Phân tích đoạn trích tùy bút Tờ hoa của Nguyễn Tuân

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích đoạn trích tùy bút Tờ hoa của Nguyễn Tuân

TỜ HOA

(Nguyễn Tuân)

[…] Tại một công trường làm đường Tây Bắc, 1966.

(1) Tôi nhìn ra cái tàu lăn nghiến đá mặt đường mới, nhìn ra những kíp thợ xây dựng mở đường, nhìn ra một tổ ong của anh chị em làm đường vừa mang được ong chúa về. Cửa sổ buồng tôi viết, lúc nào cũng nhộn nhịp cánh tay người và những cánh ong quen dần với tổ mới. Ong bay trên trang sổ tay tôi. Ong tua tròn trên trang giấy chữ nhật trắng, như là tàu bay đảo nhiều vòng chờ lệnh hạ cánh xuống. Buồng bên có người bị ong đốt. Bởi vì người đó hoảng hốt vừa giết ong một cách không cần thiết, và ngửi thấy mùi máu, bọn ong cùng tổ liền xông tới đốt. Rồi ong cũng lăn ra chết, tinh hồn xuất theo luôn với nọc đốt. Con ong bé cũng như con voi to, vốn tính lành nhưng khiêu khích chúng thì chúng đánh lại ngay, dẫu rằng có phải lấy bổn mạng ra mà trả lời. Anh cán bộ địa chất liền cho tôi mượn một số tạp chí khoa học có mấy trang về nuôi ong. Giờ tôi mới biết rằng đó là một thế giới đầy sinh thú. Đời sống con ong để lại cho người đọc nó một bài học về kiên nhẫn, về cần lao, về tích lũy, chế tạo và sáng tạo. Người ta đã đánh dấu con ong, theo dõi nó, và thấy rằng cái giọt mật làm ra đó, là kết quả của 2.700.000 chuyến (bay) đi, đi từ tổ nó đến khắp các nơi có hoa quanh vùng. Và trong một nửa lít mật ong đóng chai, phân chất ra được 5 vạn thứ hoa. Tính ra thành bước chân người thì tổng cộng đường bay của con ong đó là 8.000.000 cây số.

Giữa rừng Tây Bắc đầy hoa, đầy bướm, đầy ong, cái tôi thấy say say trong chính mình là dầu không được một chuyến đi bằng một đời ong, mình cũng là một con sinh vật đang nung một thứ mật gì. Sự tích lũy ở mình cũng ngày ngày có giọt ra mà phần nào đem thơm thảo vào sự sống. Đối hoa xuân lắng ong mật mà thêm ngẫm tới đàn bướm tốt mã chấp chới bay, lộng lẫy những sắc phấn của sáo ngữ ồn ào. Bướm phù phiếm cũng bay vào hoa, nhưng cặp cánh hào nhoáng cũng chẳng để lại gì. Từ ngày có lịch sử tiến hóa của loài người, chưa ai dám nói đến mật bướm. […]

(Trích Tờ hoa – Tuyển tập Nguyễn Tuân (tập 2),

NXB Văn học, 1998, trang 5-7)

Bài làm Phân tích đoạn trích tùy bút Tờ hoa của Nguyễn Tuân

A. Yêu cầu

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích đoạn trích tùy bút “Tờ hoa” của Nguyễn Tuân.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

B. Hướng dẫn gợi ý

* Mở bài:

– Giới thiệu tác giả Nguyễn Tuân: một nghệ sĩ tài hoa, nổi bật với phong cách uyên bác, độc đáo và cái tôi cá tính.

– Giới thiệu đoạn trích “Tờ hoa” là một trang viết đậm chất trữ tình, thể hiện cái nhìn đầy triết lí và nghệ sĩ của Nguyễn Tuân về loài ong và cuộc sống con người.

