Phân tích văn bản Chị em họ của Phan Thị Vàng Anh

Đề bài:  Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích văn bản Chị em họ của Phan Thị Vàng Anh

CHỊ EM HỌ (trích)

(Phan Thị Vàng Anh)

Tóm tắt bối cảnh: Thùy và Hà là chị em họ. Hà là học sinh giỏi văn. Dù Thùy không đồng ý, ba mẹ vẫn quyết định chuyển trường cho Thùy, đến học chung với Hà.

3. Mẹ hỏi: “Sao không rủ em Hà đi học cho vui?”. Thuỳ dắt xe lách qua khe cửa hẹp vanh, trả lời vội vàng: “Thôi, nó đi chậm như rùa, con lại thích đi học sớm!”. Nó tự nhủ: “Dở quá, từ đầu năm tới giờ, chưa khi nào mình là người đầu tiên vào trường cả!”. Luôn luôn có những kẻ đến sớm hơn Thuỳ, hoặc là một cái xe dựng cô độc trong bãi còn vắng tanh, hoặc một anh chàng đứng tựa lan can lớp học nhìn như quét khắp sân trường rộng lớn. Thuỳ tự an ủi: “Chắc chúng nó gần nhà!” rồi ung dung vào lớp. Trên bảng đen, bài giảng lớp học chiều qua xen lẫn những câu viết đùa chữ to, chằng chịt. Thuỳ cất cặp rồi một mình giở ghế lên sẵn cho tổ trực, nó nghĩ: “Mình thật khoẻ, mình phải làm thật nhanh trước khi có người khác giúp!”. Xong việc, cũng là lúc tổ trực vác chổi vào, cả bọn xúc động, hỏi: “Thùy làm đấy à?”. Hầu như ngày nào cũng thế mà vẫn không hết bất ngờ, chỉ có Hà ái ngại nhìn Thuỳ, nó nói nhỏ: “Chị làm thế làm gì, việc tụi nó mà!”. Thuỳ đáp cụt lủn: “Rảnh thì làm!”. Nó muốn nói thêm: “Tao cũng không thích mày, mày trốn quét lớp luôn!”, rồi lại thôi, nghĩ làm thế người ta sẽ cười hai chị em, đành lặng lẽ đi chơi chỗ khác.

4. Giỗ ông, tất cả đổ về vườn của bà. Thuỳ ngủ lại trước đó một đêm, giết gà, làm vịt. Xong việc, nó lấy xe chạy loăng quăng. Trên những con đường quê sau mưa thơm nồng hoa đêm, vài đứa trẻ con đi dạo, dựa nhau hát vọng cổ ngân nga. Thuỳ nghĩ: “Tụi này vui thật!”. Buổi sáng, các dì, cậu khen: “Thuỳ thật là chăm!”. Mẹ bảo: “Ui! lười học lắm!”. Thuỳ ngồi rửa rau, kêu to uất ức: “Con lười học hồi nào!”. Mẹ nghiêm mặt, ý bảo: “Hỗn! Không được cãi người lớn!”. Thuỳ im bặt. Nó nghe tiếng Hà nhỏ nhẹ: “Con chào ngoại, con mới tới! Con chào… Em chào…”. Mọi người lại khen với nhau: “Người lớn ghê!”. Hà đứng xa xa, hỏi: “Chị Thùy có cần gì không, em phụ?”. Thùy bảo: “Không! Xong hết rồi!”. Hà lên nhà trên, các dì, chú lại khen Hà giỏi, nghe đâu lại mới đi thi gì đó cho trường. Thuỳ đổ chậu nước, nó nghĩ: “Không ai biết rõ nó bằng mình. Nếu mình kể ra nó ích kỷ, nó không có bạn chơi, mọi người sẽ nói là mình ganh nó giỏi!”. Rồi Thuỳ buồn bã nghĩ, mà sao mình không giỏi nhỉ? Hồi bé thầy vẫn khen mà? Hay tại lớn mình ham chơi? Nãy mẹ nói mình lười chắc cũng đúng… Nước trào ra khỏi chậu, ngoại giục: “Rửa đi Thuỳ! Con nghĩ gì vậy?” – “Con không nghĩ gì cả”. Rồi nó thả vào chậu nước đầy những nắm rau xanh ngắt.

