Cảm nhận vẻ đẹp hoa ban Tây Bắc trong đoạn trích Hoa ban của tác giả Nguyễn Tuân

Đề bài: Cảm nhận vẻ đẹp hoa ban Tây Bắc trong đoạn trích Hoa ban. Qua đoạn trích, em hãy nhận xét về tình cảm của tác giả Nguyễn Tuân với vùng đất Tây Bắc.

Hoa ban Tây Bắc, mùa ban nở hoa, nở rộ lung linh, hoa trắng núi trắng giời (cũng trắng núi trắng giời như mưa mùa ở Tây Bắc) hoa ban nở không kịp rụng.

Ban đúng là thứ cây và thứ hoa đặc thù của Tây Bắc. Cùng là núi là rừng của chung của Tổ quốc, nhưng bên Việt Bắc không có hoa ban. Và ngay ở Tây Bắc, vào hẳn địa giới khu tự trị rồi mới thấy hoa ban chứ ở phía Suôi Rút mà ngược lên mấy chục cây số quá cái mốc hết địa giới tỉnh Hòa Bình vẫn chưa có bóng một cây ban nào.

Trên đường trục số 6, có nhiều quãng ban mọc tập trung hai ven đường. Như quãng Đại Cò Nòi, quãng Tiểu Cò Nòi, đèo Pha Đin và đèo Khau Ma Hòng ở Lai Châu v.v.. Mùa ban nở tháng hai hoa trắng có tí má hồng xếp hàng sẵn bên đường như một buổi liên hoan đón khách quý vào thăm khu tự trị. Không phải là cưỡi ngựa xem hoa, mà là ngồi commăngca mà xem hoa; ngồi bên cái máy nổ vận tải mà xuyên qua dặm hoa ban, cái xe hiện tại đi qua cả một thiên tình sử cù của người Thái vẫn còn lưu lại một chút hương mát mát xa xa.

Theo chỗ tôi biết ở Tây Bắc, có một khu vực rừng ban rất dài rất rộng, cứ đi bộ với một đà bước vừa phải, thì đi đường rừng hai ngày liền mà không hết hoa ban. Từ bờ sông Đà qua Nậm Giin bắt ra đường trục số 6, quãng rừng này toàn là ban. Hạnh phúc thay cho người đi công tác mùa xuân mà lọt vào trận địa hoa này vào lúc nó mãn khai thi đua nở cho hết để đóng mùa. Đứng ở bên phía Quỳnh Nhai nhìn sang núi bên Tuần Giáo, cứ thấy xanh xanh đùn đùn lên những chòm khói bằng cái nong, giống hệt tán khói đạn cao xạ nổ giữa bầu trời. Sang Sông Đà, đi gần mãi lại thì mới sực nhớ là mùa xuân tan dần, rừng ban đang ra những tàn những tán hoa trắng.

Ban ở sau lưng anh, ban ở trước mặt, ban ở bên phải, ban ở bên trái, ban ở trên đầu ở trên đỉnh, ban ở dưới chân ở trong lòng lũng. Ban ngang ngang tầm người anh nhưng lại nép ở bên kia mép vực đá. Nếu không sợ sa xuống vực, cứ vừa bước vừa ngước lên, thấy mây trời cứ vờn vào nhị vào cánh ban trong suốt, ánh sáng như lọc qua một thứ giấy thông hào hồng hồng. Nếu không sợ vấp, vừa bước vừa nhìn xuống vực sâu, thấy rừng hoa trắng như đang loãng ra trên dòng suối thăm thẳm xanh ve dưới lũng sâu. Trắng trời trắng núi một thế giới ban. Người anh ròng rã hai ngày quyện trong một mùi thơm mát nhẹ đăng đắng ẩn ẩn hiện hiện một mùi phong lan rừng cấm. Từ trên thinh không phả xuống cái hương tình của tình sử Thái, luồng thơm này liên tiếp những luồng thơm khác. Đôi lúc, một luồng gió nóng tạt ngang vào, thổi từ một quả đồi người Mèo đang đốt cỏ gianh làm nương tra bắp. Có hơi nóng đốt hương, hương ban bốc mạnh lên như cái ngào ngạt hấp hơi của một gian buồng nhiều vòng hoa hồng nẫu cánh vì tiếng nhị tiếng sáo và hơi trầm hơi nến. Con ngựa thồ tài liệu đi trước, móng ngựa trước móng ngựa sau đều bết những cánh ban vừa giẫm lên, còn hăng lên cái mùi hoa tươi bị nghiến nát.

Hoa ban tiếng Mèo gọi là pà lầu. Pà là hoa. Chữ lầu còn có nghĩa là già, người già. Một anh bạn Mèo cắt nghĩa cho tôi nghe: “Hoa ban là thứ hoa có thể làm cho người già trẻ lại như là cô gái Mèo mặc váy chếp bằng lanh trắng. Màu trắng hoa ban làm cho bà già Mèo nhớ lại tuổi thanh xuân mình mặc váy trắng in hình lên núi xanh mùa xuân”.

