Nét đặc sắc nội dung và nghệ thuật qua đoạn trích Bóng của thành phố của Nguyễn Ngọc Tư

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một văn bản nghị luận trình bày suy nghĩ của mình về nét đặc sắc nội dung và nghệ thuật qua đoạn trích “Bóng của thành phố” của Nguyễn Ngọc Tư.

Như bao bà mẹ khác, mẹ tiễn con gái về nhà chồng cũng sụt sịt lấy tay áo lau nước mắt. Mọi người xúm lại kêu, gả con về chợ, mắc gì mà khóc. Trong lòng những bà dì bà thím ở quê, về chợ nghĩa là ăn sung mặc sướng, đèn đóm sáng trưng, thiếu thứ chi chỉ cần bước ngay ra cửa là có, “mãn năm móng chân không dính miếng sình”.

Nhưng chỉ bữa sau đám cưới, cô dâu mới đã phải xoắn tay áo hì hụi tát nước, kê cao những vật dụng trong nhà. Sau trận mưa khuya đường sá biến thành sông, nước tràn vào lòng những căn nhà thấp hệt thung lũng, sau mấy bận người ta cơi cao mặt đường chống ngập. Nước mưa và triều cường cứ dùng dằng mãi trên đường không chịu rút. Cô thấy cái cảnh mình xoắn quần lội lò dò đi giữa rác rưởi và nước cống rảnh đen ngòm, có khác gì ở quê những ngày lụt. Thành phố cuối năm, những bữa tiệc nước không mong đợi cứ theo gió chướng mà về.

Nhưng cô dâu mới không vỡ mộng, cái nơi chốn cô vừa trở thành nông dân chính thức không lạ gì sau năm năm trọ học. Cũng có thể cô đã từng hơi thất vọng, vào những ngày đầu khăn gói đến đây. Thấy chợ cũng như cái xóm quê mình, mưa đầu mùa cũng gặp mấy con cá rô ốm ròm vác cái bụng lặc lè trứng lóc qua sân nhà trọ. Chạng vạng ễnh ương, nhắc nheng kêu sầu trời đất. Có bữa dậy thấy rắn nước nằm khoanh tìm hơi ấm trong giày. Đường sá quãng cuối năm thành sông, lút nửa vành bánh xe đạp. Ở cái nơi là chợ, lâu lâu thấy một ông già lùa đàn bò ngang qua, nhiều khu dân cư mới người tới chưa đông, cỏ dại mọc đầy. Cái anh trọ ở đầu dãy, suốt ngày vác trúm đặt lươn quanh quanh mấy mương cống, mà đủ sống.

/…/

Nhưng cư dân xóm chợ nào đã trải qua những tối dài nhàm chán không cách chi làm đầy, những khi khách xa đòi ngồi ở quán cà phê ngắm mấy dòng sông mà thành phố đã quyết liệt giấu chúng sau những dãy phố ken chật, những lần trẻ con níu áo hỏi ba ơi mình đi đây vậy, lúc ấy, mới thấy thành phố vẫn chưa đủ sáng, thứ ánh sáng không đơn giản chỉ là treo thật nhiều đèn màu chớp nháy.

(Trích “Bóng của thành phố” của Nguyễn Ngọc Tư)

Bài làm Nét đặc sắc nội dung và nghệ thuật qua đoạn trích Bóng của thành phố của Nguyễn Ngọc Tư

1. Mở bài:

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm vấn đề nghị luận.

– Vấn đề cần nghị luận: đặc sắc nội dung và nghệ thuật qua đoạn trích “Bóng của thành phố” của Nguyễn Ngọc Tư

Văn chương luôn là tấm gương phản chiếu hiện thực cuộc sống, đồng thời gửi gắm trong đó những suy tư, chiêm nghiệm về con người và xã hội. Trong dòng văn xuôi đương đại Việt Nam, Nguyễn Ngọc Tư là một trong những cây bút độc đáo, giàu cảm xúc, với khả năng nắm bắt những mảnh đời bình dị mà lay động lòng người. Đoạn trích “Bóng của thành phố” là minh chứng rõ ràng cho bút lực ấy: một thành phố vừa lung linh trong tưởng tượng, vừa chênh vênh, đầy mâu thuẫn trong thực tại. Qua đó, tác giả không chỉ cho thấy sự khắc nghiệt, đa diện của đời sống đô thị mà còn gửi gắm những chiêm nghiệm sâu sắc về khát vọng, về giá trị thực chất của hạnh phúc con người.

