Trình bày cảm nhận về nhân vật tôi trong đoạn trích đoạn trích Trong đêm đông

Đề bài: Trình bày cảm nhận về nhân vật tôi trong đoạn trích đoạn trích Trong đêm đông

…(1) Và một đêm, bị bà tôi mắng nhiếc tàn tệ, tôi uất ức thầm thì khóc tới một hai giờ. Rồi nhọc quá, tôi ngủ thiếp đi lúc nào không rõ. Thoát khỏi những sự đau tủi giày vò, tâm hồn tôi lại trở nên thư thái đi vào một cảnh mộng rất tươi sáng. Đó là một buổi tối tôi đi học thêm ở nhà một người bạn học, trên con đường vắng về nhà. Dưới ánh trăng bàng bạc bỗng hiện ra một bóng người mảnh dẻ, nhẹ bước trên bóng những cành lá xoan tây mờ mờ xao động suốt dải đường nhựa lấp loáng. Tôi vội chạy theo, nhưng không kêu gọi. Bóng người liền quay lại. Tôi thoáng thấy hai con mắt long lanh trên gương mặt trắng mát chiếu lên nhìn tôi. Trước chiều gió, những sợi tóc bay xoã ra như tơ, phấp phới dưới vành trăng ngọc.

(2) Tôi vội nắm lấy hai cánh tay ẻo lả của người con gái nhỏ tuổi ấy giơ ra đón tôi như trao cho tôi, muốn đưa đi chạy nhảy, múa hát hay nô đùa thế nào thì muốn. Bao nhiêu phút giờ không rõ, tôi và cô bé có một da thịt ấm áp và những tiếng nói âu yếm thơm tho kia đầu tựa vào vai nhau, im lặng trong con mắt nhìn thẫn thờ như xót thương, như san sẻ, chia đắp cho nhau. Không biết trong lòng cô bé đó có những cảm tưởng gì đương nảy nở. Riêng tôi, tôi thấy hồi hộp, ngực lạnh hẳn đi. Tôi chẳng còn nghĩ đến cảnh đời đày đoạ của tôi nữa. Lắm phen tôi muốn cất một tiếng nói bên tai cô, nhưng vừa trông qua vẻ mặt dịu hiền với đôi mắt lặng lẽ và những sợi tóc nhẹ nhàng phấp phới kia, tôi lại run sợ, ngồi im. Dần dần, tôi thiu thiu ngủ trong đôi mắt và hơi thở của cô bé mảnh dẻ. Trên bờ đê, ở chỗ chúng tôi ngồi, những vụn lá xoan vàng luôn luôn bay lên, tản mạn ra các nơi. Đồng thời lại có những vụn lá khác như bụi của vành trăng trong biếc loang loáng rơi xuống, rắc cả lên mái tóc chúng tôi và bay cả vào lòng chúng tôi. Thu – tên cô bé mảnh dẻ dịu dàng đã sống với tôi những giây phút êm đềm trong mơ ấy – là một cô học trò bằng trạc tôi. Hàng ngày Thu cùng với tôi đi về một đường. Trường học Thu cách trường học tôi chưa đầy một trăm thước, cách nhau có một bờ hè, một đầu đường và một hàng cây. Muốn tránh sự lôi thôi xảy ra cho bọn trò nhỏ (bao giờ gây lỗi cũng là bọn trò trai) bà đốc trường Thu bao giờ cũng để học trò mình về sau. Nhưng tôi cứ lùi lại để gặp Thu, hoặc đứng dưới mái hiên ở đầu đường chờ Thu đi qua. Mới mười ba tuổi, đối với người con gái nhỏ ấy, tôi không hề có ý nghĩ gì vẩn đục cả. Tôi chờ đợi Thu, ngóng trông Thu như thế chỉ vì nhớ tiếc một buổi sáng.

(Trích Trong đêm đông – Những ngày thơ ấu, Nguyên Hồng, NXB Văn học)

Bài làm Trình bày cảm nhận về nhân vật tôi trong đoạn trích đoạn trích Trong đêm đông

1. Mở bài

• Giới thiệu tác giả Nguyên Hồng – “nhà văn của những người cùng khổ”, thường viết về tuổi thơ cay đắng, cơ cực nhưng vẫn chan chứa tình yêu thương.

• Giới thiệu tác phẩm Những ngày thơ ấu, đặc biệt đoạn trích Trong đêm đông.

• Dẫn dắt và nêu vấn đề: nhân vật “tôi” trong đoạn trích hiện lên vừa đáng thương trong cảnh ngộ khốn khó, vừa đáng quý bởi những xúc cảm trong trẻo, tinh khôi.

