Nêu cảm nhận của em về bài thơ Dừa ơi của tác giả Lê Anh Xuân

Đề bài: Nêu cảm nhận của em về bài thơ Dừa ơi của tác giả Lê Anh Xuân

Tôi lớn lên đã thấy dừa trước ngõ
Dừa ru tôi giấc ngủ tuổi thơ
Cứ mỗi chiều nghe dừa reo trước gió
Tôi hỏi nội tôi: “Dừa có tự bao giờ?”
Nội nói: “Lúc nội còn con gái
Đã thấy bóng dừa mát rượi trước sân
Đất này xưa đầm lầy chua mặn
Đời đói nghèo cay đắng quanh năm”

Hôm nay tôi trở về quê cũ
Hai mươi năm biết mấy nắng mưa
Nội đã khuất rồi xanh rì đám cỏ
Trên thân dừa vết đạn xác xơ.
Dừa ơi dừa! Người bao nhiêu tuổi
Mà lá tươi xanh mãi đến giờ
Tôi nghe gió ngàn xưa đang gọi
Xào xạc lá dừa hay tiếng gươm khua.

Ôi có phải nhà thơ Đồ Chiểu
Từng ngâm thơ dưới rặng dừa này
Tôi tưởng thấy nghĩa quân đuổi giặc
Vừa qua đây còn lầy lội đường dây.

Tôi đứng dưới hàng dừa cao vút
Cạnh hàng dừa tơ lá mướt xanh màu
Những công sự còn thơm mùi đất
Cạnh những chiến hào chống Pháp năm nao.

Vẫn như xưa vườn dừa quê nội
Sao lòng tôi vẫn thấy yêu hơn
Ôi thân dừa đã hai lần máu chảy
Biết bao đau thương, biết mấy oán hờn.

Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút
Lá vẫn xanh rất mực dịu dàng
Rễ dừa bám sâu vào lòng đất
Như dân làng bám chặt quê hương.

Dừa bị thương dừa không cúi xuống
Vẫn ngẩng lên ca hát giữa trời
Nếu ngã xuống dừa ơi không uổng
Dừa lại đứng lên thân dựng pháo đài.

Lá dừa xanh long lanh ánh nắng
Theo đoàn quân thành lá nguỵ trang
Nếu rụng xuống dừa ơi không uổng
Dừa lại cháy lên ánh đuốc soi đường.

Đất quê hương nát bầm vết đạn
Đã nuôi dừa năm tháng xanh tươi
Ôi có phải dừa hút bao cay đắng
Để trổ ra những trái ngọt cho đời.

Nghe vườn dừa rì rào tiếng nhạc
Lòng nao nao tôi nhớ nội xiết bao
Tuổi thơ xưa uống nước dừa dịu ngọt
Tôi biêt đâu thuở chua xót ban đầu.

Tôi ngước nhìn mùa xuân nắng dọi
Bốn mặt quê hương giải phóng rồi
Tôi bỗng thấy nội tôi trẻ lại
Như thời con gái tuổi đôi mươi
Như hàng dừa trước ngõ nhà tôi.

1-1966Trích đoạn bài thơ này từng được sử dụng trong SGK Tiếng Việt 5 (tập 1) giai đoạn 1990-2003.

Bài làm Nêu cảm nhận của em về bài thơ Dừa ơi của tác giả Lê Anh Xuân

1. Mở bài

• Giới thiệu tác giả Lê Anh Xuân: Nhà thơ trẻ, gắn bó với quê hương Nam Bộ, thường viết về con người và đất nước trong kháng chiến.
• Giới thiệu bài thơ “Dừa ơi”: Sáng tác năm 1966, ca ngợi cây dừa, hình ảnh thân thuộc, biểu tượng cho sức sống kiên cường của miền Nam và con người Việt Nam.
• Nêu cảm xúc, định hướng phân tích: Cây dừa vừa là bóng mát tuổi thơ, vừa là nhân chứng lịch sử, vừa là biểu tượng anh hùng của quê hương.

