Đề bài: Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp thiên nhiên mùa thu trong bốn câu thơ trích trong bài Sang thu của Anh Thơ.
“Gió may nổi bờ tre buồn xao xác
Trên ao bèo tàn lụi nước trong mây
Hoa mướp rụng từng đóa vàng rải rác
Lũ chuồn chuồn nhớ nắng ngẩn ngơ bay.”
(Trích Sang thu – Anh Thơ )
* Chú thích
– Anh Thơ (1921 – 2005). Tên khai sinh là Vương Kiều Ân, bút hiệu Tuyết Anh . Quê: tỉnh Hải Dương,
– Thơ của bà thiên về tả cảnh bình dị quen thuộc: bờ tre, con đò, bến sống, với những nét vẽ chân thực, tinh tế thấm đượm một chút tình quê đằm thắm pha chút bâng khuâng buồn của thơ mới.
Dàn ý Trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp thiên nhiên mùa thu trong bốn câu thơ trích trong bài Sang thu của Anh Thơ
1. Mở bài
- Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm:
- Giới thiệu đoạn thơ:
- Đoạn thơ trích từ bài Sang thu, một trong những bài thơ hay nhất của Anh Thơ, vẽ lên vẻ đẹp thiên nhiên mùa thu đồng bằng Bắc Bộ.
- Dẫn vấn đề nghị luận: Bốn câu thơ đã mở ra trước mắt người đọc một bức tranh mùa thu thôn quê nhẹ nhàng, đậm hồn quê và gợi nhiều rung cảm.
2. Thân bài
a. Phân tích nội dung đoạn thơ
- Chủ đề quen thuộc:
- Mùa thu vốn là đề tài quen thuộc trong thơ ca, song Anh Thơ đã thổi vào đó nét riêng, tạo một mùa thu nữ tính, nhẹ nhàng, mộc mạc như cô thôn nữ.
- Hai câu đầu:
- Mở ra mùa thu với gió heo may, đặc trưng miền Bắc, báo hiệu thời khắc giao mùa.
- Nghệ thuật nhân hóa “bờ tre buồn” → bờ tre như sinh thể có hồn, biết bâng khuâng, xao xác trước gió thu.
- Hình ảnh “ao bèo tàn lụi” gợi sự tàn phai, song lại nổi bật vẻ đẹp mới khi nước “trong mây”, gợi một bức tranh thủy mặc nhẹ nhàng, mơ hồ.
- Hai câu sau:
- Hoa mướp rụng, sắc vàng rải rác, rất bình dị, dân dã, không cao sang mà gần gũi hồn quê.
- “Lũ chuồn chuồn nhớ nắng ngẩn ngơ bay”: nghệ thuật nhân hóa, con chuồn chuồn mang tâm trạng người, ngơ ngẩn, như lưu luyến ánh nắng hè đã xa.
b. Phân tích nghệ thuật
- Thể thơ tám chữ: nhịp điệu chậm rãi, ngân nga, như bản nhạc dìu dặt đưa ta vào không gian yên tĩnh.
- Ngôn từ giản dị, gần gũi: “bờ tre”, “ao bèo”, “hoa mướp”, “chuồn chuồn”
- Dùng từ láy và nhân hóa: “xao xác”, “rải rác”, “ngẩn ngơ” cùng hình ảnh “tre buồn”, “chuồn chuồn nhớ nắng” → khiến cảnh vật như có hồn, chan chứa tâm trạng.
- Chỉ với bốn câu thơ, vài nét phác họa, nhà thơ đã dựng nên một bức tranh mùa thu thôn quê thanh thoát, đầy cảm xúc.
3. Kết bài
- Khẳng định lại giá trị:
- Qua đoạn thơ, ta cảm nhận được tâm hồn nhạy cảm của Anh Thơ trước thời khắc giao mùa.
- Từ vẻ đẹp thiên nhiên, nhà thơ gửi gắm một nỗi buồn man mác, đồng thời làm ta thêm yêu mến, gắn bó với quê hương đất nước.
Bài văn mẫu Trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp thiên nhiên mùa thu trong bốn câu thơ trích trong bài Sang thu của Anh Thơ
Trong dòng chảy thi ca Việt Nam, mùa thu từ lâu đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận, để lại biết bao áng thơ say đắm lòng người. Giữa muôn vàn tiếng nói ấy, “Sang thu” của Anh Thơ nổi bật lên với một vẻ đẹp riêng – vẻ đẹp mộc mạc mà tinh tế, đằm thắm mà chan chứa hồn quê. Nhà thơ đã khắc họa nên một bức tranh mùa thu thôn dã vừa dịu dàng, dung dị, vừa thấm đẫm tình yêu tha thiết với cảnh sắc quê hương. Đọc những câu thơ ấy, ta không chỉ thấy mùa thu hiện hình, mà còn cảm nhận được nhịp đập tinh khôi của một tâm hồn luôn rung động trước từng đổi thay của đất trời:
“Gió may nổi bờ tre buồn xao xác
Trên ao bèo tàn lụi nước trong mây
Hoa mướp rụng từng đóa vàng rải rác
Lũ chuồn chuồn nhớ nắng ngẩn ngơ bay.”
