Đề bài: Viết một bài văn nghị luận phân tích, đánh giá chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong văn bản Lá cuối năm của tác giả Đặng Nguyễn Đông Vy
LÁ CUỐI NĂM
Đó là buổi chiều đẹp nhất của năm. Ông ngoại tôi bảo vậy. Chiều 30 Tết. Tất cả mọi công việc phải hoàn tất trước khi trời tối. Bánh chưng đã gói xong. Nhà cửa đã dọn dẹp sạch sẽ. Điều mà ngoại bắt buộc mọi người phải làm vào chiều cuối năm là gom hết lá khô vào một góc sân, đốt lên rồi cả gia đình ngồi quây quần quanh đó để…chẳng làm gì cả. Ngoại gọi đó là buổi chiều của những đứa con đi xa trở về, của những người đã khuất qua hồi ức người còn sống. Người lớn ngồi trầm ngâm. Bọn trẻ con bấm tay nhau cười khúc khích trước vẻ nghiêm trang mà theo chúng là rất vô lý.
Gió se se lạnh. Lửa ấm áp nổ lách tách. Khói thơm nồng mùi lá khô. Cái thú của chúng tôi là hít hà và đoán xem đó là mùi của lá nào. Lá xoài cháy hăng hăng. Lá ổi thơm nhẹ nhẹ…
Bao giờ cũng vậy, ngoại chỉ lên tán lá xanh trên đầu và hỏi một đứa cháu:
– Vòm cây không thay đổi nhưng những chiếc lá thì thay đổi. Trên đó không còn chiếc lá nào của năm trước, phải không cháu?
Sau đó thì chắc chắn là đến phần “nghi thức” của chiều cuối năm.
– Con đã làm được gì trong một năm qua? – Ông ngoại hỏi mẹ tôi.
– Con đi dạy một ngày hai buổi. – Mẹ nghiêm trang trả lời. – Học trò của con năm nay không có đứa nào cá biệt. Chúng chăm học và rất ngoan. Con cũng đã quét vôi lại ngôi mộ của mẹ.
– Vậy là tốt. – Ông nói rồi quay sang tôi. – Còn cháu?
Tôi khẽ khàng:
– Cháu chẳng làm gì cả. Cháu chỉ đi học thôi.
– Vậy là tốt. Cháu biết rằng cháu đang đi học. Thế là tốt…
Cứ thế, lần lượt từng người một nói cho ông biết mình đã làm được gì. Lúc nhỏ, tôi vẫn nghĩ những câu hỏi của ông thật buồn cười. Tôi cũng không hiểu lắm câu chuyện những chiếc lá và vòm cây mà ông luôn kể mỗi chiều cuối năm.
Ngày ông hấp hối, tôi đứng cuối chân giường và khóc. Ông vẫy tôi lại, thều thào:
– Này cháu, những chiếc lá thay đổi, nhưng vòm cây vẫn không thay đổi. Phải không?
Tôi mếu máo gật đầu và trong khoảnh khắc đó tôi hiểu ra tất cả. Không có chiếc lá nào xanh trọn 365 ngày trong một đời lá. Những chiếc lá khô đi và rụng xuống nhưng vòm cây vẫn giữ nguyên vẻ mát xanh vững chãi. Hãy bình tâm sau mỗi lần mất mát dù rằng chỉ những chiếc lá ở cạnh nhau mới thấy đau với khoảng trống khi chiếc lá ngay cạnh mình rơi xuống.
Từ khi ông mất, những chiều cuối năm không còn ai ngồi quanh đống lửa. Song, dù ở đâu, chúng tôi vẫn luôn nhớ quay về góc vườn cũ, thăm lại những hàng cây. Bao nhiêu mùa lá khô rơi nhưng vòm cây vẫn xanh và rì rầm trong gió. Tôi biết rằng trong vòm cây nguyên lành như chưa bao giờ biến đổi kia, có một chiếc lá đã rơi và để lại khoảng trống không gì bù đắp nổi. Chiếc lá ấy vẫn trở về trong trái tim những chiếc lá khác – vào mỗi chiều cuối năm.
(Đặng Nguyễn Đông Vy – Hạt giống tâm hồn, NXB Tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh,2019, tr51-53)
Thông tin cơ bản về tác giả.
– Đặng Nguyễn Đông Vy sinh năm 1979 tại Khánh Hòa. Cô là cựu học sinh của trường THPT chuyên Lê Quý Đôn – Khánh Hòa
– Với tâm hồn nhạy cảm, tinh tế và thuần hậu đặc biệt của mình, Đặng Nguyễn Đông Vy vừa làm báo vừa viết văn đã mang đến cho độc giả những sáng tác vô cùng sâu lắng, thú vị và độc đáo.
