Phân tích truyện ngắn Ăn trộm táo của Nguyễn Nhật Ánh

Đề bài: Em hãy viết bài văn phân tích truyện ngắn “Ăn trộm táo” của Nguyễn Nhật Ánh.

ĂN TRỘM TÁO

Ba con Xin là ông Xung hành nghề hốt thuốc Bắc. Nhà ông có dãy tủ gỗ mít đen bóng ốp sát tường, ngăn kéo san sát. Mỗi lần đến nhà con Xin, chạy nhảy ngoài sân chán tôi lại vào nhà xem ông hốt thuốc. 

Trước tiên ông nghiêm nghị bắt mạch người bệnh với ba ngón tay, sau đó hỏi han đủ thứ, rồi ông vạch mí mắt người bệnh ra xem, bắt người bệnh thè cả lưỡi ra nữa. Những lúc đó trông ông rất oai, như một ông vua bảo làm gì là khách làm theo răm rắp.

Nhưng tôi vào nhà không phải để xem ông khám bệnh. Tôi hồi hộp đợi tiết mục tiếp theo. Đó là lúc ông hốt thuốc.

Ông mở ngăn kéo này, hốt một nắm vỏ quýt, mở ngăn kéo kia hốt một nắm cam thảo. Có vô số ngăn như vậy, mỗi ngăn chứa một loại thảo dược khác nhau.

Sau khi hốt đủ các vị thuốc cần thiết, cuối cùng bao giờ ông cũng bắc ghế trèo lên thò tay vào ngăn trên cùng, bốc vài quả táo Tàu cho vào thang thuốc.

Quả táo Tàu to bằng ngón tay cái, khô quắt queo và đen thùi lùi nhưng cắn vào nghe sừng sực và ngọt lịm, con nít đứa nào cũng mê tơi.

Lần nào cũng vậy, thấy tôi đứng thập thò sau quầy ngăn giương cặp mắt thèm thuồng ra nhìn ông, thế nào ông Xung cũng lấy thêm một quả táo chìa ra trước mặt tôi, vui vẻ:

– Bác cho con nè.

   Trăm lần như một, hễ tôi có mặt lúc ba con Xin hốt thuốc bao giờ tôi cũng có phần. Nhưng không phải lúc nào ông Xung cũng có khách. Những lúc đó, thèm táo quá, tôi nhìn dáo dác không thấy ai liền đánh liều bắc ghế trèo lên các ngăn tủ. Ngăn đựng táo quá cao, tôi phải chồng một lúc ba cái ghế mới vói tới.

Ba lần ăn vụng táo đều trót lọt.

Tới lần thứ tư, tôi kiễng chân mạnh quá, chồng ghế lộn nhào hất tôi lăn kềnh dưới nền nhà, ê ẩm cả người.

Hôm sau gặp con Xin trên lớp, mặt tôi cứ lấm la lấm lét. Tôi chờ nó chửi tôi là đồ ăn vụng. Ghét tôi, nó quăng ba chữ “đồ trộm cắp” lên đầu tôi, tôi chỉ có khóc.

Nhưng tôi rình nó suốt cả buổi sáng, chẳng thấy nó có thái độ gì khác lạ. Con Xin vẫn nói cười tỉnh bơ, cứ như thể nhà nó chưa từng có trộm đột nhập. Chắc là ông Xung không biết tôi đã vào nhà trộm táo. Nhìn thấy mấy chiếc nghế đổ chổng kềnh, chắc ông nghĩ do bọn chó mèo gây ra. Tôi thở phào nhẹ nhõm và vài ngày sau tôi lại lơn tơn mò sang nhà nó.

Chơi u, chơi cướp cờ với tụi bạn chán, đến trò trốn tìm tôi nhìn quanh không thấy đứa nào đề ý lại chui tọt vào nhà.

Phòng khám của ông Xung vắng hoe, ba chiếc ghế con xếp thành một hàng ngay ngắn trong góc.

Tôi liếc lên dãy ngăn kéo im lìm, phân vân không biết có nên bắc ghế leo lên một lần nữa không.

Đang lưỡng lự, ánh mắt tôi chợt chạm phải một ngăn kéo dưới thấp và lập tức mắc kẹt luôn ở đó.

Đó là ngăn kéo duy nhất có dán nhãn bên ngoài, độc một chữ “TÁO”.

Trong một phút, không khí chung quanh tôi như đông cứng lại, mọi âm thanh xôn xao vọng vào từ ngoài sân đột ngột tắt ngấm trong tai tôi.

   Tất cả những gì tôi nghe thấy trong lúc đó là tiếng trái tim tôi đang nện thình thịch trong lồng ngực, không, không phải lồng ngực, nó đang đập binh binh ở chỗ nào khác, thấp hơn, có thể trái tim tôi vừa rơi xuống một chỗ nào đó gần dạ dày.

