Phân tích văn bản Thử nói về hạnh phúc của nhà thơ Thanh Thảo

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ) phân tích văn bản Thử nói về hạnh phúc của nhà thơ Thanh Thảo

THỬ NÓI VỀ HẠNH PHÚC (Trích)

(Thanh Thảo)

Những tình yêu thật thường không ồn ào

chúng tôi hiểu đất nước đang hồi khốc liệt

chúng tôi hiểu điều ấy bằng mọi giác quan

bằng chén cơm ăn mắm ruốc

bằng giấc ngủ bị cắt ngang cắt dọc

bằng những nắm đất mọc theo đường hành quân

có những thằng con trai mười tám tuổi

chưa từng biết nụ hôn người con gái

chưa từng biết những lo toan phức tạp của đời

câu nói đượm nhiều hơi sách vở

khi nằm xuống

trong đáy mắt vô tư còn đọng một khoảng trời

hạnh phúc nào cho tôi

hạnh phúc nào cho anh

hạnh phúc nào cho chúng ta

hạnh phúc nào cho đất nước

có những thằng con trai mười tám tuổi

nhiều khi cực quá, khóc ào

nhiều lúc tức mình chửi bâng quơ

phanh ngực áo và mở trần bản chất

mỉm cười trước những lời lẽ quá to

nhưng nhất định không bao giờ bỏ cuộc.

(Trích Thử nói về hạnh phúc, Thanh Thảo, Thơ hay Việt Nam thế kỷ XX, NXB VHTT, 2006)

Bài làm Phân tích văn bản Thử nói về hạnh phúc của nhà thơ Thanh Thảo

A. Yêu cầu

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 400 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích văn bản ngữ liệu “Thử nói về hạnh phúc” trong phần Đọc hiểu.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

B. Hướng dẫn gợi ý

I. MỞ BÀI

• Giới thiệu tác giả Thanh Thảo: nhà thơ tiêu biểu thời chống Mỹ, thơ giàu suy tư, chất triết lý, luôn trăn trở về con người và lẽ sống.

• Giới thiệu bài thơ Thử nói về hạnh phúc: một tiếng nói chân thật về cuộc sống người lính và những khát vọng, hi sinh thầm lặng.

• Dẫn vào vấn đề cần phân tích: nội dung và ý nghĩa đoạn trích nói về hạnh phúc gắn với người lính thời chiến.

Trong dòng chảy thơ ca kháng chiến, Thanh Thảo là một giọng thơ giàu suy tư, luôn hướng ngòi bút về phía những con người đang sống, chiến đấu và hi sinh thầm lặng cho Tổ quốc. Bài thơ Thử nói về hạnh phúc là một trong những thi phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy, khi nhà thơ lặng lẽ đi vào thế giới nội tâm của những người lính trẻ để tìm lời giải cho câu hỏi: hạnh phúc là gì giữa chiến tranh khốc liệt. Đoạn trích trong bài thơ không chỉ khắc họa chân dung người lính thời chống Mỹ mà còn gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về lý tưởng sống và ý nghĩa của hạnh phúc.

II. THÂN BÀI

1. Nội dung

a. Khắc họa chân dung người lính trong chiến tranh

• Hoàn cảnh sống khắc nghiệt: “chén cơm ăn mắm ruốc”, “giấc ngủ bị cắt ngang cắt dọc”, “nắm đất mọc theo đường hành quân” → cho thấy một đời sống thiếu thốn, hiểm nguy luôn rình rập.

• Hi sinh tuổi trẻ và hạnh phúc cá nhân: Nhiều người lính chỉ “mười tám tuổi”, “chưa từng biết nụ hôn người con gái” → sự hi sinh lớn lao của một thế hệ.

• Tâm hồn trong trẻo, lý tưởng cao đẹp: “trong đáy mắt vô tư còn đọng một khoảng trời” → vẻ đẹp của sự hồn nhiên, trong sáng giữa chiến tranh.

• Tinh thần kiên cường, không bỏ cuộc: Dù cực khổ, nhiều lần “khóc ào”, “chửi bâng quơ”, nhưng họ vẫn “nhất định không bao giờ bỏ cuộc”.

→ Phẩm chất cao đẹp: giàu sức sống, giàu nghị lực, kiên trì vượt lên gian khổ.

b. Suy tư về hạnh phúc

• Hạnh phúc không chỉ là niềm vui riêng tư mà gắn liền với hạnh phúc của dân tộc: “hạnh phúc nào cho tôi / hạnh phúc nào cho anh / hạnh phúc nào cho đất nước”.

• Hạnh phúc là được sống có lý tưởng, được cống hiến → hạnh phúc của người lính hòa làm một với vận mệnh đất nước.

• Qua đó, nhà thơ đề cao lẽ sống đẹp: sống vì cộng đồng, vì tương lai của Tổ quốc.

2. Nghệ thuật

• Thể thơ tự do, câu dài ngắn linh hoạt, tạo nhịp thơ gần với lời tâm tình suy nghĩ.

• Hình ảnh giản dị, chân thật, giàu sức gợi.

• Ngôn ngữ giàu cảm xúc, kết hợp tự sự – trữ tình – triết lý tự nhiên.

• Giọng điệu trầm lắng, suy tư nhưng chân thành, tạo chiều sâu cho cảm xúc.

III. KẾT BÀI

• Khẳng định giá trị nội dung: đoạn thơ khắc họa chân thực hình ảnh người lính thời chống Mỹ và suy tư sâu sắc về hạnh phúc, về lẽ sống cống hiến.

• Khẳng định giá trị nghệ thuật: ngôn ngữ mộc mạc, hình ảnh gợi cảm, giọng điệu giàu triết lý.

• Mở rộng: Đoạn thơ gợi nhắc mỗi người hôm nay biết trân trọng quá khứ, sống có lý tưởng và trách nhiệm với cộng đồng.

Đoạn thơ trong Thử nói về hạnh phúc đã ghi lại chân thực vẻ đẹp người lính: giản dị, trong sáng mà kiên cường, luôn hướng về hạnh phúc chung của đất nước. Bằng giọng thơ chân thành, giàu suy tư và ngôn ngữ giàu sức gợi, Thanh Thảo không chỉ dựng lại một thời khốc liệt mà còn khẳng định một lẽ sống cao đẹp: hạnh phúc lớn nhất là được cống hiến. Từ tiếng nói của thế hệ đi trước, mỗi chúng ta hôm nay càng biết trân trọng những giá trị đã đổi bằng máu xương và sống xứng đáng với những ước mơ, khát vọng của tuổi trẻ.