Cảm nhận về bi kịch giấc mộng văn chương của nhân vật Hộ trong đoạn trích Hộ vốn nghèo…

Đề bài: Viết bài văn nghịn luận (khoảng 600 chữ) cảm nhận về bi kịch giấc mộng văn chương của nhân vật Hộ trong đoạn trích Hộ vốn nghèo…

“Hộ vốn nghèo. Hắn là một nhà văn, trước kia, với cách viết thận trọng của hắn, hắn chỉ kiếm được vừa đủ để một mình hắn sống một cách eo hẹp, có thể nói là cực khổ. Nhưng bấy giờ hắn chỉ có một mình. Ðói rét không có nghĩa lý gì đối với gã trẻ tuổi say mê lý tưởng. Lòng hắn đẹp. Ðầu hắn mang một hoài bão lớn. Hắn khinh những lo lắng tủn mủn về vật chất. Hắn chỉ lo vun trồng cho cái tài của hắn ngày mỗi ngày một thêm nảy nở. Hắn đọc, ngẫm nghĩ, tìm tòi, nhận xét và suy tưởng không biết chán. Ðối với hắn lúc ấy, nghệ thuật là tất cả; ngoài nghệ thuật không còn gì đáng quan tâm nữa. Hắn băn khoăn nghĩ đến một tác phẩm nó sẽ làm mờ hết các tác phẩm khác cùng ra một thời… Thế rồi, khi đã ghép đời Từ vào cuộc đời của hắn, hắn có cả một gia đình phải chăm lo. Hắn hiểu thế nào là giá trị của đồng tiền; hắn hiểu những nỗi đau khổ của một kẻ đàn ông khi thấy vợ con mình đói rách. Những bận rộn tẹp nhẹp, vô nghĩa lý, nhưng không thể không nghĩ tới, ngốn một phần lớn thì giờ của hắn. Hắn phải cho in nhiều cuốn văn viết vội vàng. Hắn phải viết những bài báo để người ta đọc rồi quên ngay sau lúc đọc. Rồi mỗi lần đọc lại một cuốn sách hay một đoạn văn ký tên mình, hắn lại đỏ mặt lên, cau mày, nghiến răng vò nát sách và mắng mình như một thằng khốn nạn… Khốn nạn! Khốn nạn! Khốn nạn thay cho hắn! Bởi vì chính hắn là một thằng khốn nạn! Hắn chính là một kẻ bất lương! Sự cẩu thả trong bất cứ nghề gì cũng là một sự bất lương rồi. Nhưng sự cẩu thả trong văn chương thì thật là đê tiện.

Chao ôi! Hắn đã viết những gì? Toàn những cái vô vị, nhạt nhẽo, gợi những tình cảm rất nhẹ, rất nông, diễn một vài ý rất thông thường quấy loãng trong một thứ văn bằng phẳng và quá ư dễ dãi. Hắn chẳng đem một chút mới lạ gì đến văn chương. Thế nghĩa là hắn là một kẻ vô ích, một người thừa. Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay, làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi, và sáng tạo những cái gì chưa có… Hắn nghĩ thế và buồn lắm, buồn lắm! Còn gì buồn hơn chính mình lại chán mình? Còn gì đau đớn hơn cho một kẻ vẫn khát khao làm một cái gì nâng cao giá trị đời sống của mình, mà kết cục chẳng làm được cái gì, chỉ những lo cơm áo mà đủ mệt?”.

(Trích Đời thừa – Nam Cao, Tuyển tập truyện ngắn Nam Cao – tập I, NXB Văn học, Hà Nội, 2000)

(Tóm tắt cốt truyện: Hộ là một nhà văn trẻ có tài và tận tâm với nghề, luôn ôm ấp hoài bão về một tác phẩm lớn. Nhưng từ khi Hộ giang tay cứu vớt cuộc đời Từ – một cô gái bất hạnh bị người yêu bỏ rơi đúng lúc mang thai đứa con trong bụng – và sau đó xây dựng gia đình với Từ, miếng cơm manh áo đã bám riết Hộ, đeo đuổi Hộ, khiến Hộ phải viết nhanh, viết vội để có tiền mưu sinh cho một gia đình đông đúc. Bi kịch văn chương khiến Hộ nhiều lần uống say, và trong cơn say, Hộ về nhà chửi mắng Từ, đay nghiến Từ, nhiều lần còn đuổi cả Từ và đàn con ra khỏi nhà. Đến khi tỉnh rượu, Hộ vô cùng hối hận và tiếp tục rơi vào bi kịch tình thương. Truyện kết thúc ở lời tự dằn vặt của Hộ khi đã tỉnh táo sau một trận say túy lúy cùng lời an ủi, động viên của Từ: “Anh chỉ là một người khổ sở”).

Bài làm Cảm nhận về bi kịch giấc mộng văn chương của nhân vật Hộ trong đoạn trích Hộ vốn nghèo…

1. Mở bài:

Giới thiệu khái quát về tác giả Nam Cao và bi kịch giấc mộng văn chương của nhân vật Hộ trong truyện ngắn “Đời thừa”.

