Phân tích văn bản Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích văn bản Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh

HẠ ĐỎ (Trích)

(Nguyễn Nhật Ánh)

Mùa hè năm đó là mùa hè quê ngoại.

Cuối năm lớp chín, tôi học bù đầu, người xanh như tàu lá. Ngày nào mẹ tôi cũng mua bí đỏ về nấu canh cho tôi ăn. Mẹ bảo bí đỏ bổ óc, ăn vào học bài sẽ mau thuộc. Trước nay, tôi vốn thích món này. Bí đỏ nấu với đậu phộng thêm vài cọng rau om, ngon hết biết. Nhưng ngày nào cũng phải buộc ăn món đó, tôi đâm ngán. Hơn nữa, dù dạ dày tôi bấy giờ tuyền một màu đỏ, trí nhớ tôi vẫn chẳng khá lên chút nào. Tôi học trước quên sau, học sau quên trước. Vì vậy tôi phải học gấp đôi những đứa khác.

Tối, tôi thức khuya lơ khuya lắc. Sáng, tôi dậy từ lúc trời còn tờ mờ. Mắt tôi lúc nào cũng đỏ kè. Ba tôi bảo :

– Nhất định đầu thằng Chương bị hở một chỗ nào đó. Chữ nghĩa đổ vô bao nhiêu rớt ra bấy nhiêu. Thế nào sang năm cũng phải hàn lại.

Mẹ tôi khác ba tôi. Mẹ không phải là đàn ông. Mẹ không nỡ bông phèng trước thân hình còm nhom của tôi. Mẹ xích lại gần tôi, đưa tay nắn nắn khớp xương đang lồi ra trên vai tôi, bùi ngùi nói :

– Mày học hành cách sao mà càng ngày mày càng giống con mắm vậy Chương ơi !

Giọng mẹ tôi như một lời than. Tôi mỉm cười trấn an mẹ:

– Mẹ đừng lo! Qua kỳ thi này, con lại mập lên cho mẹ coi!

Không hiểu mẹ có tin lời tôi không mà tôi thấy mắt mẹ rưng rưng. Thấy mẹ buồn, tôi cũng buồn lây. Nhưng tôi chẳng biết cách nào an ủi mẹ. Tôi đành phải nín thở nuốt trọn một tô canh bí đỏ cho mẹ vui lòng.

Dù sao, công của tôi không phải là công cốc. Những ngày thức khuya dậy sớm đã không phản bội lại tôi. Kỳ thi cuối năm, tôi xếp hạng khá cao.

Ba tôi hào hứng thông báo:

– Sang năm ba sẽ mua cho con một chiếc xe đạp.

Mẹ tôi chẳng hứa hẹn gì. Mẹ chỉ “thưởng” tôi một cái cốc trên trán:

– Cha mày! Từ nay lo mà ăn ngủ cho lại sức nghe chưa!

Ba tôi vui. Mẹ tôi vui. Nhưng tôi mới là người vui nhất. Tôi đàng hoàng chia tay với những tô canh bí đỏ mà không sợ mẹ tôi thở dài. Dù sao thì cũng cảm ơn mày, cơn ác mộng của tao, nhưng bây giờ xin tạm biệt nhé! Tôi cúi đầu nói thầm với trái bí cuối cùng đang nằm lăn lóc trong góc bếp trước khi cung tay cốc cho nó một phát.

(Trích Hạ đỏ, Nguyễn Nhật Ánh, Nxb Trẻ, 2019)

Bài làm Phân tích văn bản Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh

A. Yêu cầu: 

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 400 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích văn bản “Hạ đỏ” của Nguyễn Nhật Ánh.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

B. Hướng dẫn gợi ý

*Mở bài:

+ Đoạn trích trên thuộc truyện dài “Hạ đỏ” của Nguyễn Nhật Ánh, xoay quanh mùa hè cuối cùng của tuổi học trò trước khi bước vào tuổi trưởng thành.

