Chuyên đề LLVH Nhà văn và quá trình sáng tác văn học

Nhà văn 

1. Thiên chức của nhà văn

a. Nhà văn là sứ giả văn hóa

• Nhà văn sáng tạo tác phẩm như chiếc cầu nối:

  • Giữa con người với con người

  • Giữa thời đại này với thời đại khác

  • Giữa nền văn hóa này với nền văn hóa khác

b. Nhà văn là người lao động sáng tạo

• Nam Cao: “Nghệ thuật không phải là ánh trăng lừa dối…”

• Nhà văn sáng tạo:

  • Nội dung mới mẻ: phát hiện vẻ đẹp, chân lý đời sống.

  • Hình thức mới mẻ: đổi mới, hoàn thiện hình thức nghệ thuật.

  • Phong cách độc đáo: mỗi nhà văn phải có tiếng nói riêng, con đường riêng.

    • Nguyễn Tuân: “Nghệ thuật là lĩnh vực của cái độc đáo.”

    • Lêônit Lêônốp: “Không có tiếng nói riêng, không mang lại điều mới thì tác phẩm sẽ chết.”

c. Nhà văn hướng con người tới chân – thiện – mĩ

• Lã Nguyên: Dù đổi mới tư duy nghệ thuật thế nào cũng không vượt ngoài quy luật nhân bản.

• Tố Hữu: “Cuộc đời là nơi xuất bản, cũng là nơi đi tới của văn học.”

• Dù phản ánh cái xấu thì cũng để hướng con người đến cái tốt đẹp.

2. Tư chất của người nghệ sĩ

a. Giàu tình cảm

• Trái tim nhà văn nồng nhiệt trước cuộc đời: yêu ghét rõ ràng, vui buồn sâu sắc.

• Lỗ Tấn: “Phải kịch liệt công kích cái sai như đã từng nhiệt liệt ủng hộ cái đúng…”

b. Sự mẫn cảm đặc biệt

• Nhạy cảm, dễ rung động, đau đáu trước những điều người khác coi thường.

• Sóng Hồng: “Người làm thơ phải có tình cảm mãnh liệt…”

c. Tâm hồn phong phú

• Biết suy tư, khám phá, hóa thân vào nhân vật để nói lên tiếng lòng sâu kín của con người.

d. Nhân cách đẹp

• Văn học hướng tới chân thiện mĩ → người cầm bút cần trung thực, cao thượng.

• Nguyễn Khuyến: “Trung thực cả khi bộc lộ niềm đau.”

e. Các tiền đề tài năng

• Tưởng tượng, liên tưởng phong phú: yếu tố quan trọng nhất để xây dựng hình tượng nghệ thuật.

• Tài quan sát tinh tế: phát hiện ý nghĩa lớn từ chi tiết nhỏ.

• Giàu trải nghiệm và tích lũy vốn sống: làm dày vốn chất liệu cho sáng tác.

Quá trình sáng tác

1. Quan sát, trải nghiệm

• Nhà văn sống hết mình, ngụp lặn vào đời để “chắt lọc vàng mười gửi vào trang sách”.

• Như ong hút mật ngọt từ đời.

2. Cảm hứng sáng tác

• Là chất men kích thích sáng tạo.

• Khi tình cảm, cảm xúc dâng đầy, thôi thúc nội tâm, nhà văn cầm bút gửi gắm tâm tư.

3. Hình thành ý đồ & sáng tạo tác phẩm

a. Ý tưởng sáng tác

• Khởi nguồn từ xúc động trước người, việc, hay từ nhiệm vụ tư tưởng, chính trị, câu chuyện dân gian, thuyết khoa học…

• Ý đồ có thể phát triển, thay đổi trong quá trình sáng tác.

b. Giai đoạn chuẩn bị

• Văn xuôi: thu thập tài liệu, đi thực tế.

• Thơ trữ tình: thai nghén trong suy nghĩ, cảm xúc.

  • Ví dụ Huy Cận thai nghén bài “Các vị La Hán chùa Tây Phương” 20 năm.

c. Lập sơ đồ, dàn ý

• Hệ thống hóa ấn tượng, hình ảnh, cảm xúc thành chỉnh thể.

• Tố Hữu từng nói không dùng dàn bài nhưng vẫn có những ý lớn làm mốc.

4. Viết và sửa chữa

a. Giai đoạn viết

• Lao động căng thẳng, vui buồn đan xen.

• Khó nhất là những dòng đầu tiên. Càng nhập thân vào nhân vật, trang viết càng sinh động.

b. Giai đoạn sửa chữa

• Làm cho tác phẩm đạt ý đồ tư tưởng, nghệ thuật cao nhất.

• Huy Cận sửa “Tràng giang” đến 17 lần.

• Bô-đơ-le trì hoãn in tác phẩm để sửa kỹ từng câu.

Kết luận

• Quá trình sáng tác là quá trình nhà văn quan sát, rung cảm, thai nghén, chọn lựa hình thức nghệ thuật để biến hiện thực đời sống thành tác phẩm giàu chân – thiện – mĩ.

• Tác phẩm trở thành chất men say, giữ hộ cho con người “những mùa hoa đã tàn phai tháng ngày”, lưu lại vẻ đẹp và tư tưởng cho đời.

Một số tài liệu tham khảo

1. Nhà văn và quá trình sáng tác

2. Nhà văn – Quá trình sáng tác

Loading...

Taking too long?

Reload document

| Open in new tab