Đề bài: Anh/ chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong bài thơ Lá Diêu Bông của Hoàng Cầm.
LÁ DIÊU BÔNG
Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng
Chị thẩn thơ đi tìm
Đồng chiều
Cuống rạ
Chị bảo
– Đứa nào tìm được lá Diêu Bông
Từ nay ta gọi là chồng
Hai ngày Em tìm thấy lá
Chị chau mày
– Đâu phải lá Diêu Bông
Mùa đông sau Em tìm thấy lá
Chị lắc đầu
trông nắng vãn bên sông
Ngày cưới Chị
Em tìm thấy lá
Chị cười xe chỉ ấm trôn kim
Chị ba con
Em tìm thấy lá
Xoè tay phủ mặt Chị không nhìn
Từ thuở ấy
Em cầm chiếc lá
đi đầu non cuối bể
Gió quê vi vút gọi
Diêu Bông hời!…
…ới Diêu Bông!…
(Hoàng Cầm, NXB Văn hoá, 1991)
Dàn ý Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong bài thơ Lá Diêu Bông của Hoàng Cầm
1. Mở bài
– Giới thiệu tác giả Hoàng Cầm: Nhà thơ tiêu biểu của nền thơ hiện đại Việt Nam, nổi bật với những vần thơ về quê hương, con người, tình yêu đôi lứa.
– Giới thiệu tác phẩm Lá Diêu Bông: Viết năm 1959, dựa trên chuyện tình có thật thời niên thiếu của tác giả.
2. Thân bài
a) Nội dung:
– Nội dung: Bài thơ diễn tả khát vọng kiếm tìm một tình yêu lý tưởng, đẹp đẽ nhưng không thành, qua hình ảnh cặp nhân vật Chị – Em và hình tượng lá Diêu Bông.
– Cặp nhân vật Chị – Em:
-
Nhân vật Chị:
-
Hiện lên ngay đầu bài thơ qua hình ảnh “váy Đình Bảng”, gợi nét duyên dáng, đậm chất Kinh Bắc.
-
Chị tìm không thấy lá Diêu Bông, buông lời thách đố vu vơ: ai tìm được lá ấy thì chị lấy làm chồng.
-
-
Nhân vật Em:
-
Ngây thơ tin lời Chị, dốc lòng đi tìm lá Diêu Bông suốt bốn lần.
-
Khi tìm được lá, niềm vui tan biến vì lời hứa kia không thành hiện thực. Em vẫn “đi đầu non cuối bể”, tiếp tục hành trình mỏi mòn.
-
-
Diễn biến tình cảm qua bốn lần Em đưa lá:
-
Em: háo hức – hy vọng – day dứt – cuối cùng là chấp nhận đau thương.
-
Chị: từ “chau mày”, “lắc đầu”, đến “cười khanh khách”, cuối cùng “xòe tay che mặt”, cho thấy nỗi đau và sự giằng xé ngày càng rõ.
-
=> Hai nhân vật cùng bị ám ảnh bởi tình yêu viển vông, hành trình của họ như hai đường thẳng song song, mãi không giao nhau.
– Hình tượng lá Diêu Bông:
-
Hình ảnh trung tâm, xuất hiện xuyên suốt bài thơ.
-
Tượng trưng cho tình yêu đích thực mà cũng hư ảo, mờ xa – một thứ vừa có sức hút, vừa bất khả chạm đến.
b) Nghệ thuật:
-
Thể thơ tự do giúp mạch cảm xúc tự nhiên, gián đoạn, phác họa rõ sự vô vọng.
-
Giàu nhạc tính: vần “ông” lặp đi lặp lại (bông, chồng, sông…) tạo âm vang miên man.
-
Lặp đi lặp lại cấu trúc thời gian “Em… lá Diêu Bông…” làm nổi bật sự miệt mài, dai dẳng trong hành trình tìm kiếm tình yêu.
3. Kết bài
-
Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật: bài thơ vừa gợi ra một tình yêu say đắm mà đau xót, vừa là một sáng tạo nghệ thuật đầy tinh tế.