+ Đoạn truyện tập trung vào cuộc sống vất vả, căng thẳng của nhân vật chính, Chương, khi chuẩn bị cho kỳ thi cuối năm lớp chín.

+ Đoạn truyện đã làm nổi bật sự hy sinh thầm lặng của người mẹ và sự trưởng thành của Chương qua những thử thách trong học tập.

Mùa hè, với những ngày dài và nắng nóng, có thể mang đến nhiều niềm vui, nhưng cũng không thiếu những áp lực đối với học sinh. Đoạn trích Hạ đỏ của Nguyễn Nhật Ánh về Chương, một cậu học trò chăm chỉ, là minh chứng cho sự hy sinh thầm lặng của người mẹ. Dù biết món canh bí đỏ mỗi ngày khiến con ngán ngẩm, mẹ vẫn kiên nhẫn nấu cho Chương, mong con có sức khỏe để học tốt hơn. Hành động ấy không chỉ là chăm sóc về thể chất mà còn là cách mẹ thể hiện tình yêu, sự lo lắng và hy vọng vào sự thành công của con. Mỗi tô canh bí đỏ, dù đơn giản, là hiện thân của tình thương vô điều kiện mà mẹ dành cho con.

*Thân bài:

+ Nhân vật chính trong đoạn truyện là Chương – một cậu bé đang trải qua giai đoạn căng thẳng của kỳ thi. Chương được khắc họa một cách rõ nét qua các hành động như “thức khuya dậy sớm”, “học bù đầu”, những suy nghĩ, tâm trạng lo lắng và cảm giác áp lực từ việc học hành. Qua những hành động và suy nghĩ như vậy ta nhận ra Chương là một cậu bé chăm chỉ và đang cố gắng hết mình để đạt được những gì mà mình đã đặt ra. Tuy nhiên tâm trạng của cậu lúc này cũng không khỏi cảm thấy mệt mỏi, căng thẳng khi việc học hành gặp nhiều khó khăn. Dù phải đối diện với những khó khăn, Chương vẫn giữ tinh thần lạc quan, biết quan tâm và lo lắng cho mẹ, qua đó cho thấy sự trưởng thành của nhân vật. =>Nhân vật Chương đóng vai trò quan trọng trong việc thể hiện chủ đề của đoạn truyện. Đó là ý nghĩa của sự kiên trì, nỗ lực, của tình yêu thương giữa các thành viên trong gia đình.

+ Bên cạnh Chương, hai nhân vật phụ là ba và mẹ của Chương cũng đóng vai trò quan trọng. Ba của Chương thể hiện sự hài hước, động viên tinh thần cho con trai bằng những câu nói bông đùa. Mẹ của Chương, qua những hành động như nấu canh bí đỏ và lo lắng cho con, thể hiện tình yêu thương vô bờ bến, sự hy sinh thầm lặng mà đầy sâu sắc của người mẹ Việt Nam.

+ Về nghệ thuật kể chuyện, tác giả sử dụng ngôi kể thứ nhất, giúp người đọc có cái nhìn gần gũi và trực tiếp vào suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật chính. Cốt truyện đơn giản, tập trung vào những chi tiết đời thường, nhưng lại đầy cảm xúc. Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện tinh tế, khi kết hợp giữa sự căng thẳng của việc học hành và tình yêu thương gia đình, tạo nên sự gắn kết chặt chẽ trong mạch truyện. Giọng kể trong đoạn trích mang tính tự nhiên, gần gũi và chân thật, giúp tăng thêm tính hiện thực và cảm xúc cho câu chuyện.

*Kết bài:

+ Truyện không chỉ thành công trong việc xây dựng nội dung và nghệ thuật mà còn truyền tải thông điệp sâu sắc về tình yêu thương gia đình, sự hy sinh và nỗ lực trong cuộc sống.

+ Đoạn truyện khơi gợi trong ta lòng biết ơn, tình cảm sâu sắc với gia đình, và đem đến cho ta những bài học quý giá về giá trị của sự chăm chỉ và tình yêu thương trong cuộc sống.