NLVH về ý kiến: Giá trị vĩnh hằng của thơ là những vấn đề mang tính nhân văn, thuộc về con người, thuộc về nhân loại

Đề bài:

“Giá trị vĩnh hằng của thơ là những vấn đề mang tính nhân văn, thuộc về con người, thuộc về nhân loại”. 

(Trần Hoài Anh – Thanh Thảo và thơ – nhavantphcm.com.vn)

Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ qua bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh (SGK Ngữ văn 12 tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2020).

Bài làm NLVH về ý kiến: Giá trị vĩnh hằng của thơ là những vấn đề mang tính nhân văn, thuộc về con người, thuộc về nhân loại

1. Mở bài:

• Giới thiệu vấn đề nghị luận: Thơ ca là tiếng nói tâm hồn, là nơi con người gửi gắm những rung cảm sâu sắc nhất trước cuộc sống. Dù thời gian có đổi thay, những vần thơ chân chính vẫn luôn sống mãi bởi chúng chạm đến những giá trị nhân văn, những vấn đề thuộc về con người và nhân loại.

• Dẫn dắt và nêu vấn đề: Nhận định của Trần Hoài Anh: “Giá trị vĩnh hằng của thơ là những vấn đề mang tính nhân văn, thuộc về con người, thuộc về nhân loại” đã khẳng định sức sống trường tồn của thơ ca chính là ở khả năng khám phá, tôn vinh vẻ đẹp tâm hồn và khát vọng muôn đời của con người. Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh là minh chứng tiêu biểu cho điều đó.

Từ thuở xa xưa, thơ ca đã được xem như “tiếng nói đầu tiên và cuối cùng của trái tim con người”. Thơ không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn là nơi trú ngụ của những cảm xúc, khát vọng và tình yêu thương muôn thuở. Chính vì thế, giá trị của thơ không nằm ở sự hào nhoáng của hình thức mà ở chiều sâu nhân văn mà nó gửi gắm. Nhà phê bình Trần Hoài Anh từng khẳng định: “Giá trị vĩnh hằng của thơ là những vấn đề mang tính nhân văn, thuộc về con người, thuộc về nhân loại.” Nhận định ấy đã chỉ ra cội nguồn sức sống lâu bền của thơ ca, đó là vẻ đẹp nhân bản, là khát vọng sống, khát vọng yêu thương của con người. Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh là một minh chứng tiêu biểu cho chân lý ấy, bởi trong từng con sóng là nhịp đập của trái tim người phụ nữ khao khát yêu thương và dâng hiến.

2. Thân bài

* Giải thích ý kiến:

– Giá trị vĩnh hằng của thơ: Giá trị đích thực của tác phẩm làm nên sức hấp dẫn và sức sống trường tồn của tác phẩm trong lòng công chúng

– Tính nhân văn: Hệ thống tư tưởng đề cao các giá trị con người, nâng niu và trân trọng vẻ đẹp, khát vọng của con người. Đó có thể là những vấn đề mang tính thời sự, những vấn đề riêng của con người trong một bối cảnh xã hội, lịch sử cụ thể (thuộc về con người), đó cũng có thể là vấn đề mang tính nhân bản, thể hiện bản chất quy luật mọi thời, của con người (thuộc về nhân loại)

=> Ý nghĩa của nhận định: Điều làm nên giá trị đích thực, bất biến muôn đời của tác phẩm thơ nói riêng, tác phẩm văn học nói chung chính là giá trị nhân văn, những vẻ đẹp, khát vọng muôn đời của con người được gửi gắm trong tác phẩm văn học.

– Đối tượng phản ánh của văn học chính là con người. Văn học quan tâm đến con người trong các mối quan hệ xã hội có tính thẩm mĩ. Lấy con người làm trung tâm, văn học có một điểm tựa nhìn ra thế giới đề nhận thức các quy luật của hiện thực và đánh giá hiện tượng nhân sinh trong cuộc sống.

– Văn học sáng tạo theo quy luật của cái đẹp, cái đẹp là địa hạt của thơ ca. Nói đến “nhân văn” là nói đến những vẻ đẹp, những giá trị nhân bản của con người. Văn học không chỉ phản ánh con người mà còn tôn vinh con người. Nhiệm vụ của văn học là đi tìm vẻ đẹp của hạt ngọc ẩn dấu trong  bề sâu tâm hồn con người, níu giữ mãi mãi tính người cho con người. Ngay cả khi văn học miêu tả cái xấu xa, thấp hèn, ghê tởm thì giá trị hướng tới vẫn là điều tốt đẹp, cao thượng, thủy chung.

– Văn học với chức năng giáo dục cải tạo cuộc sống, cải tạo con người qua những giá trị của tác phẩm văn học. Vì vậy giá trị nhân văn góp phần làm cho tâm hồn bạn đọc phong phú hơn, trong sạch hơn..

