Đánh giá về nội dung và nghệ thuật của văn bản Hương Thầm 

Cửa sổ hai nhà cuối phố
Không hiểu vì sao không khép bao giờ
Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp
Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.

Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay
Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm
Bên ấy có người ngày mai ra trận.

Họ ngồi im không biết nói năng chi
Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi
Nào ai đã một lần dám nói?

Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối
Anh không dám xin,
                       cô gái chẳng dám trao
Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao
Không giấu được cứ bay dịu nhẹ.

Cô gái như chùm hoa lặng lẽ
Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.
(Anh vô tình anh chẳng biết điều
Tôi đã đến với anh rồi đấy…)

Rồi theo từng hơi thở của anh
Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực
Anh lên đường
                    hương sẽ theo đi khắp
Họ chia tay
                 vẫn chẳng nói điều gì
Mà hương thầm thơm mãi bước người đi.

Thông tin cơ bản về tác giả, tác phẩm:

Phan Thị Thanh Nhàn sinh 9/8/1943 tại phường Tứ Liên, quận Tây Hồ, Hà Nội. Bà làm thơ từ sớm, đầu thập niên 1960 đã có thơ đăng báo. Năm 1969, bài thơ Hương thầm của bà đoạt giải nhì cuộc thi thơ của báo Văn nghệ. Bà là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, Ủy viên Ban chấp hành Hội trong giai đoạn 2001-2005. Ngoài làm thơ, bà còn viết báo, truyện ngắn, truyện cho thiếu nhi.

Theo hồi tưởng của nữ tác giả Phan Thị Thanh Nhàn, thi phẩm Hương thầm được bà sáng tác đúng mùa hoa bưởi (tháng 03) năm 1969 để ghi nhớ ngày cậu em Phan Hữu Khải (1953 – 1972) lên đường ra trận.

Bài làm Đánh giá về nội dung và nghệ thuật của văn bản Hương Thầm

1. Mở bài:

Giới thiệu khái quát về tác giả Phan Thị Thanh Nhàn, tác phẩm “Hương thầm”

Nêu yếu tố nổi bật sẽ phân tích, đánh giá: ta cảm nhận được một trái tim luôn khao khát tình yêu mãnh liệt.

Sáng tác văn học được ví như công việc của một người chèo thuyền trên sông. Nước chảy thuyền trôi… Con thuyền đi qua mọi bến bờ của thời gian, không gian và ở một nơi xa nào đó trên bờ hoang vắng đầy cỏ dại, nó đã cập bến, mang theo những khuôn hàng để trao tay đến độc giả những bài học, những cảm xúc và suy nghĩ của nhà văn trong suốt chặng đường lênh đênh sóng nước. Một tác phẩm chân chính phải có chức năng hàng đầu là giáo dục và hướng con người đến những giá trị tốt đẹp của cuộc sống. Bài thơ Hương thầm của tác gải Phan Thị Thanh Nhàn là một minh chứng.  Với hệ thống ngốn ngữ, hệ thống hình ảnh già sức gợi bài thơ đã miêu tả và tái hiện thành công tâm trạng ngại ngùng, bối rối, thẹn thùng của đôi trai gái khi tràng trai sắp phải lên đường ra trận.

2. Thân bài

• Nêu các điểm nổi bật về nội dung, ý nghĩa tác phẩm, hcst…

– Bài thơ ra đời vào năm 1969 và cùng bài “Xóm đê” của Phan Thị Thanh Nhàn được tặng giải nhì Cuộc thi thơ tuần báo Văn nghệ 1969-1970.

– Sau đây là một hướng gợi ý :

• Nội dung: Bài thơ diễn tả mối tình thầm lặng của người thiếu nữ với chàng trai cạnh nhà.

+ Hương thầm bắt đầu bằng hình ảnh khung cửa để ngỏ, hai người bạn lớn lên bên nhau với cây bưởi là chứng nhân lặng lẽ. Cửa sổ hai nhà cuối phố

Không hiểu vì sao không khép bao giờ.

Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp

Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.

+ Những rung động đầu đời chưa kịp gửi trao thì chàng trai đã phải lên đường ra mặt trận, cô gái hái một chùm hoa bưởi giấu trong chiếc khăn tay sang tặng người ra trận.

Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay,

Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm

Hai chữ « ngập ngừng » đã diễn tả được bao nét ngại ngùng bẽn lẽn của người thiếu nữ dịu dàng đáng yêu.

+ Người thiếu nữ đoan trang e thẹn chẳng dám mở lời, chàng trai đứng trước cuộc sinh li tử biệt cũng phải kìm nén tình cảm.

Họ ngồi im không biết nói năng chi

Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi,

Nào ai đã một lần dám nói

->Tình yêu thời chiến là thế : Kín đáo, âm thầm nhưng không kém phần nồng nàn, lãng mạn. Vì lí tưởng, họ sẵn sàng lên đường chiến đấu, ôm ấp trong tim một mối tình chẳng bao giờ dám ngỏ.

+ Hương hoa bưởi thơm cho lòng thêm bối rối, mọi vật cứ lặng lẽ như vậy và hoa bưởi cứ dịu dàng, nồng nàn

 Cô gái như chùm hoa lặng lẽ

Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.

->Hình ảnh so sánh gợi vẻ đẹp e ấp, thuần khiết, trong trắng cũng như sự kín đáo, tế nhị trong cách thể hiện tình yêu của cô gái – một tình yêu không lời, âm thầm, một tình yêu mà người con gái chưa một lần dám nói nhưng hương thơm của hoa bưởi đã lặng lẽ nói giúp cô gái rất nhiều, hương thơm ấy là phương tiện truyền tải của tình yêu có sức mạnh hơn mọi lời nói vì thế hương hoa bưởi là nhịp cầu nối những trái tim và là hơi thở của tình yêu.

+ Và trong phút chốc chàng trai nhận ra sự nồng nàn của hương bưởi và cũng chính là tình yêu của cô gái

Rồi theo từng hơi thở của anh

Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực

Anh lên đường

Hương thơm sẽ theo đi khắp

Họ chia tay

Vẫn chẳng nói điều gì

Mà hương thầm thơm mãi bước người đi

Họ chia tay nhau, chia tay mà chẳng nói với nhau câu gì để rồi hương thầm cứ mãi ở trong sâu thẳm của cả người đi và người ở lại. Và bài thơ đã kết lại với một tứ thơ thật nhẹ nhàng.

+ Bài thơ đã khắc họa thành công mối tình trong sáng, cao đẹp của những chàng trai và cô gái trong những năm tháng chiến đấu chống giặc ngoại xâm của dân tộc ta.

• Phân tích cái hay, cái đẹp của các yếu tố nghệ thuật hoặc hình ảnh đặc sắc; về nhân vật hoặc vấn đề đặt ra trong tác phẩm.

+ Thể thơ tự do

+ Giọng thơ: Nhẹ nhàng, da diết, đậm chất lãng mạn

+ Ngôn từ: Mộc mạc, tự nhiên, tinh tế, giàu sức gợi

+ Hình ảnh thơ đẹp: Hoa bưởi, hương bưởi

• Đánh giá (Nhận xét, bình luận), nâng cao, mở rộng.

“Hương thầm” của Phan Thị Thanh Nhàn không còn là sự giao cảm của nhà thơ về hai con người cụ thể nữa, nó vượt lên tầm khái quát về một thế hệ.

3. Kết bài:

– Khái quát về giá trị của các yếu tố đã phân tích đối với tác phẩm.

– Nêu ấn tượng và cảm xúc.

Bài thơ Hương thầm của Phan Thị Thanh Nhàn vì thế đã trở thành một khúc tình ca ngọt ngào mà cao cả của một thế hệ lớn lên trong khói lửa chiến tranh. Tình yêu trong sáng, e ấp ấy không chỉ làm bừng sáng vẻ đẹp tâm hồn tuổi trẻ mà còn tiếp thêm sức mạnh để họ vững vàng lên đường vì Tổ quốc. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, Hương thầm vẫn còn nguyên vẹn sức lay động, vẫn thì thầm mùi hương của tình yêu và lòng tri ân. Đó cũng chính là giá trị lâu bền khiến tác phẩm mãi được nâng niu như một tượng đài thơ ca về tình yêu và lý tưởng trong thời đại kháng chiến.