Đề bài: Viết đoạn văn khoảng 200 chữ phân tích tâm trạng lo lắng,sợ hãi của nhân vật tôi trong truyện “Đi tết thầy” và ý nghĩa của tâm trạng này trong việc thể hiện tâm lí trẻ thơ khi đối diện với những tình huống khó khăn.
ĐI TẾT THẦY
(Nguyễn Khoa Đăng)
Sáng Ba Mươi, đang vui với tám quân bài tam cúc mới được chia đỏ rực bộ ba “tướng sĩ tượng”, thì bố tôi đưa cho gói quà Tết bọc giấy điều:
– Lớn rồi, Tết này con đi tết thầy một mình! Cũng chẳng có gì, chỉ cặp bánh chưng với cân đường gọi là.
Tôi gật đầu nhưng bụng rất run. Tôi vốn là đứa trẻ nhút nhát. Chưa dám đến nhà ai một mình. Kể chi nhà thầy giáo có tiếng nghiêm khắc như thầy tôi. Thành ra trên đường có bao nhiêu cái vui của ngày Tết mà tôi chả thiết gì. Tranh gà, tranh lợn, tố nữ, đu Xuân. Lại có chỗ trẻ con đá bóng. Chiếc bọng đái của con lợn Tết phơi khô thổi hơi vào căng cứng, chân chạm đến nẩy câng câng. Tôi cũng chả thiết!
Tôi đi thật chậm nhưng rồi cũng đã đến cổng nhà thầy. Đã mấy lần giơ bàn tay nhỏ bé định đập lên đó nhưng cả mấy lần tôi đều rụt lại. Sợ quá. Ước gì có ai đó ra mở cổng. Tôi sẽ dúi vào tay cái khối nặng nề này rồi ù té chạy đi. Nhưng chờ mãi chả thấy. Chỉ thấy còn cách là quay về. Rồi muốn ra sao thì ra!
Đường về, tôi đếm từng bước một. Đã đến quán nước bà Ngải, một bà lão sống mỗi một mình từ hồi nào. A! Phải rồi! Tôi rẽ vào quán, đặt vội lên đôi bàn tay nhăn nheo run run của bà gói quà Tết:
– Thầy u cháu….
Bà lặng người đi. Cái miệng móm mấp máy:
– Đa tạ ông bà…
Xong việc, tôi về đến nhà, mặc dù tự trấn an: “Thầy giáo thì thiếu gì quà Tết!” nhưng vẫn cứ thấy bứt rứt. Tâm trạng của người vừa phạm tội, vừa không. Bố tôi không nhận ra điều ấy nên đã reo lên khi thấy tôi về:
– Thằng này giỏi! Tết thầy một mình!
Bố tôi càng khen, tôi lại càng nơm nớp chờ đợi…
Ngày mồng Một, điều ấy không đến, may sao!
Ngày mồng Hai, lạy trời, cũng thế. Nhưng…
Vừa mới sáng bảnh mắt, bà cụ Ngải đã xồng xộc bước vào nhà, miệng rối rít:
– Năm mới kính chúc ông bà làm ăn phát đạt bằng năm bằng mười năm ngoái…
Tôi chạy tọt vào buồng. Tim thắt lại. Bà ơi, bà đừng nói cái chuyện hôm trước bà nhé.
– Sau nữa xin cảm ơn ông bà đã có lòng nghĩ tới kẻ nghèo hèn như tôi. Cặp bánh ông bà cho, nó không phải bằng gạo, bằng thịt đâu, bằng vàng đấy ạ!
Tôi tái người, chỉ còn biết ngồi sụp xuống chờ ăn đòn. Quả không sai, bố tôi nghiêm mặt nhìn tôi sau lúc bà Ngải về:
– Vậy là thế nào?
Tôi nghĩ ngay được câu biến báo:
– Dạ, thầy con nhận rồi sai con tết lại bà…
– Thật không?
– Thật ạ!
– Được rồi, để tao xem lại!
Không Bố tôi rất ghét nói dối, xưa nay đã nói là ông làm, tôi chỉ còn biết cầu mong bố tôi quên việc đến gặp thầy. Mà rồi sau đó bố tôi quên thật. Có lẽ nhờ mải mê lau chùi những món đồ thờ. Bố tôi đã vừa làm vừa đọc lên những câu đối tiếu lâm làm cả nhà cùng cười. Tôi tạm yên dạ.
Ngoài sân bỗng vang lên tiếng chào. Tôi giật mình nhìn ra và tái mặt. Thầy tôi! Trời ơi, làm sao thầy lại đến nhà tôi vào giữa lúc này!
