Đề bài: Anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 500 chữ) phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Nước mắt của nhà văn Nam Cao
Bài làm Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Nước mắt của nhà văn Nam Cao
1. Mở bài:
– Nam Cao là nhà văn hiện thực xuất sắc của văn học 1930-1945. Ông thường viết về những thứ bình thường nhưng có ý nghĩa triết lí nhân sinh sâu sắc, thể hiện tình yêu thương vô hạn với những kiếp người đau khổ trong xã hội cũ. “Nước mắt” là truyện nagwns tiêu biểu cho phong cách Nt của ông.
– Nêu yếu tố nổi bật sẽ phân tích, đánh giá: Thông qua một tình huống đời thường nhưng với cách kể linh hoạt, độc đáo, đa dạng điểm nhìn; NC đã truyển tải thông điệp về đôi mắt và tình thương một cách sâu sắc, xúc động.
Nước mắt được coi là “lăng kính biến hình vũ trụ” là “giọt châu của loài người”. Nó không chỉ thể hiện nỗi buồn, tuyệt vọng mà còn thể hiện cho niềm vui, hạnh phúc. Người ta chỉ rơi nước mắt khi cảm xúc của họ đạt đến đỉnh điểm, bật ra thành hình. Đối với các nhà văn, nước mắt gắn liền với những nỗi đau đớn, khốn cùng của con người; với tình thương mênh mông với thân phận con người. Nhà phê bình văn học Đặng Tiến từng nói ‘’Nghệ thuật tạo vẻ đẹp cho những dòng nước mắt và biến nỗi thống khổ của nhân loại thành tiếng hát vô biên’’. Truyện ngắn “Nước mắt” của Nam Cao là minh chứng hoàn hảo cho câu nói đó.
2. Thân bài:
* Nêu các điểm nổi bật về nội dung, ý nghĩa tác phẩm
-Trước hết, tác phẩm cho ta thấy hoàn cảnh nghèo khổ, bi đát của người trí thức trong xã hội cũ thông qua cảnh ngộ của Điền: là người nổi tiếng, nhận được nhiều thư từ nhưng thực chất nghèo khổ, cơ cực; không dám mua thuốc chữa bệnh, không dám mua một chiếc áo, một quyển sách; không dám thuê xe mà cuốc bộ lên tỉnh trong thời tiết nóng bức; con cái ốm đau liên miên, dẽ sẻn từng đồng mua thuốc…
– Tác phẩm cũng cho thấy phẩm chất cao đẹp của người trí thức:
+ Điền là người có thương vợ, thương con: Anh nhịn ăn, nhịn tiêu, không dám mua sách, mua áo để lấy tiền cho vợ con; anh thương con bé Hường bị ốm, ôm nó vào lòng, quạt cho nó; anh thấu hiểu cho sự khó tính, hay cằn nhằn của vợ…
+ Điền là người nhân hậu, bao dung: Biết đặt mình vào hoàn cảnh người khác để thấu hiểu cho vợ, cho con gái, cho ông ký ở nhà dây thép.
+ Điền là người trí thức có ý thức phản tỉnh cao, luôn nghiêm khắc với bản thân: Từ chỗ ích kỉ trong suy nghĩ, giận dỗi với mọi người, anh dần tự xem xét để nhận ra lỗi sai của mình, để có cái nhìn nhân ái hơn.
-Đặc biệt, truyện mang đến thông điệp về đôi mắt tình thương: Người ta chỉ xấu xa trong đôi mắt ráo hoảnh của phường ích kỉ. Mỗi người cần có đôi mắt tình thương khi nhìn đời, nhìn người – tức là đặt mình vào hoàn cảnh người khác; nhìn bằng đôi mắt cảm thông, thấu hiểu, có như vậy mới yêu thương và trân trọng cuộc đời, con người.
=>Truyện mang giá trị hiện thực, nhân đạo và ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
* Phân tích cái hay, cái đẹp của các yếu tố nghệ thuật hoặc hình ảnh đặc sắc.
a/ Tình huống
– Truyện xây dựng tình huống: Điền lên tỉnh lấy tiền, gặp phải ông ký khó tính, đánh mất một đồng bạc và quên không lấy thuốc cho con.