Ngày xuân công tác vùng cao, con ngựa đi trước, anh lính đi sau. Hoa ban cứ rụng xuống suốt dặm dài, ngày hôm đầu nó vừa rụng, ngày hôm sau vẫn liên tiếp nở và rụng, con ngựa xem chừng đã mỏi cổ mỏi đuôi lắm rồi. Cả hôm qua cả hôm nay, nó luôn lắc bờm và quất đuôi hất những cánh hoa đã ùn lên mình nó. Nhìn cánh hoa hôm nay rụng giữa rừng gianh mà sừng sững lại hiện về không biết bao nhiêu cái xuân Mèo cù ở vùng này hồi chưa giải phóng. Cả cái rừng ban nở trắng phau và kéo dài mấy chục cây số này cũng là một khu lịch sử. Lịch sử chiến đâu, lịch sử gây cơ sờ địch hậu Tây Bắc, lịch sử giải phóng của Tuần Giáo, lịch sử chiến đấu của người Mèo Tuần Giáo và thành tích địa phương của anh hùng Mèo Sùng Phái Sình.[…]

(Hoa ban Trích Nhật ký lên Tây Bắc – Nguyễn Tuân)

Bài làm Cảm nhận vẻ đẹp hoa ban Tây Bắc trong đoạn trích Hoa ban của tác giả Nguyễn Tuân

1. Mở bài:

– Giới thiệu về tác giả Nguyễn Tuân và “Nhật kí lên Tây Bắc”

– Nêu vấn đề nghị luận: Đoạn trích khắc họa vẻ đẹp hoa ban của vùng đất Tây Bắc. Qua đoạn trích, nhà văn Nguyễn Tuân thể hiện tình cảm yêu mến và gắn bó sâu sắc với thiên nhiên, con người vùng đất này.

– Trích dẫn văn bản.

Trong hành trình sáng tác của Nguyễn Tuân, mỗi vùng đất ông đi qua đều trở thành nguồn cảm hứng bất tận để khắc họa vẻ đẹp của thiên nhiên và con người Việt Nam. Đến với Tây Bắc, nhà văn say mê ghi lại những ấn tượng vừa hùng vĩ, vừa thơ mộng nơi núi rừng. Trong đoạn trích Hoa ban trích Nhật ký lên Tây Bắc, hình ảnh hoa ban hiện lên trắng xóa, tinh khiết và quyến rũ như linh hồn của núi rừng. Không chỉ miêu tả vẻ đẹp đặc trưng ấy, Nguyễn Tuân còn gửi gắm tình cảm trân trọng, tha thiết đối với thiên nhiên, con người và lịch sử Tây Bắc.

2. Thân bài:

* Cảm nhận vẻ đẹp của hình tượng hoa ban:

– Hoa ban mang vẻ đẹp đặc trưng của núi rừng Tây Bắc:

+ Vào mùa, hoa nở trắng núi rừng, trắng trời Tây Bắc, nở không kịp rụng.

+ Hoa ban nhiều nhất là ở khu tự trị.

– Hoa ban Tây Bắc như có linh hồn, có sức hút kì lạ đối với người thưởng hoa:

+ Tác giả dùng thủ pháp so sánh, nhân cách hóa khi miêu tả hoa ban vào độ tháng hai: Mùa ban nở tháng hai hoa trắng có tí má hồng xếp hàng sẵn bên đường như một buổi liên hoan đón khách quý vào thăm khu tự trị. => Hoa ban không chỉ đẹp về hình hài mà dường như có tâm hồn, cũng biết yêu quý người như tấm lòng mến khách của người dân Tây Bắc.

+ Hoa ban lưu dấu thiên tình sử của đồng bào dân tộc Thái vùng cao, cho nên người ngắm hoa cũng thưởng thức hoa cầu kì và tinh tế: ngồi bên cái máy nổ vận tải mà xuyên qua dặm hoa ban, cái xe hiện tại đi qua cả một thiên tình sử cù của người Thái vẫn còn lưu lại một chút hương mát mát xa xa.

– Vào mùa ban nở, người thưởng hoa chẳng khác nào lọt vào một trận địa của hoa ban, không dễ gì thoát được:

+ Trên Tây Bắc, có những chỗ bạt ngạt là hoa ban, đi hai ngày đường vẫn chưa ra khỏi rừng ban.

+ Thế giới hoa ban như bủa vây con người, dàn trận địa vây hãm con người, đem lại cảm giác hạnh phúc cho người đi công tác vào mùa xuân: Hạnh phúc thay cho người đi công tác mùa xuân mà lọt vào trận địa hoa này vào lúc nó mãn khai thi đua nở cho hết để đóng mùa.

+ Cuối xuân, rừng ban nở nốt những tàn, những tán trắng

– Hoa như có tình cảm riêng, quyến luyến con người bởi dáng hình và hương thơm của nó:

+ Trên mảnh đất Tây Bắc, ở đâu người ta cũng thấy hoa ban: Ban ở sau lưng anh, ban ở trước mặt, ban ở bên phải, ban ở bên trái, ban ở trên đầu ở trên đỉnh, ban ở dưới chân ở trong lòng lũng. Ban ngang ngang tầm người anh nhưng lại nép ở bên kia mép vực đá.