2. Thân bài:

a. Khái quát chung về tác giả và tác phẩm:

– Giới thiệu tác giả Nguyễn Ngọc Tư: cây bút tiêu biểu của văn xuôi đương đại Việt Nam, nổi tiếng với giọng văn trữ tình, dung dị mà thấm đẫm nhân tình.

– Truyện ngắn “Bóng của thành phố” được in trong tập truyện ngắn “Cánh đồng bất tận”. Truyện kể về cuộc sống của một cô gái trẻ khi lấy chồng ở thành phố. Cô vốn là người con gái thôn quê, nay lên thành phố lập nghiệp. Ban đầu, cô rất hảo hức và tò mò về cuộc sống nơi đô thị phồn hoa. Tuy nhiên, dần dần cô nhận ra rằng cuộc sống ở thành phố không hề dễ dàng như tưởng tượng.

– Cô phải đối mặt với áp lực công việc, cuộc sống bon chen, xô bồ. Những đêm khuya thanh vắng, cô chợt nhớ về quê hương, về những kỉ niệm tuổi thơ êm đềm. Cô ước ao được trở về với mái ấm gia đình, với những người thân yêu.

* Phân tích, đánh giá nội dung và hình thức nghệ thuật:

– Nội dung:

+ Phản ánh hiện thực đời sống đô thị

• Hình ảnh người mẹ, họ hàng ở quê nhìn về “chợ” (thành phố) với bao ảo tưởng: “ăn sung mặc sướng, đèn đóm sáng trưng, thiếu gì cũng có.”

• Thực tại sau đám cưới: ngập lụt, nước cống rác rưởi, cảnh vật không khác mấy với miền quê.

• Chỉ ra nghịch lý: thành phố tưởng là thiên đường nhưng hóa ra cũng lắm nhọc nhằn, bất tiện.

+ Cái nhìn hai chiều về thành phố

• Người dân quê lên thành phố vừa có thất vọng (những ngày đầu khăn gói đi học, đối diện với lụt lội, rắn nước, bò đi ngoài đường), vừa có chấp nhận, hòa nhập.

• Thành phố không hoàn hảo, vẫn còn nhiều thiếu thốn, sự lạc hậu xen lẫn hiện đại.

+  Thông điệp nhân sinh sâu sắc

• Hạnh phúc không chỉ ở vẻ ngoài vật chất, không phải cứ có đèn màu rực rỡ là đủ.

• Thành phố cần thêm “ánh sáng” tinh thần: sự sẻ chia, gắn bó, đời sống văn hóa lành mạnh để bù đắp cho nỗi cô đơn, nhàm chán.

• Đoạn trích gợi suy nghĩ: con người đi tìm hạnh phúc phải vượt qua ảo tưởng, hướng đến giá trị bền vững.

– Nghệ thuật.

+ Cốt truyện đơn giản, xoay quanh tình huống cụ thể.

+ Ngôi kể thứ Ba toàn tri tạo điều kiện khách quan trong cách nhìn và thể hiện cảm xúc nhân vật.

+ Nhân vật thể hiện qua hành động để khắc hoạ tâm lí tinh tế.

+ Sử dụng bút pháp tự sự kết hợp miêu tả, biểu cảm và biện pháp tư từ: liệt kê, so sánh, ẩn dụ,… thể hiện tâm lí, khát vọng của nhân vật.

3. Kết bài:

– Khẳng định vấn đề, nêu ý nghĩa nhận thức và thực tiễn của vấn đề.

– Liên hệ mở rộng: gợi nhắc mỗi người biết nhìn nhận đúng về cuộc sống đô thị, biết trân trọng những giá trị tinh thần và nhân văn trong hành trình đi tìm hạnh phúc.

Đoạn trích “Bóng của thành phố” của Nguyễn Ngọc Tư không chỉ dựng lại bức tranh chân thực về cuộc sống đô thị với những nghịch lý, thiếu thốn và mâu thuẫn giữa vẻ ngoài hào nhoáng và thực tại ngổn ngang, mà còn làm nổi bật phong cách trữ tình – hiện thực đặc trưng của tác giả. Đằng sau những trang viết dung dị ấy là một nỗi niềm trăn trở, một sự thức tỉnh: con người không chỉ cần ánh sáng của đèn đuốc, tiện nghi vật chất mà còn cần ánh sáng tinh thần – tình yêu thương, sự sẻ chia và niềm tin vào những giá trị nhân văn bền vững. Có lẽ cũng bởi vậy mà tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư luôn để lại “dư âm” sâu xa trong lòng bạn đọc, như một lời nhắc nhở mỗi chúng ta phải biết nhìn thấu cái bóng để tìm ra ánh sáng thực sự của cuộc đời.