– Tác phẩm tiêu biểu:
Hãy tìm tôi giữa cánh đồng – NXB Trẻ
Làm ơn hãy để con yên (biên dịch) – NXB Trẻ
Nếu biết trăm năm là hữu hạn (viết chung với Phạm Công Luận – bút danh Phạm Lữ Ân) – NXB Hội Nhà văn
Bài làm Phân tích chủ đề và những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong văn bản Lá cuối năm của tác giả Đặng Nguyễn Đông Vy
I. Mở bài
-
Giới thiệu tác giả: Đặng Nguyễn Đông Vy là cây bút nữ giàu cảm xúc, tinh tế, thường viết những trang văn lắng sâu về đời sống và tình cảm con người.
-
Giới thiệu tác phẩm: Lá cuối năm là một truyện ngắn giàu chất triết lý, gợi nhiều suy ngẫm về thời gian, cuộc sống, sự mất mát và tình yêu thương gia đình.
-
Dẫn đề: Văn bản thể hiện chủ đề sâu sắc về ý nghĩa của sự sống, sự tiếp nối và tình cảm gia đình qua hình tượng lá và vòm cây, đồng thời được viết bằng một hình thức nghệ thuật độc đáo, giàu sức gợi.
Đặng Nguyễn Đông Vy vừa là nhà báo vừa là cây bút văn chương giàu nhạy cảm, đã mang đến cho độc giả những trang viết sâu lắng và độc đáo. Trong số đó, truyện ngắn Lá cuối năm là tác phẩm tiêu biểu, thể hiện rõ phong cách viết tinh tế và giàu chất nhân văn của tác giả. Từ những chi tiết đời thường giản dị trong buổi chiều 30 Tết, câu chuyện gợi ra những giá trị thiêng liêng về tình cảm gia đình, thứ tình cảm cao quý, bền vững và đáng trân trọng nhất trong cuộc đời mỗi con người.
2. Thân bài:
* Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm và tóm tắt văn bản
* Phân tích, đánh giá những nét đặc sắc về chủ đề và hình thức nghệ thuật của văn bản Lá cuối năm
– Chủ đề và thông điệp của truyện:
+ Sự nâng niu, trân trọng đối với tình cảm gia đình cùng sự giữ gìn và phát huy những giá trị tinh thần tốt đẹp.
+ Sẽ có lúc ta mất đi điều quý giá trong cuộc đời, đặc biệt người thân. Vì vậy cần biết quan tâm, yêu thương chia sẻ và trân trọng những gì mình đang có, những người thân bên ta. Đồng thời câu chuyện cũng muốn gửi đến người đọc thông điệp: Hãy bình thản đón nhận những mất mát như một quy luật tất yếu của cuộc sống này.
– Cốt truyện: đơn giản, theo trình tự thời gian
+ Truyện xoay quanh câu chuyện về ông ngoại
+ Sự kiện đơn giản, diễn ra trong khu vườn nhỏ, thời gian chủ yếu vào chiều 30 Tết
+ Giúp người đọc dễ nắm bắt tác phẩm
– Lời kể chuyện: tự nhiên, ngôi kể thứ nhất
+ Người kể chuyện xưng tôi, kể lại câu chuyện tuổi thơ đầy ấm áp của mình.
+ Người kể tự rút ra bài học cho bản thân với những suy ngẫm sâu sắc
+ Ngôi kể tạo sự gần gũi, chân thực với những trải nghiệm cá nhân nên dễ tác động mạnh mẽ đến người đọc.
– Nhân vật: gần gũi, tự nhiên
+ Ông ngoại: là người lưu giữ và truyền lại những phong tục tốt đẹp của gia đình. Nhân vật này được xây dựng chủ yếu thông qua ngôn ngữ, hành động và bằng nhiều điểm nhìn khác nhau của cô cháu gái.
+ Nhân vật tôi: Tự nhiên, cảm xúc và suy nghĩ phù hợp từng độ tuổi
+ Cách xây dựng nhân vật dễ tạo sự đồng cảm của người đọc, giúp người đọc tự rút ra những bài học về cuộc sống.
* Đánh giá chung: Câu chuyện ngắn gọn nhưng đem đến cho người đọc nhiều bài học sâu sắc về cuộc sống.
3. Kết bài:
-
Khẳng định: Lá cuối năm là một truyện ngắn giàu ý nghĩa, gửi gắm thông điệp về sự sống, tình cảm gia đình và cách con người đối diện với mất mát.
-
Đánh giá: Tác phẩm để lại ấn tượng không chỉ bởi chủ đề sâu sắc mà còn nhờ hình thức nghệ thuật tinh tế, giàu chất thơ và triết lý.
-
Mở rộng: Văn bản gợi cho người đọc sự trân trọng đối với tình cảm gia đình, nhắc nhở mỗi người sống có ý nghĩa trong dòng chảy bất tận của thời gian.
“Chiếc lá cuối năm” là tác phẩm để lại nhiều dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả. Truyện tuy ngắn nhưng đã đem đến cho ta nhiều bài học sâu sắc về cuộc sống. Dạy con người cách yêu thương trân trọng những gì mình đang có. Luôn giữ gìn và phát huy những truyền thống tốt đẹp của con người Việt Nam.