+ Hoa ban là sản phẩm của thiên nhiên tạo hóa, là bạn với mây trời, núi rừng Tây Bắc: mây trời cứ vờn vào nhị vào cánh ban trong suốt, ánh sáng như lọc qua một thứ giấy thông hào hồng hồng…rừng hoa trắng như đang loãng ra trên dòng suối thăm thẳm xanh ve dưới lũng sâu…

+ Hoa ban phả cái hương tình của tình sử người Thái, có hương vị riêng, mát nhẹ và đăng đắng: Từ trên thinh không phả xuống cái hương tình của tình sử Thái, luồng thơm này liên tiếp những luồng thơm khác.

+ Hoa ban mang hương vị nồng nàn, hắc hắc của người Mèo: Có hơi nóng đốt hương, hương ban bốc mạnh lên như cái ngào ngạt hấp hơi của một gian buồng nhiều vòng hoa hồng nẫu cánh vì tiếng nhị tiếng sáo và hơi trầm hơi nến. Con ngựa thồ tài liệu đi trước, móng ngựa trước móng ngựa sau đều bết những cánh ban vừa giẫm lên, còn hăng lên cái mùi hoa tươi bị nghiến nát.

– Hoa ban với người Mèo có ý nghĩa thiêng liêng:

+ Theo tiếng Mèo, hoa ban gọi là pà lầu, nghĩa là hoa của người già, vì hoa ban có thể làm cho người già trẻ lại.

+ Màu trắng của hoa ban đánh thức kí ức tuổi thanh xuân những bà già người Mèo, khiến họ như trẻ trung hơn.

– Hoa ban gắn với lịch sử đấu tranh anh dũng của đồng bào dân tộc Tây Bắc:

+ Cánh hoa ban rụng gợi nghĩ đến những mùa xuân Tây Bắc ngày chưa giải phóng: Nhìn cái hoa hôm nay rụng giữa rừng gianh mà sừng sững lại hiện về không biết bao nhiêu cái xuân Mèo cù ở vùng này hồi chưa giải phóng.

+ Cánh rừng ban bạt ngàn mấy chục cây số gợi lên lịch sử cách mạng Tây Bắc oai hùng và những con người Tây Bắc anh hùng: Cả cái rừng ban nở trắng phau và kéo dài mấy chục cây số này cũng là một khu lịch sử. Lịch sử chiến đâu, lịch sử gây cơ sờ địch hậu Tây Bắc, lịch sử giải phóng của Tuần Giáo, lịch sử chiến đấu của người Mèo Tuần Giáo và thành tích địa phương của anh hùng Mèo Sùng Phái Sình.

* Những đặc sắc về nghệ thuật:

– Tác giả kết hợp giữa miêu tả với bộc lộ cảm xúc, khiến cho giọng văn mượt mà, nhẹ nhàng sâu lắng, giàu tính trữ tình.

– Bài kí là sự vận dụng những hiểu biết về văn hóa, lịch sử, địa lí vùng đất Tây Bắc của tác giả.

– Tác giả vận dụng kết hợp các thủ pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa, ẩn dụ, liệt kê khiến đối tượng miêu tả hiện ra sinh động, có hồn.

* Nhận xét về tình cảm của nhà văn đối với vùng đất Tây Bắc:

– Biểu hiện tình cảm của nhà văn đối với vùng đất Tây Bắc:

+ Tác giả trân trọng tình cảm mến khách và những vẻ đẹp tâm hồn của con người Tây Bắc.

+ Qua bài kí, Nguyễn Tuân đã bộc lộ một tình yêu thiên nhiên sâu sắc, thiết tha bằng việc khắc họa một khung cảnh thiên nhiên Tây Bắc sinh động, làm đắm say lòng người.

– Nhận xét:

+ Tình cảm của nhà văn đối với mảnh đất Tây Bắc thể hiện sự gắn bó máu thịt của Nguyễn Tuân với mảnh đất này, như nhiều người khẳng định.

+ Tình cảm với mảnh đất Tây Bắc tạo nên một văn phong riêng của Nguyễn Tuân khi viết về mảnh đất và con người nơi đây.

3. Kết bài:

– Nêu cảm nhận chung về vẻ đẹp của hình tượng hoa ban.

– Đánh giá chung về tài năng viết kí của tác giả.

Qua những trang văn miêu tả hoa ban, Nguyễn Tuân đã làm hiện lên cả một bức tranh thiên nhiên Tây Bắc rực rỡ, trong trẻo mà giàu sức sống. Hoa ban không chỉ là loài hoa đặc trưng, mà còn gắn với văn hóa, và cả lịch sử đấu tranh của đồng bào nơi đây. Đằng sau những câu chữ tài hoa là tình yêu tha thiết, niềm tự hào và sự gắn bó sâu nặng của Nguyễn Tuân với vùng đất Tây Bắc. Đoạn trích vì thế không chỉ khiến người đọc say mê trước vẻ đẹp hoa ban mà còn thêm yêu mến con người, thêm trân trọng giá trị tinh thần của núi rừng Tây Bắc.