Bàn về thiên chức của văn học nghệ thuật, nhà phê bình Nguyễn Minh Châu từng khẳng định: “Nhà văn tồn tại trên đời trước hết để làm công việc như kẻ nâng đỡ giấc mơ cho những con người bị cùng đường, tuyệt lộ, bị cái ác hoặc số phận đen đủi dồn đến chân tường.” Lời nhận định ấy đã chỉ ra sứ mệnh cao cả của nhà văn: bằng ngòi bút giàu trắc ẩn, họ cất lên tiếng nói bênh vực cho những thân phận bé nhỏ, lên án những thế lực chà đạp con người và khơi dậy khát vọng sống tốt đẹp. Trong nền văn học Việt Nam, Nguyên Hồng là một trong những gương mặt tiêu biểu. Với tập hồi ký nổi tiếng Những ngày thơ ấu, ông đã tái hiện tuổi thơ cơ cực, thiếu thốn tình thương của mình để nói hộ nỗi đau của bao kiếp người bất hạnh. Đặc sắc nhất phải kể đến đoạn trích Trong đêm đông – nơi dòng hồi ức chan chứa nỗi xót xa và để lại nhiều suy ngẫm cho người đọc

2. Thân bài

a. Hoàn cảnh nhân vật “tôi”

• Sống tuổi thơ cơ cực, bị bà mắng chửi nặng nề, uất ức mà chỉ biết khóc thầm.

• Tâm hồn non nớt chịu nhiều đau đớn, thiếu chỗ dựa tinh thần, luôn khao khát một sự vỗ về, yêu thương.

b. Những trạng thái, cảm xúc trong đoạn trích

• Trong giấc mơ:

  • Hiện ra khung cảnh mộng mơ, đầy ánh trăng, cây lá, gợi cảm giác êm dịu, thoát ly khỏi hiện thực buồn tủi.

  • Gặp Thu – cô bé mảnh dẻ, dịu dàng → hình ảnh vừa hư ảo vừa gợi niềm an ủi, chở che cho tâm hồn cậu bé.

• Những rung động tuổi mới lớn:

  • Sự hồi hộp, run rẩy, bối rối khi bên Thu.

  • Cảm xúc trong sáng, tinh khôi, chưa vẩn đục, là những rung động đầu đời rất hồn nhiên.

  • Dấu hiệu của một tâm hồn giàu nhạy cảm, biết hướng tới vẻ đẹp và tình cảm trong sáng.

• Ngoài đời thực:

  • Luôn chờ đợi, tìm cách gặp Thu sau giờ học → biểu hiện nỗi khát khao được gắn bó, chia sẻ.

  • Dù hoàn cảnh đau khổ, “tôi” vẫn giữ tâm hồn hồn nhiên, khát vọng yêu thương.

c. Nghệ thuật xây dựng nhân vật

• Bút pháp tự sự xen miêu tả, trữ tình → tái hiện chân thực cảm xúc của một cậu bé tuổi 13.

• Miêu tả thiên nhiên giàu chất thơ (ánh trăng, cành xoan, gió, lá vàng) hòa quyện với tâm trạng nhân vật.

• Khắc họa tinh tế những rung động trong trẻo, hồn nhiên của tuổi mới lớn.

• Giọng điệu hồi cố đầy cảm xúc, chân thật và gợi thương cảm.

d. Ý nghĩa nhân vật “tôi”

• Gợi cảm thương sâu sắc cho tuổi thơ bất hạnh nhưng trong sáng, nhiều khát khao.

• Cho thấy sức sống tâm hồn mạnh mẽ: dù khổ đau, nhân vật “tôi” vẫn giữ tình cảm chân thành, biết rung động trước vẻ đẹp, khao khát được yêu thương, che chở.

• Thể hiện tư tưởng nhân đạo của Nguyên Hồng: trân trọng, nâng niu những rung cảm tinh khiết của con người, nhất là tuổi thơ nghèo khổ.

3. Kết bài

• Khẳng định: Nhân vật “tôi” trong đoạn trích là hình ảnh tuổi thơ đầy khốn khó nhưng giàu xúc cảm tinh khôi, đẹp đẽ.

• Qua đó, Nguyên Hồng bộc lộ tấm lòng nhân đạo sâu sắc và khả năng miêu tả tâm lý tinh tế.

• Giá trị tác phẩm: để lại trong lòng người đọc niềm thương cảm và trân trọng đối với tuổi thơ con người.

Đại thi hào văn học Nga M.Gorki cho rằng “ Văn học là nhân học ”, bởi lẽ đó mỗi nhà văn đều là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy. Nguyên Hồng đã đạt được lẽ đó bởi ông đã rất thành công trong việc khắc họa hình tượng nhân vật “ tôi “ –  một đứa trẻ thiếu đi tình yêu của  gia đình nhưng lại luôn nuôi nấng khát vọng được đón nhận hạnh phúc .Không chỉ vậy nhân vật tôi là một biểu tượng nhân văn sâu sắc và để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp cùng những trăn trở cho người đọc ở mọi thời đại.