Văn học từ ngàn xưa đến nay luôn là mảnh đất màu mỡ nuôi dưỡng tâm hồn, chắp cánh cho con người vươn tới những giá trị cao đẹp của cuộc sống. Không chỉ là phương tiện biểu đạt cảm xúc, văn học còn là tiếng nói của nhân sinh, là chiếc gương phản chiếu hiện thực và lý tưởng hóa cuộc đời.
Chức năng của văn học là một chủ đề quen thuộc trong các đề thi học sinh giỏi, cũng là “chìa khóa” giúp ta mở cánh cửa đi sâu vào tầng nghĩa tư tưởng nghệ thuật của từng tác phẩm. Những nhận định lý luận sâu sắc về chức năng văn học không chỉ làm giàu vốn hiểu biết mà còn tạo nên điểm nhấn thuyết phục, giúp bài viết phân tích tác phẩm trở nên sắc sảo và có chiều sâu hơn.
Với mong muốn đồng hành cùng những tâm hồn yêu văn chương, bài viết xin gửi tới bạn tuyển tập những nhận định đặc sắc nhất về chức năng của văn học như những hạt giống tư tưởng gieo vào trang viết, góp phần làm nên vẻ đẹp trí tuệ trong mỗi bài phân tích, nghị luận.
Nhận định 1:
“Văn chương không phải là liều thuốc an thần ru con người ta vào giấc ngủ uể oải mà là sắt nung bỏng rát thức tỉnh con người.
(Virginia Woolf)
Nhận định 2:
“Thơ không chỉ đưa ru mà còn thức tỉnh
Không chỉ “ơ hời” mà còn đập bàn, quát tháo, lo toan”
(Chế Lan Viên)
Nhận định 3:
“Tôi bắt đầu tin văn chương cũng có lửa, làm tan chảy những bức tường thép mà mỗi người tự dựng lên, văn chương cũng là băng, gắn kết những ốc đảo người thành một khối, văn chương là nước, dịu dàng mà mãnh liệt vượt qua những rào cản của lịch sử, văn hóa, ngôn ngữ”
(Nguyễn Ngọc Tư)
Nhận định 4:
“Văn học không quan tâm đến câu trả lời do nhà văn đem lại, mà quan tâm đến những câu hỏi do nhà văn đặt ra và những câu hỏi này luôn rộng hơn bất kì câu trả lời cặn kẽ nào.”
(Claudio Magris)
Nhận định 5:
“Khi nào những người đàn ông còn sa đọa vì bán sức lao động, khi những người đàn bà còn trụy lạc vì đói khát, khi trẻ thơ còn cằn cỗi vì tăm tối thì cuốn sách này còn có ích”
(Victor Hugo tựa “Những người khốn khổ”
Nhận định 6:
“Cái đẹp mà văn học đem lại không phải là cái gì khác hơn là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật.”
(GS Hà Minh Đức)
Nhận định 7:
“Trước một thế gian tan vỡ hoặc có nguy cơ tan vỡ, nhà văn nhặt nhạnh từng mảnh vỡ để tái tạo lại chính nó, đồng thời kích hoạt sợi dây đàn cảm xúc của con người”.
(Giáo sư Nguyễn Văn Trung viết trong “Lược khảo văn học”)
Nhận định 8:
“Câu thơ hay là câu thơ có khả năng đánh thức bao ấn tượng vốn ngủ quên trong kí ức của con người.” (Chu Văn Sơn)
Nhận định 9:
“Nghệ thuật là sự vươn tới, sự hướng về, sự níu giữ mãi mãi tính người cho con người”.
(Nguyên Ngọc)
Nhận định 10:
“Thơ phải dạy ta nhìn bằng con mắt thật
Đập vào ngực ta không cho ta cúi mặt
Không cho ta lảng tránh
Đập cửa mọi nhà
Đứng ở mọi ngã ba
Không hát ta say mà lay ta thức
Dù ngày mai đời có trăm lần đẹp
Thơ vẫn gọi mọi người vươn đến tương lai.”
(Nói với mình và các bạn – Lưu Quang Vũ)
Nhận định 11:
“Thiên hướng của người nghệ sĩ là đưa ánh sáng vào trái tim con người”. (George Sand)
Nhận định 12:
“Thơ ca đồng thời song hành với con người chức năng thức tỉnh lương tri đang. ngủ”. (Eptusenko)
Nhận định 13:
“Anh chỉ mong câu thơ anh sống khỏi một đêm, có ích quá một ngày
Đúng cái đêm bà mẹ chết con cần một câu thơ cho đỡ khổ
Đúng cái ngày người chiến sĩ trên chiến hào ôm xác bạn ngã vào tay.
(Thơ bình phương – Đời lập phương)
Nhận định 14:
“Văn học bao giờ cũng phải trả lời những câu hỏi của ngày hôm nay bao giờ cũng phải đối thoại với những người đương thời với những câu hỏi cấp bách của đời sống.” (Nguyễn Minh Châu)
Nhận định 15:
“Có những phút ngã lòng
Tôi vịn vào câu thơ mà đứng dậy”
(Phùng Quán)