-> Tình huống rất đời thường trong một gia đình trí thức nghèo trong xã hội cũ. Tính đời thường nâng tầm khái quát của câu chuyện: Nó đúng với mọi người, ai cũng có thể thấy mình trong đó
-> Làm nổi bật chủ đề tác phẩm: Con người rất dễ trở nên ác, ích kỉ chỉ vì những sự vặt vãnh trong đời sống hàng ngày. Vậy nên, lúc nào cũng cần tự phản tỉnh, có đôi mắt tình thương để nhân ái và bao dung hơn
b/ Nghệ thuật trần thuật:
– Truyện kể từ ngôi thứ ba, nhưng có sự kết hợp và chuyển đổi điểm nhìn linh hoạt: từ điểm nhìn người kể chuyện sang điểm nhìn nhân vật, từ điểm nhìn bên ngoài đến bên trong. Điều này góp phần:
+ Góp phần đi sâu khắc họa sự thay đổi tâm lý của nhân vật: Từ tức giận, oán trách sang thương cảm, xót xa
+ Giúp giọng văn trở lên linh hoạt, đa dạng: giọng trần thuật khách quan, giọng xót xa, thương cảm…
+ Khiến cho truyện ngắn thấm đẫm chất trữ tình.
+ Khắc sâu chủ đề: sự phản tỉnh bên trong của con người về cách nhìn đời, nhìn người
c/ Nhân vật:
–Truyện khắc họa nhân vật chủ yếu từ phương diện tâm lí. Nhân vật đa chiều, không hoàn hảo, có những lúc cũng ích kỉ, gia trưởng, hẹp hỏi, thô lỗ. Nhưng vượt lên tất cả, Điền đã tự đấu tranh với chính phần “con” trong mình để vươn tới một lối sống nhân hậu, giàu tình thương hơn.
– Truyện biết sử dụng những chi tiết đắt giá để miêu tả tâm lí chân thực, tinh tế: chi tiết tờ giấy bạc cũ bay mất thổi bùng lên sự giận dữ; chi tiết về tiếng khóc cái Hường là xoa dịu trái tim Điền…
d/ Ngôn ngữ:
–Truyện đặc biệt thành công khi sử dụng ngôn ngữ nửa trực tiếp khiến nhân vật trở nên sống động, tâm lí được đào sâu, giọng văn đa dạng…
* Đánh giá (Nhận xét, bình luận), nâng cao, mở rộng.
– Truyện “ Nước mắt” viết theo đề tài người trí thức, có cùng chủ đề với Đời thừa, Sống mòn. Tuy cùng viết về bi kịch, nỗi khổ và nhân cách người trí thức nhưng tác phẩm có cách xử lí chủ đề độc đáo, đi sâu vào vấn đề Cách nhìn đời, nhìn người.
– Vấn đề cái nhìn cũng là vấn đề quen thuộc trong nhiều tác phẩm của Nam Cao như “Đôi mắt” “Lão Hạc” “ Tư cách mõ” “ Chí Phèo”. Từ đó, NC khẩn thiết lên tiếng về đôi mắt ích kỉ, định kiến, không chỉ xúc phạm nhân phẩm người khác còn khiến tha hóa nhân cách, tàn phá tâm hồn của chính họ. Tác phẩm của ông vì vậy có ý nghĩa nhân văn sâu sắc.
3. Kết bài:
– Khái quát về giá trị của các yếu tố đã phân tích đối với tác phẩm: “Nước mắt” là truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách của Nam Cao: từ lựa chọn đề tài, chủ đề đến cách kể truyện và ngôn ngữ độc đáo. Tác phẩm mang giá trị hiện thực, nhân đạo và chiều sâu triết lí nhân văn.
– Nêu ấn tượng và cảm xúc của người viết về các yếu tố đã phân tích; giá trị, hiệu quả tác động tới bạn đọc: “Nước mắt” còn sẽ được đọc lại bởi nhiều thế hệ độc giả, chừng nào con người vẫn cần đến sự phản tỉnh và cách nhìn với con người, cuộc đời.
Như vậy, tác phẩm “Nước mắt” là truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách của Nam Cao: từ lựa chọn đề tài, chủ đề đến cách kể truyện và ngôn ngữ độc đáo. Tác phẩm mang giá trị hiện thực, nhân đạo và chiều sâu triết lí nhân văn. Tác phẩm sẽ còn sẽ được đọc lại bởi nhiều thế hệ độc giả, chừng nào con người vẫn cần đến sự phản tỉnh và cách nhìn với con người, cuộc đời.
