Phân tích hiện thực của truyện thông qua đoạn trích Nghèo của Nam Cao

Đề bài: Anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 500 chữ) phân tích hiện thực của truyện thông qua đoạn trích Nghèo của Nam Cao

“Nghèo”

(Lược phần đầu: Chồng của chị Chuột ốm nặng nằm liệt giường 6 tháng trời, nhà chị không có người đàn ông gánh vác nên nghèo đói đến mức không có đủ cái ăn. Một buổi sáng, chị đun chè cho con, đứa nhỏ không chịu được đói nên cứ đòi ăn mãi. Nhưng khi chị đút cho nó, nó lại phun ra vì thực chất, làm gì có tiền mà mua được chè, chị đành đun cám lên để cho các con ăn.)

“Thằng cu chừng đói quá không chịu được, lại há mồm ra. Mẹ nó đút cho nó một xêu nhỏ nữa. Nó nhắm mắt, duỗi cổ, cố nuốt cho trôi. Nhưng cũng như lần trước, nó lại oẹ ra, và khóc oà lên. Chị đĩ Chuột lấy tay áo lau nước mắt không cầm nổi đã trào ra hai má hõm xanh bùng như người ngã nước. Cái Gái lấy ngón tay di một cục “chè”. Rồi bỗng nói to lên:

– À! Con biết rồi! Không phải chè, cám mà! Cám nâu mà bu bảo chè!

Nhưng mẹ nó đưa mắt nhìn nó, lấy ngón tay chỉ ra phía nhà ngoài nói khẽ, nhưng hơi gắt:

– Khe khẽ cái mồm một tí! Réo mãi lên, thằng bố mày nó nghe thì nó chết. Nó đã ốm nằm đấy, thuốc không có, mà còn bực mình thì nó chết.

Rồi hai mẹ con lẳng lặng ăn, cố nuốt những bát cám đặc khè cho đỡ đói. Thằng cu nhất định không chịu ăn, ngồi khóc ti tỉ đòi cơm. Chị đĩ Chuột đành dỗ nó:

– Thôi nín ngay, bu ăn xong bu xin thầy cho một miếng mà ăn.

Chị bế con rón rén bước vào chỗ chõng nằm. Thằng bé vẫn sụt sịt. Anh đĩ Chuột giở mình, hơi nghiêng mặt quay ra. Một làn ánh sáng mờ lướt qua làm cho cái mặt hốc hác và màu da đã xanh lại càng xanh thêm. Mái tóc dài quá xoà xuống tai và cổ, hai con mắt ngơ ngác và lờ đờ, những chiếc răng dài và thưa ở cái mồm hé ra để cho dễ thở khiến anh có cái vẻ dễ sợ của con ma đói. Thấy vợ con, anh cố gượng nhếch miệng cố gượng một cái cười méo xệch và vừa thở phều phào vừa hỏi bằng một thứ tiếng yếu ớt như từ thế giới bên kia đưa lại:

– Nó làm sao thế?

Chị đĩ Chuột xốc con lên một cái:

– Nó vòi đấy chứ có làm sao? Cơm gạo đỏ không chịu ăn, đòi ăn cơm trắng của thầy cơ.”

(Lược phần cuối: Anh Chuột thấy vợ con đói khát liền bảo vợ lấy số tiền vừa “bán con chó mực với hai buồng chuối non”(tiền để mua thuốc cho anh) đi đong ít gạo về cho các con ăn, chị liền bế đứa nhỏ đi. Biết được hoàn cảnh khốn khó của gia đình và bệnh tình của mình là gánh nặng lớn nhất của cả nhà, anh Chuột quyết định treo cổ tự tử trong buồng, và cùng thời điểm ấy ngoài ngõ bà Huyện đến tìm vợ anh, chửi mắng, sỉ rủa đứa con gái anh để đòi nợ. Khi anh “giận dữ đạp phắt cái ghế đổ văng xuống đất” tự vẫn thì đúng lúc vợ anh đong gạo về đến ngõ, mẹ con chị đĩ Chuột vừa kêu khóc vừa van lạy bà Huyện nhưng bà Huyện nhất định bắt mẻ gạo mới đong để trừ sáu hào chị Chuột vay từ hai tháng trước cho chồng uống thuốc.)

Bài làm Phân tích hiện thực của truyện thông qua đoạn trích Nghèo của Nam Cao

1. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm truyện.

– Nêu yếu tố nổi bật sẽ phân tích, đánh giá.

