Phân tích bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay của Nguyễn Hữu Quý

Đề bài:  Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay của Nguyễn Hữu Quý.

CƠN MƯA RỪNG CHIỀU NAY

(Nguyễn Hữu Quý)

Mấy mươi năm lặng lẽ dưới rừng sâu
Chúng tôi đến đưa anh về với Mẹ
Tây Trường Sơn, chiều nay mưa tầm tã
Thác trời tuôn, nghiêng ngã gió bốn bề

Tấm ni-lông dành che hài cốt
chúng tôi như cây đẫm buốt mưa rừng
tay đồng đội nâng niu đồng đội
cơn mưa rừng trào khóe mắt rưng rưng!

Dưới cơn mưa là nén hương cháy dở
chút hương quê chưa thơm hết lòng mình
đỉnh non cao òa cơn sóng vỗ
nhịp tim dồn thao thức phía bình minh.

Hóa thành đất cái gia tài của lính
vóc dáng mẹ cho cũng đã đất rồi
thành đất cả dòng tên cha gọi
đất khai sinh ngọn lửa dưới mưa trời!

Ngày mai, anh về với mẹ
gửi lại cơn mưa thao thiết cho rừng
nằm đất Trường Sơn bọc trong vuông vải nhỏ
như lửa đầu nguồn, thắm mạch đất quê hương.

(Nguyễn Hữu Quý, Theo https://vhnt.daklak.gov.vn/, ngày 26/7/2023)

* Chú thích: Nguyễn Hữu Quý, Sinh năm 1956, quê ở tỉnh Quảng Bình, đại tá quân đội, hiện sống và làm việc tại Hà Nội. Nguyên là Trưởng ban Thơ Tạp chí Văn nghệ Quân đội, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay là những cảm xúc khi chứng kiến việc đón hài cốt liệt sĩ hi sinh trong kháng chiến chống Mỹ từ rừng Trường Sơn sau chiến tranh về với quê hương, nguồn cội.

Bài làm Phân tích bài thơ Cơn mưa rừng chiều nay của Nguyễn Hữu Quý

I. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về thơ ca viết về đề tài chiến tranh và người lính – một mảng đề tài quen thuộc, đầy cảm xúc trong văn học Việt Nam hiện đại.

– Giới thiệu tác giả Nguyễn Hữu Quý và bài thơ “Cơn mưa rừng chiều nay” – một khúc tưởng niệm thiêng liêng, xúc động về sự hy sinh của người lính và tình đồng đội sâu nặng.

Trong kho tàng thơ ca Việt Nam hiện đại, chiến tranh cách mạng luôn là nguồn cảm hứng dạt dào, nơi nghệ sĩ gửi gắm nỗi nhớ, niềm tự hào và cả những mất mát đau thương. Bài thơ “Cơn mưa rừng chiều nay” của Nguyễn Hữu Quý là một khúc ca tưởng niệm sâu lắng, phản ánh nỗi đau, sự hi sinh thầm lặng của người lính Trường Sơn, đồng thời khơi dậy lòng biết ơn và sự trân trọng của những người còn sống đối với đồng đội đã ngã xuống. Qua những hình ảnh giàu chất gợi, tác phẩm đưa người đọc về gần hơn với ký ức chiến tranh, nơi những con người bình dị mà kiên cường đã góp phần làm nên lịch sử hào hùng.

II. Thân bài:

1. Hoàn cảnh, không gian và thời gian diễn ra bài thơ

– Thời điểm: Một buổi chiều mưa rừng Tây Trường Sơn, đồng đội trở lại chiến trường xưa để đưa hài cốt người lính đã hi sinh về quê.

– Không gian: Rừng sâu, thác lũ, gió ngả vừa dữ dội vừa thiêng liêng, như một nghi lễ tiễn đưa đầy xúc động.

2. Nỗi xúc động sâu sắc của người đồng đội trước hài cốt người lính

– Hình ảnh người lính nằm lại mấy chục năm nơi rừng sâu, nay được đón về với Mẹ: thể hiện lòng tri ân, hiếu đạo và sự gắn bó thiêng liêng giữa con người – đất nước – gia đình.

– Cảm xúc của đồng đội: xót xa, thương tiếc, nâng niu hài cốt trong mưa như nâng kỷ vật thiêng liêng.

+ Hình ảnh “tay đồng đội nâng niu đồng đội” – xúc động, chan chứa tình cảm chiến hữu.

+ Hình ảnh cơn mưa gắn với nước mắt: “cơn mưa rừng trào khóe mắt rưng rưng” – mưa bên ngoài hòa lẫn mưa trong lòng người.

3. Hình ảnh tượng trưng và thiêng liêng về người lính

– Người lính không chỉ hóa thân vào đất, mà trở thành phần máu thịt của quê hương:

+ “Hóa thành đất cái gia tài của lính”

+ “Vóc dáng mẹ cho cũng đã đất rồi”

– Hình ảnh người lính được đồng nhất với đất, với ngọn lửa, với mạch nguồn của dân tộc: thể hiện sự hi sinh cao cả, bất tử hóa trong tâm thức dân tộc.

4. Nghệ thuật đặc sắc của bài thơ

– Ngôn ngữ giàu chất tạo hình, mang màu sắc trữ tình – sử thi.

– Sử dụng nhiều hình ảnh ẩn dụ, nhân hóa đầy cảm xúc: mưa, đất, ngọn lửa, dòng tên…

– Giọng điệu trầm lắng, tha thiết, kết hợp giữa nỗi đau mất mát và niềm tự hào, biết ơn.

III. Kết bài:

– Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ: “Cơn mưa rừng chiều nay” là một khúc tưởng niệm lặng thầm nhưng sâu lắng, ca ngợi sự hy sinh bất tử của người lính và tình đồng đội keo sơn.

– Gợi mở: Bài thơ như một lời nhắc nhở về trách nhiệm giữ gìn hòa bình và trân trọng những giá trị đã được đánh đổi bằng máu xương.

“Cơn mưa rừng chiều nay” không chỉ là lời tiễn biệt một người lính vô danh, mà còn là hình ảnh tiêu biểu cho biết bao người con Việt Nam đã hy sinh vì độc lập tự do. Bài thơ vang lên như bản nhạc trầm lắng về lòng yêu nước, tình đồng đội và sự tri ân sâu sắc với quá khứ. Qua đó, tác phẩm nhắc nhở mỗi chúng ta trân trọng và sống xứng đáng với những hy sinh cao cả mà thế hệ đi trước đã dành cho Tổ quốc, để những giá trị ấy tiếp tục sống mãi trong lòng người hôm nay.