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nam Cao là cây bút hiện thực xuất sắc, đồng thời là nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn. Ông đặc biệt quan tâm đến số phận của những con người bé nhỏ, cùng những trăn trở về giá trị sống và thiên chức của người nghệ sĩ. Truyện ngắn Đời thừa là một trong những tác phẩm tiêu biểu, thể hiện sâu sắc quan niệm nghệ thuật và bi kịch tinh thần của tầng lớp trí thức. Ở đó, nhân vật Hộ hiện lên với giấc mộng văn chương tha thiết nhưng lại bị vùi dập bởi gánh nặng cơm áo, để rồi rơi vào tấn bi kịch day dứt và khổ đau. Đoạn trích “Hộ vốn nghèo…” đã khắc họa rõ nét nhất bi kịch giấc mộng văn chương ấy, để lại nhiều suy ngẫm về con đường sống và sáng tạo của người cầm bút.

2. Thân bài:

–  Cảm nhận cụ thể về bi kịch giấc mộng văn chương của nhân vật Hộ:

+ Giải thích khái niệm: Bi kịch là thuật ngữ được sử dụng khi diễn ra mâu thuẫn không thể dung hòa giữa khát vọng chủ quan và thực tế khách quan, dẫn đến sự đau khổ và bế tắc của người mang khát vọng” (Heghen).

+ “Khát vọng chủ quan”: Hộ là một nhà văn luôn ôm ấp một hoài bão lớn lao về một tác phẩm văn chương để đời và anh hoàn toàn có khả năng thực hiện được hoài bão đó bởi Hộ vừa có tài năng thực lực vừa giàu tâm huyết với nghề vừa mang nguồn đam mê bất tận với nghiệp viết.

+ “Thực tế khách quan”: Cuộc sống đói kém cùng gia đình ngày càng nhiều thành viên đã khiến cho gánh nặng áo cơm đè lên vai Hộ mỗi ngày mỗi nặng nề. Và “những bận rộn tẹp nhẹp, vô nghĩa lý, nhưng không thể không nghĩ tới, ngốn một phần lớn thì giờ của hắn” khiến Hộ phải viết nhanh, viết ẩu, cho ra đời nhưng trang viết nông cạn, rỗng tuếch; những tác phẩm thậm chí khiến hắn xấu hổ vô cùng mỗi lần đọc lại.

+ Kết quả: Hộ tự coi mình là kẻ “khốn nạn”, “cẩu thả”, “bất lương” trong nghề và tìm cách quên đi bao dằn vặt, bi kịch trong những lần uống rượu say túy lúy.

– Đánh giá:

+ Bi kịch giấc mộng văn chương của văn sĩ Hộ chính là bi kịch tinh thần nói chung của một lớp thế hệ tri thức thời kì xã hội thực dân nửa phong kiến. Qua việc thể hiện tấn bi kịch tinh thần này, nhà văn Nam Cao vừa lớn tiếng tố cáo xã hội đã kìm kẹp sự phát triển của con người, vừa bộc lộ lòng đồng cảm với những trí thức dân tộc đã từng phải loay hoay đánh vật với cơm áo để duy trì hoài bão của con tim – trong đó có cả bản thân tác giả.

+ Để thể hiện tấn bi kịch giấc mộng văn chương của văn sĩ Hộ, nhà văn Nam Cao đã đi sâu vào khai thác và thể hiện diễn biến tâm lý nhân vật với nhiều nỗi dằn vặt, chua chát; sử dụng đầy tài tình lời độc thoại nội tâm của nhân vật để mở ra cánh cửa tâm lý nơi Hộ; kết hợp với ngôn ngữ văn chương mang đầy tính triết lý và giọng văn vừa lạnh lùng khách quan (với việc sử dụng đại từ hắn) vừa cảm thương, đau xót (với thán từ Ôi chao và các câu cảm thán). Đó cũng là những nét phong cách nghệ thuật tiêu biểu của Nam Cao.

3. Kết bài: 

– Khẳng định lại vấn đề nghị luận

• Bi kịch giấc mộng văn chương của Hộ là bi kịch đau đớn nhất trong Đời thừa.

• Nó thể hiện mâu thuẫn gay gắt giữa khát vọng nghệ thuật cao đẹp và thực tế cơm áo khắc nghiệt.

– Đời thừa nói chung và bi kịch giấc mộng văn chương của Hộ nói riêng đã để lại cho người đọc nỗi ám ảnh sâu xa: dẫu hiện thực khắc nghiệt, văn chương vẫn là ngọn lửa thiêng mà người nghệ sĩ phải giữ gìn để xứng đáng với sứ mệnh cao cả của mình.

Bi kịch giấc mộng văn chương của Hộ không chỉ là nỗi đau riêng của một con người mà còn là tiếng nói tố cáo xã hội thực dân nửa phong kiến đã chà đạp, vùi lấp tài năng và khát vọng chính đáng của lớp trí thức. Qua nhân vật Hộ, Nam Cao vừa bày tỏ nỗi xót xa, cảm thương sâu sắc đối với những nghệ sĩ phải sống lay lắt giữa hai bờ lý tưởng và hiện thực, vừa khẳng định quan niệm nghệ thuật chân chính: văn chương chỉ thật sự có ý nghĩa khi xuất phát từ khát vọng sáng tạo chân thành và gắn liền với nhân phẩm người cầm bút. Đọc Đời thừa, ta càng thấm thía rằng, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, văn chương vẫn là ánh sáng soi chiếu đời sống, còn người nghệ sĩ để xứng đáng với sứ mệnh của mình phải không ngừng giữ vững lòng tự trọng và niềm tin vào giá trị của cái đẹp.