Nghị luận văn học về ý kiến: Văn chương là chuyện đời thông qua việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn

Đề bài: Nhà văn Ma Văn Kháng từng khẳng định rằng:

Văn chương là chuyện đời thông qua việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn, chứ đâu phải là đi hớt lấy cái váng bọt nổi trên mặt của ngoại vật.

Em hãy bình luận ý kiến trên và làm sáng tỏ qua một số tác phẩm (giai đoạn 1930-1945) trong chương trình ngữ văn 11.

Bài làm Nghị luận văn học về ý kiến: Văn chương là chuyện đời thông qua việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn

I/ Mở bài

• Dẫn dắt: Văn chương từ lâu đã được xem là tiếng nói chân thành của con người trước cuộc đời.

• Giới thiệu vấn đề: Nhà văn Ma Văn Kháng từng khẳng định… → Ý kiến vừa chỉ ra bản chất, vừa là yêu cầu đối với người cầm bút.

• Đặt vấn đề nghị luận.

Từ xưa đến nay, văn chương là chiếc gương phản chiếu đời sống và là nơi gửi gắm tâm tư sâu kín của con người. Người nghệ sĩ đến với văn chương không chỉ để kể lại câu chuyện của cuộc đời, mà còn để tìm trong hiện thực ấy những nỗi niềm riêng tư, những rung động sâu xa của tâm hồn mình. Bàn về đặc trưng ấy của văn học, nhà văn Ma Văn Kháng từng khẳng định: “Văn chương là chuyện đời thông qua việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn, chứ đâu phải là đi hớt lấy cái váng bọt nổi trên mặt của ngoại vật.” Ý kiến vừa là sự lý giải bản chất của văn chương, vừa là lời nhắc nhở về trách nhiệm và thái độ của mỗi người cầm bút trong hành trình sáng tạo nghệ thuật.

II/ Thân bài :

1/ Giải thích

+ Văn học: là loại hình nghệ thuật phản ánh thế giới thông qua các hình tượng nghệ thuật và chất liệu ngôn từ nhằm thể hiện tình cảm, cảm xúc, tư tưởng của nhà văn

+ Văn học là chuyện đời: mục đích và nội dung chính của văn học không gì khác là những vấn đề của cuộc đời, của hiện thực cuộc sống.

+ thông qua việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn: nhà văn cần tìm kiếm được nét riêng của cá nhân mình trong cảm xúc, trong cách nhìn, trong tư tưởng ở độ sâu nhất.

+ chứ đâu phải là đi hớt lấy cái váng bọt nổi trên mặt của ngoại vật: viết văn không đơn thuần chỉ là phản ánh những gì nhìn thấy trên bề mặt của cuộc sống.

=> Ý kiến của nhà văn Ma Văn Kháng vừa nêu ra đặc trưng của văn học vừa là yêu cầu với bất cứ nhà văn nào. Khi sáng tạo ra các tác phẩm nhà văn nào cũng cần hướng đến phản ánh những vấn đề nóng bỏng, nhức nhối của hiện thực cuộc sống nhưng đó không thể là sự phản ánh hời hợt hay dập khuôn mà nhà văn cần đào sâu vào cảm xúc, suy nghĩ của mình để hiện thực cuộc đời in đậm dấu ấn bản thể của nhà văn về cảm xúc, tư tưởng, cách nhìn, cách phản ánh…

2/ Bình

+ Văn học luôn luôn phải là chuyện đời vì cuộc đời là nơi bắt đầu và cũng là nơi đi đến của văn học. Rời xa cuộc đời văn chương chỉ còn là thứ viển vông, mộng mị.

+ Tuy nhiên hiện thực cuộc đời không thể phản ánh vào văn học theo cách sao chép hay hời hợt, nông cạn, không thể hớt cái váng bọt nổi trên mặt của ngoại vật bởi nếu như vậy hiện thực sẽ trở nên khô cứng, nhàm chán qua sáng tác của các tác giả (nhất là các tác giả cùng một thời đại) và cũng không có khả năng tác động đến nhận thức, tình cảm, cảm xúc của người đọc.

+Nhà văn viết về chuyện đời nhưng thông qua việc việc đào bới bản thể mình ở chiều sâu tâm hồn  vì văn học vốn là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan chứ không phải là sự sao chép hiện thực. Chỉ khi đào bới bản thể mình nhà văn mới có thể chạm đến bề sâu, bề xa, bề sau của cuộc đời cũng như con người, cất lên được những tiếng nói riêng, cách nhìn riêng, thể hiện được quan điểm tư tưởng riêng của mình. Và cũng chỉ bằng cách đó, những gì nhà văn viết ra mới có  khả năng làm rung động, thức tỉnh, lay động ý thức, tình cảm của bạn đọc

Học sinh cần lựa chọn được một số tác phẩm tiêu biểu, xuất sắc trong văn học Việt Nam giai đoạn 30-45 để làm sáng tỏ cho nhận định. Khi phân tích tác phẩm cần làm rõ chuyện đời mà nhà văn phản ánh trong tác phẩm là chuyện gì, chuyện đời ấy được mang dấu ấn bản thể nào của nhà văn về cảm xúc, tư tưởng, cách nhìn, cách phản ánh và từ đó có tác động như thế nào đến bạn đọc.