Trong thơ ca Việt Nam, thiên nhiên luôn là nguồn cảm hứng bất tận. Từ những bông hoa, ngọn cỏ, đến những loài cây thân thuộc đều trở thành biểu tượng gắn bó với quê hương, đất nước. Với nhà thơ Lê Anh Xuân, cây dừa – loài cây dân dã của miền Nam – đã trở thành hình tượng nghệ thuật trung tâm trong bài thơ “Dừa ơi” . Bài thơ không chỉ là tiếng hát ngọt ngào về tuổi thơ, về kỷ niệm gia đình, mà còn là bản anh hùng ca về sức sống mãnh liệt, tinh thần bất khuất của con người và quê hương Việt Nam trong kháng chiến.

2. Thân bài

Luận điểm 1: Dừa – ký ức tuổi thơ, gắn bó với gia đình và quê hương

– Câu thơ: “Tôi lớn lên đã thấy dừa trước ngõ / Dừa ru tôi giấc ngủ tuổi thơ.”

→ Dừa gần gũi, gắn bó thân thiết như một người bạn.

– Hình ảnh nội kể về những ngày nghèo khó: “Đất này xưa đầm lầy chua mặn / Đời đói nghèo cay đắng quanh năm.”

→ Dừa là nhân chứng của nỗi vất vả, cay đắng một thời.

Luận điểm 2: Dừa – chứng nhân lịch sử, gắn với đau thương và hào hùng

– Tác giả trở về sau 20 năm, thấy “trên thân dừa vết đạn xác xơ”

→ Dừa không chỉ gắn với tuổi thơ, mà còn hứng chịu đau thương chiến tranh.

– Liên tưởng: Tiếng lá dừa như “tiếng gươm khua”, tưởng thấy nghĩa quân và cụ Đồ Chiểu.

→ Dừa trở thành biểu tượng gắn liền với truyền thống chống giặc giữ nước.

Luận điểm 3: Dừa – biểu tượng của tinh thần kiên cường và sức sống bất diệt

– “Dừa vẫn đứng hiên ngang cao vút / Rễ dừa bám sâu vào lòng đất.”

→ Dừa tượng trưng cho người dân Nam Bộ thủy chung, gắn bó máu thịt với quê hương.

– Hình ảnh nhân hóa: “Thân dựng pháo đài”, “lá thành ngụy trang”, “lá rụng hóa đuốc soi đường”.

→ Dừa hòa mình vào kháng chiến, trở thành người lính, góp sức vào công cuộc đấu tranh.

Luận điểm 4: Dừa – sự hy sinh và hiến dâng cao cả

– “Đất quê hương nát bầm vết đạn / Đã nuôi dừa năm tháng xanh tươi.”

→ Quê hương đau thương vẫn nuôi dưỡng sức sống mãnh liệt.

– “Dừa hút bao cay đắng / Để trổ ra những trái ngọt cho đời.”

→ Biểu tượng của sự hy sinh, dâng hiến thầm lặng, như bao thế hệ đã hi sinh để mang lại hòa bình.

Luận điểm 5: Dừa – niềm vui chiến thắng và hy vọng tương lai

– Khi quê hương giải phóng, tác giả xúc động: “Tôi bỗng thấy nội tôi trẻ lại / Như hàng dừa trước ngõ nhà tôi.”

→ Dừa gắn liền với niềm vui sum vầy, với sức sống mới của đất nước.

– Hình ảnh dừa mang ý nghĩa trường tồn: Nối quá khứ đau thương – hiện tại chiến thắng – tương lai tươi sáng.

3. Kết bài

– Khẳng định giá trị bài thơ: “Dừa ơi” không chỉ ngợi ca loài cây quen thuộc mà còn ngợi ca quê hương, con người Nam Bộ kiên cường trong kháng chiến.

– Nêu cảm nghĩ cá nhân: Đọc thơ, ta càng yêu thêm hàng dừa xanh, yêu quê hương đất nước, và thêm biết ơn những hy sinh của cha ông.