Tôi nhảy tọt vào buồng run còn hơn buổi sáng. Tôi nghe thầy nói:
– Có hộp mứt đến mừng tuổi ông bà. Cũng là cảm ơn ông bà đã cho bánh Tết. Gớm, bánh gói khéo quá. Vừa chặt tay lại vừa đẹp.
Tôi không tin ở lỗ tai của mình, vội lẻn ra khỏi buồng, chạy thẳng một mạch tới quán bà Ngải. Trên mảnh gỗ lâu nay vẫn được làm bàn thờ tổ tiên của bà vẫn là cặp bánh chưng nhà tôi, lại thêm hộp mứt giống hệt cái hộp thầy vừa mừng tuổi bố mẹ tôi. Chẳng để tôi kịp hỏi bà Ngải đã a lên:
– Cậu! Bữa cho quà, cậu bỏ quên lá thơ. Lão nhờ người đọc mới biết thơ thầy u cậu gửi cho ông giáo. Lão vội đưa tới ông giáo ngay, nhân dịp biếu ông giáo chục cam. Cảm ơn ông giáo dạy học trò biết nhớ đến người nghèo. Ông giáo nhận thơ lại còn cho mứt. Quý hoá quá!
Vậy là còn lá thư trong gói quà Tết tôi nào biết. Nhưng tôi biết, thầy tôi đã đọc thư, đã rõ hết chuyện, đã đỡ đòn cho tôi. Nếu không, phải ăn đòn ngày Tết thì giông cả năm. Có khi cả đời.
(ĐI TẾT THẦY,NGUYỄN ĐĂNG KHOA, In trong tập truyện ngắn vẽ lại chân dung cụ tổ, NXB văn học, 2008)
Chú thích:
Nhà văn Nguyễn Đăng Khoa (1941-2022) tại Thái Bình. Ông là hội viên hội nhà văn Việt Nam. Ngoài làm văn, làm thơ, viết báo,biên kịch,ông còn tham gia bào chữa tại toà án.
Dàn ý Phân tích tâm trạng lo lắng sợ hãi của nhân vật tôi trong truyện Đi tết thầy
a. Mở đoạn:
Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm “Đi tết thầy” của Nguyễn Khoa Đăng.
Đưa ra nhận định chung về tâm trạng của nhân vật “tôi” trong truyện, nhấn mạnh vào sự lo lắng, sợ hãi khi phải đối diện với tình huống khó khăn.
b. Thân đoạn:
Phân tích tình huống dẫn đến tâm trạng lo lắng, sợ hãi của nhân vật “tôi”:
Nhân vật “tôi” được giao nhiệm vụ đi tết thầy giáo một mình, điều này trở thành một thử thách lớn đối với một đứa trẻ nhút nhát.
Sự căng thẳng, lo lắng được thể hiện qua những hành động như đi chậm lại, ngập ngừng trước cổng nhà thầy, và cuối cùng quyết định mang gói quà tết đến biếu bà Ngải thay vì thầy.
Phân tích diễn biến tâm lý của nhân vật “tôi” trên đường về và trong những ngày tiếp theo:
Trên đường về, nhân vật “tôi” cảm thấy bứt rứt, lo lắng như người vừa phạm tội, chờ đợi sự trừng phạt.
Tâm trạng lo lắng càng tăng cao khi thầy giáo đến nhà chúc tết, và nhân vật “tôi” phải đối mặt với sự thật.
Ý nghĩa của tâm trạng lo lắng, sợ hãi trong việc thể hiện tâm lý trẻ thơ:
Tâm trạng lo lắng, sợ hãi cho thấy sự nhút nhát, dễ tổn thương của đứa trẻ khi đối diện với những tình huống vượt ngoài khả năng giải quyết.
Qua đó, tác giả muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của sự bao ban, hướng dẫn nhẹ nhàng và lòng bao dung của người lớn đối với trẻ em.
c. Kết đoạn:
Khẳng định lại ý nghĩa của việc khắc họa tâm trạng lo lắng, sợ hãi của nhân vật “tôi” trong việc thể hiện tâm lý trẻ thơ.
Nhấn mạnh thông điệp về sự thấu hiểu và bao dung của người lớn đối với những lỗi lầm của trẻ em, góp phần tạo dựng niềm tin và sự phát triển lành mạnh cho trẻ.