Tay chân tôi tê liệt có đến một lúc. Đến khi cử động được, điều duy nhất tôi có thể làm là vùng chạy ra khỏi nhà con Xin. Chạy tuốt ra đường. Xa thật xa.  Tôi cảm thấy xấu hỗ, cứ như thể tôi vừa bị bắt quả tang thò tay vào ngăn kéo, mặc dù tôi biết ba con Xin không trách cứ gì tôi. Thậm chí ông cố tình đổi ngăn kéo đựng táo xuống phía đưới và ghi rõ chữ “TÁO” bên ngoài đề tôi có thể dễ dàng lấy trộm.

Ông “vẽ đường cho hươu chạy” chẳng qua ông sợ tôi té ngã khi phải bắc ghế trèo lên cao.

Nhưng kể từ hôm đó tôi không bao giờ nghĩ đến chuyện lây trộm táo của ông nữa, chẳng hiểu tại sao!

(Nguyễn Nhật Ánh, Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh, NXB Trẻ, 2010)

Chú thích:

– Nguyễn Nhật Ánh sinh ngày 7 tháng 5 năm 1955 tại tỉnh Quảng Nam.  Ông được coi là một trong những nhà văn thành công nhất viết sách cho tuổi thơ, tuổi mới lớn với hơn 100 tác phẩm các thể loại. Ông đã rất thành công trong việc đưa độc giả trở lại với thế giới ngây thơ, hồn nhiên của trẻ con thông qua những trang viết đầy tình cảm. Tên tuổi của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh gắn liền với các tác phẩm làm say lòng độc giả bao thế hệ như Mắt biếc, Cỏn chút gì để nhớ, Hạ đỏ, Cô gái đến từ hôm qua, Chú bé rắc rối,… Truyện của ông được tái bản liên tục và chưa bao giờ giảm sức hút với những người yêu mến chất văn Nguyễn Nhật Ánh.

– Tác phẩm “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” là một trong những minh chứng rõ nét nhất cho tài năng của ông, đặc biệt là đoạn trích “Ăn trộm táo” – nơi mà sự bao dung của người lớn với trẻ nhỏ đã đem lại những giá trị giáo dục hơn mọi lời răn dạy.

Dàn ý Phân tích truyện ngắn Ăn trộm táo của Nguyễn Nhật Ánh

* Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn trích.

* Phân tích nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ:

 (1) Nội dung chủ đề

– Nhân vật “Tôi”:

+ Là một cậu bé với những suy nghĩ và hành động rất đỗi ngây thơ, hồn nhiên (bằng chứng)

+ Cậu bé đến chơi nhà ông Xung không chỉ vì thích xem ông làm thuốc, mà còn vì thích những quả táo Tàu khô mà ông thường cho. Tuy nhiên, lòng tham đã khiến cậu bé lén lút lấy trộm táo khi ông Xung không chú ý…

+ Khi phát hiện ông Xung đã biết và cố ý để táo ở nơi dễ lấy hơn, cậu bé đã cảm thấy xấu hổ và ngừng lấy trộm. Điều đó thể hiện sự hối lỗi và thay đổi trong nhận thức của một đứa trẻ ngây thơ.

=> Nhà văn xây dựng nhân vật “tôi” như một hình ảnh đại diện cho sự trưởng thành trong nhận thức và lương tâm. Qua những trải nghiệm nhỏ bé nhưng đầy ý nghĩa này, nhân vật dần nhận ra giá trị của lòng trung thực và tình người, từ đó bước thêm một bước trên con đường trưởng thành của chính mình.

– Nhân vật ông Xung – một thầy thuốc Bắc với trái tim nhân hậu và bao dung.

+ Ông không trực tiếp trách mắng hay ngăn cản cậu bé khi phát hiện hành vi trộm táo của cậu, mà ngược lại, ông đã khéo léo “vẽ đường cho hươu chạy” bằng cách để táo ở nơi dễ lấy hơn. Hành động này của ông Xung thể hiện sự thấu hiểu và bao dung đối với sự ngây thơ, chưa chín chắn của trẻ con (Bằng chứng)

+ Ông đã chọn cách dạy dỗ cậu bé qua hành động thay vì lời nói, khiến cậu tự nhận ra lỗi lầm của mình.

=> Nhân vật ông Xung có vai trò quan trọng trong việc làm nổi bật chủ đề về ý nghĩa của lòng bao dung và sự giáo dục bằng tình thương đối với trẻ nhỏ.

(2) Nghệ thuật:

– Cốt truyện đơn giản nhưng không kém phần sâu sắc.

–  Ngôi thứ nhất giúp người đọc dễ dàng đồng cảm với nhân vật chính và hiểu rõ hơn về suy nghĩ, cảm xúc của cậu bé.

– Cách dựng tình huống cũng rất tinh tế, khi để cậu bé tự mình phát hiện ra sự bao dung của ông Xung, từ đó tự điều chỉnh hành vi của mình.

