn cao đẹp. Nhà phê bình Hoài Thanh từng khẳng định: “Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn. Ngược lại ít nhiều cũng phải có tình cảm đúng, tình cảm lớn mới có thể cảm thấy cái hay thật của văn thơ.” Lời nhận định ấy đã chạm đến bản chất của văn chương: vừa nuôi dưỡng tình cảm, vừa đòi hỏi người đọc biết đồng cảm để khám phá cái hay, cái đẹp tiềm ẩn trong từng câu chữ.

2. Thân bài: 

a. Giải thích

– “Tình cảm đúng, tình cảm lớn”  là những tình cảm cao đẹp, phù hợp với truyền thống văn hóa, tinh thần nhân văn của con người.

– “Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn”: nhấn mạnh chức năng của văn học mà đặc biệt là chức năng giáo dục.

– “Ngược lại ít nhiều cũng phải có tình cảm đúng, tình cảm lớn mới có thể cảm thấy cái hay thật của văn thơ”: Nhấn mạnh quá trình tiếp nhận văn học, những yêu cầu đối với người đọc trong quá trình tiếp nhận.

–  Ý kiến nhấn mạnh yếu tố tình cảm trong sáng tác và tiếp nhận thơ văn. Đồng thời nhấn mạnh đến mối quan hệ tác động hai chiều giữa người đọc và tác phẩm văn học: văn học bồi đắp cho con người những tình cảm đẹp, đúng đắn và ngược lại, người đọc dùng những tình cảm ấy để khám phá cái hay, cái đẹp của thơ văn.

b. Phân tích, chứng minh

– “Văn thơ hay có tác dụng bồi dưỡng tình cảm đúng, tình cảm lớn”:

+ Văn học có tác dụng giáo dục to lớn vì nó là một hiện tượng thẩm mĩ có khả năng tác động sâu sắc không chỉ đến trí tuệ mà còn cả tình cảm của con người, làm cho đời sống tâm hồn của họ thêm phong phú. Nó giúp con người nhận thức cuộc sống, phân định đúng – sai, tốt – xấu. Đọc những tác phẩm văn chương hay, mang tính nhân văn cao sẽ tạo cho người đọc những tình cảm nhân bản như lòng nhân hậu, vị tha, lòng yêu quê hương đất nước, thái độ căm ghét cái ác, cái xấu…

+ Tác phẩm văn học chân chính bao giờ cũng hướng đến con người, thấm nhuần tư tưởng nhân đạo cao cả; giúp con người thanh lọc tâm hồn, nuôi dưỡng những tình cảm lớn, tình cảm đúng, giúp họ sống có ý nghĩa hơn.

(Thí sinh chọn dẫn chứng để chứng minh)

– “Ngược lại ít nhiều cũng phải có tình cảm đúng, tình cảm lớn mới có thể cảm thấy cái hay thật của văn thơ”:

+ Một tác phẩm văn học ra đời thực hiện một cuộc “giao tiếp ngầm” giữa người đọc và nhà văn. Nếu người đọc không có những tình cảm lớn, tình cảm đúng thì không thể cảm nhận được những nội dung tư tưởng, những tình cảm nhân văn mà nhà văn gửi gắm. Vì thế không thể thấy cái hay của thơ văn.

+ Những tình cảm lớn, tình cảm đúng chính là định hướng, là chìa khóa để người đọc khám phá được cái hay, cái đẹp về nội dung, nghệ thuật của thơ văn.

(Thí sinh chọn dẫn chứng để chứng minh)

c. Ví dụ Chứng minh qua tác phẩm

• Thơ ca cách mạng:

  • Từ ấy (Tố Hữu): gieo vào lòng người đọc niềm tin, lý tưởng, tình yêu gắn bó với nhân dân, đất nước.

  • Người đọc phải có tình yêu Tổ quốc thì mới cảm nhận hết được ngọn lửa nhiệt huyết trong thơ.

• Văn xuôi hiện thực nhân đạo:

  • Lão Hạc (Nam Cao): khơi dậy tình thương với người nông dân nghèo, giữ gìn nhân phẩm trong cảnh khốn cùng.

  • Muốn rung động trước bi kịch ấy, người đọc cần có tình cảm nhân ái, biết sẻ chia với thân phận con người.

• Văn học kháng chiến:

  • Rừng xà nu (Nguyễn Trung Thành): nuôi dưỡng tình yêu quê hương, tinh thần chiến đấu kiên cường.

  • Người đọc cũng phải có lòng yêu nước thì mới thấu hiểu được cái hay, cái đẹp trong tác phẩm.

d. Đánh giá

– Ý kiến trân hoàn toàn đúng đắn khi nói đến đặc trưng của văn học.

– Ý kiến đặt ra yêu cầu đối với người sáng tác và định hướng đối với người tiếp nhận:

+ Đối với người sáng tác cần phải tạo nên những tác phẩm hay chứa đựng tính nhân văn cao cả, đem đến cho người đọc những tình cảm tốt đẹp.

+ Đối với người tiếp nhận cần phải nuôi dưỡng cho mình những tình cảm đúng, tình cảm lớn để cảm thụ thơ văn và từ đó mới khám phá được những cái hay, cái đẹp của thơ văn.

3. Kết bài:

• Khẳng định tính đúng đắn, sâu sắc trong quan điểm của Hoài Thanh.

• Văn học chân chính không chỉ là nghệ thuật của ngôn từ mà còn là nghệ thuật của tình cảm.

• Mỗi người khi đến với văn chương cần mở rộng tấm lòng để vừa được bồi dưỡng, vừa được sống trọn vẹn trong thế giới nhân văn của tác phẩm.

Có thể khẳng định lời nhận định của Hoài Thanh là một chân lí lâu bền về sức sống của văn chương. Mỗi tác phẩm hay đều gieo vào lòng người đọc những hạt giống yêu thương và nhân ái, giúp con người biết sống trách nhiệm hơn với bản thân, với cộng đồng và đất nước. Đồng thời, chính tấm lòng đồng cảm và tình cảm trong sáng của người đọc lại làm cho tác phẩm ngân vang, lan tỏa giá trị của nó. Văn học vì thế trở thành cuộc gặp gỡ kì diệu giữa trái tim người viết và trái tim người đọc, để qua từng trang sách, ta thêm yêu người, yêu đời và cũng hiểu rõ mình hơn.