-
Đánh giá vị trí của Hoàng Cầm: qua Lá Diêu Bông, ông khẳng định tài năng độc đáo, đóng góp quan trọng vào kho tàng thơ ca hiện đại Việt Nam.
Bài văn mẫu Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong bài thơ Lá Diêu Bông của Hoàng Cầm
Hoàng Cầm là một trong những thi sĩ tiêu biểu của nền thơ ca hiện đại Việt Nam. Thơ ông mang đậm hồn Kinh Bắc với ngôn ngữ mộc mạc, giàu hình ảnh dân gian, phảng phất âm hưởng ca dao, dân ca. Nếu trong mảng thơ kháng chiến, Hoàng Cầm nổi tiếng với tác phẩm “Bên kia sông Đuống” gợi nhớ một vùng quê tan hoang vì bom đạn, thì với mảng thơ tình yêu, “Lá Diêu Bông” lại trở thành bài thơ điển hình, để lại dấu ấn sâu sắc trong lòng nhiều thế hệ độc giả. Đây không chỉ là một câu chuyện tình có thật thời thiếu niên của Hoàng Cầm mà còn là thi phẩm độc đáo, chan chứa mộng tưởng, vừa hư ảo, vừa day dứt về một thứ tình yêu đẹp đẽ mà không bao giờ với tới.
Bài thơ “Lá Diêu Bông” mở ra bức tranh hình ảnh người chị gái quê Kinh Bắc duyên dáng trong chiếc váy Đình Bảng, như bước ra từ một hội Lim nào đó giữa bãi sông. Khung cảnh mở đầu thấm đượm bức tranh dân gian, mang hơi thở đồng quê xưa cũ:
“Váy Đình Bảng buông chùng cửa võng
Chị thẩn thơ đi tìm
Đồng chiều
Cuống rạ
Chị bảo
– Đứa nào tìm được lá Diêu Bông
Từ nay ta gọi là chồng”
Nhà thơ sử dụng cách ngắt nhịp tự do, dòng thơ xếp thưa thớt như hơi thở ngập ngừng, tạo âm hưởng huyền hoặc, báo hiệu một câu chuyện tình không dễ đoán. Ngay từ đầu, đó là lời thách đố của Chị “đứa nào tìm được Lá Diêu Bông / Từ nay, Chị gọi là chồng” đã gieo mầm cho một hành trình vừa si mê vừa tuyệt vọng, đẩy tình yêu lên tầm huyền thoại. Hình tượng “Lá Diêu Bông” xuất hiện xuyên suốt bài thơ, mờ ảo và mang nhiều nét nghĩa biểu tượng. Nó là chiếc lá không có thật, tượng trưng cho tình yêu lý tưởng, cho hạnh phúc xa vời mà cả đời người ta có thể đuổi theo mà chẳng bao giờ nắm bắt. Bởi thế, lá Diêu Bông là vừa ước mơ, vừa định mệnh.
Nhân vật trữ tình Em là một cậu bé mới mười hai tuổi, mang trái tim trong trẻo và hồn nhiên, đã vô tình bị cuốn sâu vào lời nói nửa đùa nửa thật của Chị, lời thách đố đi tìm Lá Diêu Bông để được Chị gọi là chồng. Em cắm cúi đi tìm lá, mang theo trái tim trong trẻo mà mãnh liệt. Qua bốn lần Em tìm được lá và đưa cho Chị, ta thấy một quá trình yêu thương âm thầm mà day dứt, càng lúc càng nhấn sâu vào tuyệt vọng. Lần đầu tiên, chỉ sau “hai ngày”, Em hồ hởi mang lá về, ánh lên niềm vui khờ dại. Nhưng Chị chau mày: “đâu phải Lá Diêu Bông”. Đến “mùa đông sau”, Em lại tìm được lá, nhưng chỉ nhận về cái lắc đầu xa xăm khi Chị “trông nắng vãn bên sông”. Ngày Chị lên xe hoa, Em vẫn lặng lẽ mang lá đến, chỉ nhận được nụ cười gượng gạo như tiếng thở dài thắt lại và khi “Chị cười xe chỉ ấm trôn kim”. Đến khi Chị đã ba con, Em vẫn không từ bỏ. Nhưng lần này, Chị chỉ “xoè tay phủ mặt Chị không nhìn”. Hành động ấy bao hàm tất cả: Chị không muốn đối diện, không muốn để ánh mắt Em chạm vào đáy lòng Chị, nơi vẫn còn rung động, đau xót, nhưng đã muộn màng. Qua từng cung bậc ấy, ta thấy nhân vật Em hiện lên thật đẹp trong một tình yêu si mê, bền bỉ. Tình yêu ấy vượt lên thời gian, vượt lên mọi đổi thay của đời người. Dù bị từ chối hết lần này đến lần khác, Em vẫn khư khư ôm lấy chiếc lá Diêu Bông như ôm lấy một phần tuổi thơ, một phần trái tim, một phần giấc mơ chẳng thể rời.