Phân tích tâm trạng lo lắng sợ hãi của nhân vật tôi trong truyện Đi tết thầy – Mẫu 1
Trong truyện ngắn “Đi Tết Thầy”, Nguyễn Khoa Đăng đã tái hiện rất sinh động thế giới nội tâm đầy biến động của nhân vật “tôi”, qua đó làm nổi bật nét tâm lý hồn nhiên mà nhạy cảm của trẻ nhỏ. Khi nhận nhiệm vụ mang quà đến chúc Tết người thầy nổi tiếng nghiêm nghị, cậu bé vốn rụt rè bỗng rơi vào trạng thái căng thẳng tột độ. Cảm giác “bụng rất run” không chỉ là biểu hiện của sợ hãi, mà còn cho thấy sự lo lắng thường trực của một đứa trẻ khi phải đối diện với điều mình e dè. Nỗi sợ ấy khiến cậu không còn tâm trí tận hưởng không khí rộn ràng của ngày xuân. Đỉnh điểm của sự hoang mang được thể hiện qua khoảnh khắc cậu đứng trước cổng nhà thầy, tay định gõ cửa rồi lại chùn xuống. Hành động nhỏ nhưng chứa đựng cả một cuộc giằng co nội tâm. Chính trong phút yếu lòng ấy, cậu đã có một quyết định bộc phát, rất trẻ con nhưng cũng rất chân thành: đem gói quà biếu tặng bà cụ Ngải nghèo khó. Từ đây, tâm trạng nhân vật chuyển sang một cung bậc khác — không còn đơn thuần là sợ thầy, mà là nỗi bất an vì đã nói dối. Cảm giác day dứt, thấp thỏm, lo bị phát hiện khiến cậu rơi vào trạng thái “nơm nớp” khi lần lượt đối diện với bà cụ Ngải rồi chính người thầy. Diễn biến tâm lý ấy được khắc họa tinh tế, chân thật, vừa tạo nên sự gần gũi cho nhân vật, vừa trở thành điểm nút quan trọng dẫn dắt câu chuyện. Qua hành trình cảm xúc của cậu bé, tác phẩm gửi gắm thông điệp ý nghĩa về sự bao dung và thấu hiểu — những điều có thể hóa giải nỗi sợ hãi và giúp con người trưởng thành hơn.
Phân tích tâm trạng lo lắng sợ hãi của nhân vật tôi trong truyện Đi tết thầy – Mẫu 2
Trong truyện ngắn “Đi tết thầy”, Nguyễn Khoa Đăng đã khéo léo khắc họa trạng thái bất an của nhân vật “tôi” bằng những chi tiết nhỏ mà giàu sức gợi, qua đó tái hiện chân thực thế giới nội tâm của trẻ nhỏ. Ngay khi nhận lời cha dặn mang quà đến chúc Tết thầy, cậu bé đã rơi vào tâm thế hồi hộp, lo âu. Cái “run” trong bụng khiến cậu chẳng còn hào hứng với không khí rộn ràng ngày xuân hay những trò vui của bạn bè đồng trang lứa. Nỗi e dè trước sự nghiêm nghị của thầy cứ lớn dần theo từng bước chân. Cao trào của cảm xúc được đẩy lên khi cậu đứng trước cánh cổng nhà thầy. Bàn tay nhỏ bé đưa lên rồi lại rụt xuống nhiều lần, như thể đang giằng co giữa dũng cảm và sợ hãi. Cậu chỉ mong có ai đó mở cửa để kịp trao quà rồi chạy thật nhanh. Nhưng chính sự chùn bước ấy đã dẫn đến một quyết định bộc phát: trao gói quà cho bà cụ Ngải nghèo khó. Từ đây, nỗi lo không còn dừng ở việc sợ thầy mà chuyển thành cảm giác thấp thỏm vì đã nói dối cha để che giấu hành động của mình. Khi bà Ngải xuất hiện kể lại sự việc, rồi thầy giáo cũng đến nhà, tâm trạng “tôi” đạt đến đỉnh điểm căng thẳng. Đó không chỉ là nỗi sợ bị trách phạt, mà còn là sự day dứt của một đứa trẻ nhận ra lỗi lầm. Diễn biến ấy phản ánh rất tự nhiên tâm lý tuổi thơ: dễ sợ hãi trước uy quyền người lớn, dễ hành động theo cảm xúc, nhưng cũng dễ rung động trước sự bao dung. Chính trong khoảnh khắc ấy, cậu bé thấu hiểu tấm lòng độ lượng của thầy và của cha, từ đó rút ra bài học đầu đời về sự trung thực và lòng biết ơn. Những cung bậc cảm xúc ấy khiến nhân vật trở nên gần gũi, đáng yêu và để lại dư âm ấm áp trong lòng người đọc.
