Đề bài: Viết đoạn văn phân tích bài thơ Quê hương Mặt Trời vàng của Thu Bồn.
Quê hương tôi bé nhỏ đẹp xinh
có đá trong mưa
lửa trong nắng
dòng sông cạn mà dòng lại sâu
có mẹ Âu Cơ đẻ ra trăm trứng
chim Lạc bay về trên mặt trống Đồng Sơn
có Loa Thành mở ra kho truyền thuyết
những điều ấy trẻ em đều biết
đất nước tôi nghèo
thắt đáy lưng ong
dài như đòn gánh
hai đầu vừa lúa phì nhiêu
người miền Nam hào phóng
người miền Bắc cần cù
đất nước tôi có biển Đông
vừa đủ mặn mồ hôi bốn ngàn năm lao động
đất nước tôi có núi cao
vừa đủ trèo lên để ngắm hết lãnh thổ mình
có những nụ cười xinh
sáng từ trong nước mắt
(Trích Quê hương mặt trời vàng, Thu Bồn, Thơ Việt Nam 1945–1985, NXB Văn học, 1985, tr. 295)
Bài làm
Bài thơ Quê hương mặt trời vàng của Thu Bồn gợi mở trong lòng người đọc một hình dung thân thương về đất nước Việt Nam – một quê hương không lớn lao phô trương mà thấm đẫm vẻ đẹp bền bỉ, sâu xa. Ngay từ những câu thơ đầu, quê hương đã hiện ra qua những hình ảnh tưởng như giản dị mà đầy sức gợi: “đá trong mưa”, “lửa trong nắng”, “dòng sông cạn mà dòng lại sâu”. Đó là một miền đất từng trải qua nắng mưa khắc nghiệt, nhưng trong gian khó vẫn ẩn chứa nguồn sống mãnh liệt, âm thầm mà dai dẳng.
Quê hương trong thơ Thu Bồn không chỉ được nhìn từ cảnh sắc thiên nhiên mà còn được nâng đỡ bởi chiều sâu văn hóa, lịch sử. Hình ảnh “mẹ Âu Cơ”, “chim Lạc trên mặt trống Đồng Sơn”, “Loa Thành mở ra kho truyền thuyết” như những mạch nguồn chảy ngầm, nhắc nhớ mỗi con người Việt Nam về cội rễ dân tộc, về một quá khứ xa xăm nhưng chưa bao giờ phai nhạt. Những điều ấy thân thuộc đến mức “trẻ em đều biết”, bởi lịch sử và truyền thống đã hòa vào đời sống, trở thành một phần máu thịt của quê hương.
Đất nước hiện lên trong thơ vừa nghèo khó lại vừa giàu sức sống. So sánh hình ảnh Tổ quốc với “thắt đáy lưng ong”, “dài như đòn gánh”, tác giả đã khắc họa một Việt Nam gầy guộc nhưng bền bỉ, hai đầu Nam – Bắc như hai vựa lúa nâng đỡ cả dải đất hình chữ S. Trên mảnh đất ấy là những con người mang vẻ đẹp riêng rất Việt Nam: miền Nam hào sảng, miền Bắc cần cù – khác nhau trong tính cách nhưng cùng chung một tình yêu lao động và nghĩa tình sâu nặng.
Không gian quê hương còn được mở rộng với biển Đông mặn mòi “mồ hôi bốn ngàn năm lao động” và những dãy núi cao đủ để con người trèo lên, ngắm nhìn trọn vẹn non sông mình đang gìn giữ. Thiên nhiên ở đây không chỉ để ngắm, mà còn là chứng nhân của bao vất vả, hy sinh mà các thế hệ đã trải qua để bảo vệ từng tấc đất quê hương.
Khép lại bài thơ là hình ảnh khiến người đọc không khỏi lặng đi: “những nụ cười xinh, sáng từ trong nước mắt”. Đó là nụ cười của một dân tộc đã quen với gian lao, từng nếm đủ mất mát nhưng vẫn không đánh mất niềm tin, vẫn biết mỉm cười và yêu cuộc đời. Qua những câu thơ mộc mạc mà sâu sắc, Thu Bồn đã gửi gắm một tình yêu quê hương tha thiết, chân thành. Đọc bài thơ, ta không chỉ cảm nhận vẻ đẹp của đất nước, mà còn thấy lòng mình lắng lại, thêm yêu, thêm tự hào và ý thức rõ hơn trách nhiệm giữ gìn, vun đắp cho quê hương hôm nay và mai sau.