– Ngôn ngữ: giàu cảm xúc và hình ảnh, vừa giản dị vừa sâu sắc, phù hợp với tâm lý trẻ thơ nhưng vẫn chứa đựng nhiều tầng nghĩa cho người lớn suy ngẫm.

– Giọng điệu nhẹ nhàng, pha chút hài hước, tạo nên một không gian văn chương đầy sức hút và ấm áp…

* Đánh giá chung

– Nghệ thuật: Với lối viết giản dị nhưng thấm đượm tình cảm, ngôn ngữ kể chuyện mộc mạc, giàu hình ảnh và giọng văn ấm áp, đoạn trích “Ăn trộm táo” đã đem đến cho người đọc những bài học giản dị nhưng sâu sắc về sự bao dung của con người. Câu chuyện sẽ còn sống mãi trong lòng độc giả, gợi nhắc về một thời thơ ấu đẹp đẽ và những bài học quý giá từ cuộc sống.

– Nội dung: “Ăn trộm táo” là một đoạn trích đặc sắc trong “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh,” mang lại cho người đọc những cảm xúc chân thật và những bài học sâu sắc về tình người.

Bài văn mẫu Phân tích truyện ngắn Ăn trộm táo của Nguyễn Nhật Ánh

Nhà văn Thạch Lam từng khẳng định: “Văn chương không phải là cách đem đến cho người đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại, văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có, để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn ác, vừa làm cho lòng người đọc thêm trong sạch và phong phú hơn.” Quả thật, mỗi tác phẩm văn học chân chính đều gửi gắm những bài học thấm thía về đạo đức và nhân cách con người. Đến với truyện dài Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh của Nguyễn Nhật Ánh, ta bắt gặp đoạn trích Ăn trộm táo, một câu chuyện nhỏ bé nhưng gợi ra giá trị nhân văn sâu sắc về lòng bao dung và sự thức tỉnh.

Câu chuyện được kể bằng ngôi thứ nhất, xoay quanh nhân vật “tôi”. Đó là một cậu bé hồn nhiên, thích đến nhà ông Xung để vừa trò chuyện vừa thưởng thức những quả táo Tàu khô mà ông thường có. Tình yêu dành cho ông Xung vốn rất chân thành, nhưng vì sự hiếu kỳ và lòng tham trẻ con, cậu nhiều lần lén lấy trộm táo. Điều đặc biệt là khi phát hiện ra sự việc, ông Xung không hề trách mắng mà còn cố tình đặt hộp táo ở ngăn thấp hơn, khiến cậu bé càng dễ lấy hơn. Chính hành động thầm lặng ấy đã đánh thức lương tâm của cậu bé. Từ chỗ lo sợ, xấu hổ, nhân vật “tôi” dần nhận ra tấm lòng bao dung của ông Xung và tự giác dừng lại, không còn tái phạm nữa.

Điểm đặc sắc của đoạn trích là nghệ thuật xây dựng nhân vật. Nhân vật “tôi” được khắc họa rất chân thật, đại diện cho tâm hồn trẻ nhỏ: ngây thơ, hiếu động, đôi khi vụng về phạm lỗi nhưng luôn có khả năng nhận ra và sửa sai. Ông Xung hiện lên như một người thầy, một người cha nhân hậu. Cách giáo dục của ông không phải bằng quát mắng hay trách phạt, mà bằng sự thấu hiểu và lòng yêu thương. Đây là lối giáo dục nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, bởi nó giúp trẻ nhận ra sai lầm từ chính sự đánh thức của lương tâm chứ không phải do nỗi sợ hãi trước hình phạt. Qua đó, Nguyễn Nhật Ánh đã gửi gắm một thông điệp nhân văn: tình thương luôn là chìa khóa quan trọng nhất để nuôi dưỡng tâm hồn và giáo dục con người.

Bằng giọng văn giản dị, trong sáng và đầy cảm xúc, nhà văn Nguyễn Nhật Ánh đã biến một kỷ niệm đời thường trở thành một bài học nhân cách sâu sắc. Đoạn trích Ăn trộm táo không chỉ gợi lại ký ức tuổi thơ trong sáng của mỗi người, mà còn nhắc nhở ta rằng: đôi khi một cử chỉ bao dung lại có sức mạnh lớn hơn hàng trăm lời răn dạy. Đó chính là giá trị bền vững khiến truyện ngắn này mãi in đậm trong lòng bạn đọc.

Có thể nói, tác phẩm Ăn trộm táo không chỉ là một câu chuyện tuổi thơ ngây ngô, mà còn là minh chứng cho tài năng và tấm lòng của Nguyễn Nhật Ánh. Ông đã khéo léo dùng những chi tiết nhỏ bé để truyền đi bài học lớn: con người chỉ thực sự trưởng thành khi biết nhận lỗi và sửa lỗi, còn tình yêu thương, bao dung luôn là phương thuốc nhiệm màu để cảm hóa tâm hồn. Chính điều ấy làm cho tác phẩm của ông không chỉ dành cho trẻ em, mà còn lay động cả những người trưởng thành.