Ngay từ những câu đầu, nhà thơ đã khéo léo phác họa khoảnh khắc giao mùa bằng hình ảnh quen thuộc của miền quê Bắc Bộ. Mùa thu bắt đầu với cơn gió heo may lành lạnh. Không đâu có được cái gió ấy ngoài mùa thu đất Bắc, cái gió đã trở thành hồn cốt của trời thu quê hương. Trong hơi gió may ấy, bờ tre, vốn vẫn vững chãi, kiên cường giữa đất trời bỗng như cũng biết “buồn xao xác”. Biện pháp nhân hóa đã khiến bờ tre mang dáng dấp một sinh thể có tâm hồn, đang thổn thức cùng nhịp thở đất trời khi hè qua, thu đến. Đó chính là nét tinh tế của người nghệ sĩ khi phát hiện ra sự cộng hưởng giữa thiên nhiên và lòng người.
Sang đến câu thơ sau, hình ảnh ao bèo tàn lụi càng gợi rõ hơn cái vẻ phai tàn vốn gắn liền với mùa thu. Ao bèo vốn là dấu hiệu của mùa hạ, nay sang thu đã bắt đầu tàn phai, gợi lên một nỗi ngậm ngùi. Nhưng nhà thơ không chỉ thấy sự tàn úa, mà còn phát hiện ra vẻ đẹp mới của thiên nhiên lúc thu sang: mặt nước ao trong veo, soi bóng mây, hòa quyện thành một bức tranh thủy mặc thanh khiết, nhẹ nhàng. Chỉ một chi tiết nhỏ mà mở ra biết bao dư âm sâu lắng.
Chỉ bằng vài nét chấm phá, Anh Thơ đã mở ra trước mắt người đọc cả một thế giới mùa thu ngập tràn sắc vàng.
“Hoa mướp rụng từng đóa vàng rải rác
Lũ chuồn chuồn nhớ nắng ngẩn ngơ bay.”
Đó là sắc vàng của hoa mướp đã vào độ cuối mùa, vàng của nắng dịu trải khắp, vàng trên cánh chuồn chuồn chao nghiêng trong gió. Mỗi sắc vàng mang một nét riêng, nhưng khi kết hợp lại với nhau đã tạo thành một tuyệt tác của mùa thu. Hoa mướp chẳng phải loài hoa kiêu sa, chỉ là thứ hoa mộc mạc nở bên giàn bầu giàn bí, gắn bó với thôn quê Việt Nam, nhưng qua hồn thơ Anh Thơ lại trở nên tha thiết lạ thường. Và rồi giữa cảnh ấy, hình ảnh lũ chuồn chuồn “nhớ nắng” mà bay “ngẩn ngơ” càng làm cho bức tranh thu thêm phần sinh động, có hồn. Nghệ thuật nhân hóa đã biến những con chuồn chuồn bé nhỏ thành những sinh thể đa cảm, như đang lưu luyến, tiếc nuối chút nắng vàng cuối hạ. Nhờ vậy, thiên nhiên hiện lên không chỉ đẹp mà còn như mang tâm trạng con người, thấm đẫm một nỗi buồn man mác, gợi lòng ta cũng bâng khuâng theo từng cánh chuồn chuồn đang nghiêng nghiêng giữa khoảng trời heo may.
Về phương diện nghệ thuật, đoạn thơ nổi bật ở việc sử dụng những từ láy giàu giá trị tạo hình, gợi cảm như “xao xác”, “rải rác”, “ngẩn ngơ”. Những âm thanh, sắc thái ấy khiến cảnh vật như hiện lên rõ nét, thấm đẫm không khí mùa thu vừa se lạnh vừa man mác buồn. Đặc biệt, phép nhân hóa qua hình ảnh “tre buồn”, “chuồn chuồn ngẩn ngơ” đã thổi hồn vào cảnh vật, để thiên nhiên không còn vô tri mà trở thành tri âm, biết rung động, biết chia sẻ tâm tình với con người. Nhờ vậy, bức tranh mùa thu mà Anh Thơ khắc họa không chỉ đẹp ở hình mà còn sâu ở hồn, để khi đọc lên, lòng ta như chùng lại, khẽ rung một nốt trầm xao xuyến. Đó cũng chính là vẻ đẹp tinh tế của hồn thơ Anh Thơ: nhẹ nhàng, dung dị mà đủ sức gieo vào lòng người những dư vị tha thiết, khiến ta càng thêm yêu, thêm gắn bó với mảnh đất quê hương bình dị mà sâu nặng nghĩa tình.
Qua bốn câu thơ, ta không chỉ cảm nhận được tình yêu sâu nặng mà Anh Thơ dành cho miền quê thôn dã, mà còn thấy được một tâm hồn thi sĩ hết sức tinh tế, nhạy cảm trước từng chuyển động nhẹ nhàng của đất trời. Mùa thu dưới ngòi bút của bà không ồn ào, lộng lẫy mà giản dị, mộc mạc, hiền hòa, phảng phất chút buồn man mác, đủ để gợi trong lòng ta nỗi nhớ thương da diết về mái nhà, con ngõ, bờ tre của quê hương mình. Và có lẽ cũng nhờ vậy, mỗi lần đọc lại những vần thơ ấy, lòng ta lại khẽ lắng xuống, trở nên dịu dàng, an yên giữa những bộn bề, xô bồ của cuộc sống thường nhật.