-Phân tích chứng minh:

 Tính nhân văn của bài thơ Sóng thể hiện ở vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu.

+ Khát vọng về một tình yêu lớn lao, vị tha, bao dung.

+ Khát vọng dấn thân để thấu hiểu tình yêu.

+ Khẳng định những phẩm chất cao đẹp của tình yêu: nỗi nhớ, lòng chung thuỷ, niềm tin vào sức mạnh của tình yêu chân chính.

+ Khát vọng hiến dâng, vĩnh viễn hoá tình yêu: ước muốn hoá thân vào sóng thể hiện khát vọng về tình yêu vĩnh hằng, bất tử.

=> Tính nhân văn trong Sóng được kết tinh từ những vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ trong tình yêu: chân thành, say đắm, nồng nàn, mãnh liệt, thủy chung, trong sáng, cao thượng. Đó là tình yêu mang nét đẹp truyền thống và hiện đại. Đây là vấn đề có tính chất nhân bản, tính chất phổ quát của quy luật tình yêu thuộc về con người, thuộc về nhân loại. Tính nhân văn đã làm nên giá trị vĩnh hằng cho bài thơ Sóng.

* Những giá trị nhân văn trong bài thơ Sóng được thể hiện thông qua hình thức nghệ thuật độc đáo in đậm dấu ấn cá nhân của Xuân Quỳnh.

+ Bài thơ được kết cấu trên cơ sở nhận thức sự tương đồng, sự hòa hợp giữa hai hình tượng sóng và em.

+ Thể thơ năm chữ tạo âm điệu sâu lắng, dạt dào, như âm điệu của những con sóng biển và cũng là sóng lòng của người phụ nữ khi yêu.

+ Cách ngắt nhịp linh hoạt, phóng khoáng và cách gieo vần, phối âm độc đáo, giàu sức liên tưởng.

+ Giọng thơ vừa thiết tha, đằm thắm, vừa mãnh liệt sôi nổi, vừa hồn nhiên, nữ tính.

+ Ngôn ngữ thơ dung dị mà chọn lọc tinh tế, gợi cảm, hàm súc. Mỗi từ ngữ, hình ảnh, câu thơ đều có độ mở tạo ra mạch ngầm đa nghĩa cho văn bản qua các biện pháp nhân hóa, ẩn dụ, đối lập – tương phản,…

=> Tính nhân văn của bài thơ Sóng được khai sinh từ vẻ đẹp tài năng thi ca của Xuân Quỳnh. Sóng mang giá trị vĩnh hằng cùng năm tháng thời gian.

* Nhận xét, đánh giá:

-Ý kiến đã khẳng định được đặc trưng, thuộc tính quan trọng nhất của thơ nói riêng và văn học nói chung về giá trị nhân văn gắn liền với những vẻ đẹp và khát vọng muôn đời của con người được gửi gắm trong tác phẩm. Bài thơ Sóng của Xuân Quỳnh đã thể hiện tài năng, tấm lòng của thi sĩ đối với cuộc đời.

– Bài học đối với người cầm bút: Tác phẩm thực sự có giá trị khi nó phản ánh hiện thực cuộc sống bằng cái tâm và tài năng nghệ thuật thực sự của người cầm bút hướng tới con người, vì con người mà sáng tạo.

-Bài học cho người tiếp nhận: Bạn đọc cần phải biết trân trọng tấm lòng, tài năng của người nghệ sĩ được thể hiện trong tác phẩm, phát huy giá trị tốt đẹp tác phẩm để lại, gắn bó với cuộc sống, con người qua những trang văn. Bạn đọc qua tác phẩm văn học từ nhận thức đi đến sự tự nhận thức về giá trị nhân văn để hướng tới làm giàu tâm hồn mình, hoàn thiện nhân cách..

3. Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề.

– Để những giá trị nhân văn đến được với bạn đọc, cần có hình thức nghệ thuật độc đáo, phù hợp, đặc sắc.

Thời gian có thể cuốn trôi mọi thứ, nhưng những vần thơ thấm đẫm tình người vẫn còn mãi trong lòng nhân loại. Sóng của Xuân Quỳnh là một minh chứng rực rỡ cho sức sống bền bỉ của thơ ca, nơi tỏa sáng vẻ đẹp tâm hồn người phụ nữ Việt Nam trong tình yêu chân thành, say đắm và nhân hậu. Qua đó, ta càng hiểu rằng, chỉ khi thơ cất lên tiếng nói của trái tim, chứa đựng giá trị nhân văn sâu sắc, nó mới đủ sức vượt qua giới hạn của thời gian để trở thành “món ăn tinh thần” vĩnh hằng của con người.