Khổ kết là những dòng thơ vỡ òa trong hoang hoải:
” Từ thuở ấy
Em cầm chiếc lá
đi đầu non cuối bể
Gió quê vi vút gọi
Diêu Bông hời!…
…ới Diêu Bông!…”
Tiếng gọi “Diêu Bông hời!… -ơi Diêu Bông!…” cất lên như vọng qua mấy tầng không gian, tan vào gió, hòa vào tiếng vi vút của đồng quê, khắc khoải và mãi mãi không có lời đáp. Đó là lời gọi của một trái tim suốt đời mãi đi tìm tình yêu trong vô vọng mà cũng chính vì vô vọng, nó mới trở nên vĩnh cửu.
Nhà thơ Hoàng Cầm đã lựa chọn thể thơ tự do để thả lỏng dòng chảy cảm xúc. Những câu thơ dài ngắn không đều, có lúc chỉ là một từ, ngắt nhịp bất ngờ, tạo nên nhạc điệu bập bùng, thổn thức. Điệp vần “ông”, “im”, “ông” lặp đi lặp lại (“võng… chồng… Bông… sông… tìm… kim… nhìn”) càng làm tăng nhạc tính, gợi không khí mênh mang, day dứt. Bên cạnh đó, sự lặp lại cấu trúc “thời gian em tìm thấy lá” nhấn mạnh quá trình tìm kiếm miệt mài, đầy hy vọng nhưng rốt cuộc vẫn là một con đường cụt. Những khoảng lặng, những dòng thơ đột ngột rơi xuống “Chị không nhìn…” tựa như nỗi hụt hẫng, trống vắng ùa vào lòng người đọc.
Bài thơ “Lá Diêu Bông” vì thế không chỉ là một bài thơ tình, mà còn vang vọng như một khúc dân ca xứ Kinh Bắc, dịu dàng mà thấm đẫm xót xa. Ẩn trong từng câu chữ là hơi thở của một huyền thoại mơ hồ, nửa thực nửa hư, làm rung lên những dây tơ mong manh của tâm hồn trước những mối duyên không thành. Qua chuyện tình Chị – Em, nhà thơ Hoàng Cầm đã tinh tế gợi mở một quy luật muôn đời của tình yêu: có những tình yêu dẫu chân thành, bền bỉ đến mấy cũng không thể nắm giữ, nhưng chính bởi sự dang dở ấy mà nó lại trở nên bất diệt, hóa thành ký ức ám ảnh, đẹp buồn suốt cả một đời người..
Qua bài thơ “Lá Diêu Bông”, nhà thơ Hoàng Cầm đã khắc họa một cách tinh tế vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình Em, một tâm hồn chân thật, say mê và thủy chung đến vô vọng. Đó là vẻ đẹp của tình yêu thuần khiết, sẵn sàng miệt mài kiếm tìm một hạnh phúc dù mong manh, hư ảo; là sự kiên nhẫn, nhẫn nại theo đuổi lời hứa xa xôi để rồi ôm trọn nỗi buồn vào lòng. Chính tình yêu ngây thơ, mãnh liệt nhưng cũng đầy xót xa ấy đã làm nên chất thơ bất tử cho “Lá Diêu Bông”, để hình ảnh nhân vật trữ tình Em mãi lay động lòng người, trở thành biểu tượng đẹp đẽ của khát vọng yêu và được yêu trong trái tim mỗi chúng ta.