Nam Cao là nhà văn lớn nhất của trào lưu văn học hiện thực phê phán 1930 -1945. Trong số các nhà văn hiện thực, ông là cây bút có ý thức sâu sắc nhất về quan điểm nghệ thuật của mình. Ông phê phán khá toàn diện và triệt để tính chất thoát ly, tiêu cực của văn chương lãng mạn đương thời, coi đó là thứ “ánh trăng lừa dối”, đồng thời yêu cầu nghệ thuật chân chính phải trở về với đời sống, phải nhìn thẳng vào sự thật, nói lên được nỗi thống khổ của hàng triệu nhân dân lao động lầm than (Giăng sáng).

Đại văn hào Andersen đã từng nói rằng: “Không có câu chuyện cổ tích nào đẹp bằng chính cuộc sống viết ra”. Hiện thực cuộc sống được xem là cái nền cho những cảm hứng nghệ thuật chắp cánh và đâm chồi. Chính vì vậy, bức tranh hiện thực cuộc sống, con người trong đoạn trích: “Nghèo” của Nam Cao gây ấn tượng đặc biệt sâu đậm trong lòng độc giả. Truyện không chỉ là bức tranh tái hiện lại chân thực, đầy đủ chân đường cùng của những người nông dân trước cách mạng tháng 8 mà ở đây là gia đình chị Đĩ Chuột, đó còn là lời tố cáo, phê phán hiện thực xã hội, đồng thời cũng là sự cảm thông, xót thương của Nam Cao với nỗi khổ của con người.

2. Thân bài: giá trị hiện thực:

– Hiện thực đời sống tăm tối, đau khổ của người nông dân, người lao động lương thiện được thể hiện tập trung qua số phận của một gia đình anh chị đĩ Chuột:

+ Nhà nghèo không có gạo nấu cơm chị đĩ chuột nấu “chè cám” cho các con và mình, để dành ít gạo nấu cơm trắng nuôi chồng ốm nặng.

+ Con trai chị không nuốt nổi cám; con Gái cố ăn cám theo mẹ, dù rất khó nuốt- để cha yên lòng dưỡng bệnh. Cả hai đứa con đều đáng thương.

+ Chị đĩ một mặt phải dỗ dành con trai, một mặt động viên con gái, mặt khác phải để ý chăm lo cho chồng để chồng không vì thấy cảnh nghèo mà tư tưởng suy sụp, tự trách bản thân (vì bệnh nên trở thành gánh nặng cho gđ) ốm thêm.

– Hiện thực còn thể hiện qua hình ảnh anh Chuột: ốm yếu suy sụp kiệt quệ sức lực, không thể gượng dậy. Anh đang sống đó mà nhìn anh người ta tưởng anh là người từ “thế giới bên kia”.

– Tình cảnh thê thảm ấy của người nông dân là do sự áp bức bóc lột của chế độ phong kiến thực dân gây ra.

* Phân tích cái hay, cái đẹp của các yếu tố nghệ thuật hoặc hình ảnh đặc sắc.

– Xây dựng tình huống độc đáo, có tác dựng khắc sâu thân phận bần cùng: ăn cám.

– Giọng điệu, ngôn ngữ:

+ Ngôn ngữ: Ngôn ngữ chân thực, sử dụng những từ ngữ gợi hình cùng so sánh sinh động để tạo cảm giác đau xót, thương cảm cho cái nghèo đói của các nhân vật trong người đọc: “Hai má lõm” , “hai má hõm xanh bùng như người ngã nước”; “Mái tóc dài quá xoà xuống tai và cổ, hai con mắt ngơ ngác và lờ đờ, những chiếc răng dài và thưa ở cái mồm hé ra để cho dễ thở khiến anh có cái vẻ dễ sợ của con ma đói”

+ Giọng điệu : tưởng như lạnh lùng nhưng dầy xót thg:  “thằng bố mày nó nghe thì nó chết”

* Đánh giá (Nhận xét, bình luận), nâng cao, mở rộng.

Viết về hình ảnh thực của người nông dân nghèo, Nam Cao chú ý miêu tả sự nghèo khó, bất công trong xã hội., tuy nhiên vẫn luôn trân trọng phẩm chất trong sạch tốt lành đáng quý của họ, đấy là tình yêu thương đùm bọc lẫn nhau ngay cả trong những lúc tưởng như là gánh nặng của nhau.

3. Kết bài:

– Khái quát về giá trị của các yếu tố đã phân tích đối với tác phẩm.

– Nêu ấn tượng và cảm xúc của người viết về các yếu tố đã phân tích; giá trị, hiệu quả tác động tới bạn đọc.