Nguyễn Tuân là một cây bút tài hoa, uyên bác, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp trong con người và cuộc sống. Ở bất cứ đề tài nào, ông cũng nhìn đời bằng con mắt của người nghệ sĩ say mê khám phá và sáng tạo. Tùy bút “Tờ hoa”, viết năm 1966 trong thời kì Nguyễn Tuân tham gia công trường làm đường ở Tây Bắc, là một minh chứng tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua đoạn trích viết về thế giới loài ong, nhà văn đã thể hiện cái nhìn tinh tế, giàu chất thơ và đậm chất triết lý về thiên nhiên, lao động và con người. Từ hình ảnh những bầy ong chăm chỉ, Nguyễn Tuân gửi gắm niềm yêu mến sâu sắc đối với vẻ đẹp của cuộc sống và tinh thần cống hiến âm thầm mà bền bỉ một “tờ hoa” của đất trời và của chính con người lao động

* Thân bài:

1. Cảm hứng từ thiên nhiên và lao động nơi công trường Tây Bắc

– Nguyễn Tuân xuất phát từ không gian công trường làm đường, nơi vừa khốc liệt vừa sinh động, tràn đầy sức sống.

– Hình ảnh con ong và tổ ong được quan sát tỉ mỉ, cụ thể (ong bay, ong làm tổ, người bị ong đốt…).

– Qua cái nhìn của nhà văn, con ong trở thành biểu tượng cho sự sống, sức lao động, sự gắn kết giữa con người và tự nhiên.

2. Khám phá và suy ngẫm từ hình ảnh loài ong

– Sự kết hợp giữa quan sát thực tế và kiến thức khoa học: ong bay 2.700.000 chuyến để làm ra giọt mật, 5 vạn loài hoa trong nửa lít mật ong.

– Từ đó nhà văn rút ra bài học: sự kiên nhẫn, sáng tạo, cần mẫn và bền bỉ của loài ong là tấm gương đáng quý cho con người.

– Nghệ thuật so sánh độc đáo: ong tuy nhỏ như “con voi to”, nhưng biết phản kháng, sống có quy luật và nhân cách.

3. Cái tôi trữ tình – nghệ sĩ độc đáo của Nguyễn Tuân

– Cái tôi nghệ sĩ: từ hình ảnh loài ong, Nguyễn Tuân liên hệ đến chính mình “cũng là một sinh vật đang nung một thứ mật gì”.

– Liên hệ giữa “mật ong” và “mật người” (kết quả của sáng tạo, tích lũy, dâng hiến).

– So sánh ong và bướm để phản ánh quan điểm sống:

– Ong cần cù để lại mật, có giá trị.

– Bướm đẹp đẽ phù phiếm, không để lại gì (ẩn dụ cho sự hời hợt, sáo rỗng).

– Qua đó, tác giả ngợi ca vẻ đẹp nội lực, giá trị chân chính và phê phán lối sống phô trương, vô nghĩa.

– Sự kết hợp giữa ngôn ngữ giàu hình ảnh với chất suy tư triết lí.

– Giọng điệu linh hoạt: khi hài hước, khi sâu lắng, lúc lại đầy chất thơ.

– Lối viết uyên bác, giàu chất trí tuệ, thể hiện vốn sống, vốn hiểu biết phong phú của tác giả.

* Kết bài:

– Khẳng định giá trị của đoạn trích: một tùy bút thấm đẫm cảm hứng nhân văn, nghệ thuật và suy tư sâu sắc.

– Đoạn trích thể hiện rõ tài năng và phong cách độc đáo của Nguyễn Tuân: cái nhìn giàu phát hiện, tinh tế và đầy nhân bản trước cuộc sống.

“Tờ hoa” thực sự là minh chứng tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật tài hoa và tư tưởng nhân văn sâu sắc của Nguyễn Tuân. Qua đoạn trích, người đọc không chỉ cảm nhận được vẻ đẹp tinh tế của thiên nhiên và lao động mà còn thấm thía thông điệp về lẽ sống cao đẹp: sống là để cống hiến, để làm nên những “tờ hoa” cho đời. Tác phẩm vì thế không chỉ giàu giá trị thẩm mỹ mà còn gieo vào lòng người đọc niềm trân trọng, yêu mến cuộc sống và khát vọng sống đẹp, sống có ý nghĩa.