5. Như cả họ đã dự đoán, cuối cùng Hà cũng lên truyền hình. Cả nhà chăm chú ngồi xem cảnh Hà ngồi đọc bài đêm khuya, bên cái đèn con mới tinh. Hà cầm chổi dịu dàng quét lớp. Đến cảnh Hà giúp mẹ làm cơm, rửa chén… Thuỳ muốn kêu lên: “Ơ, mọi ngày dì Tư có để nó làm gì đâu!” nhưng kìm được, sợ mọi người lại bảo mình ganh! Nó chỉ hét lên bực tức khi thấy nhỏ Sương đứng cười bẽn lẽn bên Hà, kiểu bạn thân, cùng tiến: “Con này vẫn hay nói xấu con Hà, thế mà cũng vác mặt lên đây được!”. Mẹ bảo: “Còn hơn mày không bao giờ được lên đâu!”. Thuỳ nghĩ, có cho lên, khéo mình cũng xin thôi. Nếu chị phóng viên hỏi: “Hằng ngày em làm gì?” chẳng lẽ lại tả, em hùng hục đi học sớm để bưng ghế, kéo bàn, em hay đạp xe loăng quăng ngoài đường. Rồi còn bạn thân, biết chọn đứa nào, bỏ đứa nào, cả một lũ lau nhau, ai mà lên ti vi cho hết được, rồi khéo lại giận nhau, lại bảo: “Mày quên tao” mà từ xưa tới nay, có khi nào Thuỳ quên ai được!

(Trích Chị em họ, Phan Thị Vàng Anh, in trong Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh, NXB Trẻ, 2012, tr.138-141)

Bài làm Phân tích văn bản Chị em họ của Phan Thị Vàng Anh

A. Yêu cầu

– Đảm bảo yêu cầu về hình thức, dung lượng

+ Viết đúng hình thức bài văn đầy đủ ba phần Mở bài, Thân bài, Kết bài.

+ Đảm bảo dung lượng khoảng 600 chữ.

– Xác định đúng vấn đề nghị luận: Phân tích văn bản ngữ liệu “Chị em họ” của Phan Thị Vàng Anh.

– Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

B. Hướng dẫn gợi ý

* Mở bài:

– Giới thiệu tác giả Phan Thị Vàng Anh – cây bút truyện ngắn nữ tiêu biểu thời kì đổi mới, với phong cách nhẹ nhàng, tinh tế, gần gũi.

– Dẫn dắt đến truyện ngắn Chị em họ: khắc họa hai nhân vật Thùy và Hà, qua đó bộc lộ cách nhìn mới mẻ về tâm lí tuổi trẻ.

– Nêu vấn đề: Qua nhân vật Thùy, truyện đặt ra vấn đề về cách thấu hiểu, đánh giá con người và vẻ đẹp khuất lấp phía sau bề nổi.

Phan Thị Vàng Anh là một cây bút nữ nổi bật của văn học Việt Nam thời kỳ đổi mới, được biết đến với lối viết tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc. Truyện ngắn của chị thường xoay quanh những câu chuyện đời thường, giản dị nhưng giàu ý nghĩa nhân văn. Chị em họ là một tác phẩm tiêu biểu, kể về hai cô gái tuổi mới lớn đó là Thùy và Hà với những khác biệt trong tính cách, lối sống và cách nhìn nhận cuộc đời. Qua việc khắc họa chân thực tâm lý tuổi trẻ, nhà văn không chỉ thể hiện sự thấu hiểu tinh tế về con người mà còn gửi gắm thông điệp sâu sắc: hãy biết nhìn nhận, trân trọng và cảm thông với những giá trị bình dị, chân thành trong mỗi con người.

* Thân bài:

1. Khái quát nhân vật Thùy trong tác phẩm

– Là chị họ của Hà, sống cùng hoàn cảnh gia đình, nhưng học tập, tính cách khác biệt.

– Không nổi trội về thành tích học tập, thường bị đem ra so sánh với Hà.

– Dù vậy, Thùy mang trong mình cá tính riêng, nhiều phẩm chất đẹp.

2. Phân tích biểu hiện tính cách và phẩm chất của Thùy

a. Chân thành, sống vì mọi người

– Chủ động đi học sớm để dọn lớp thay bạn, không cần ai ghi nhận.

– Khi về quê giỗ ông: tham gia giết gà, làm vịt, rửa rau, làm việc chăm chỉ.

→ Thể hiện sự nhiệt tình, tinh thần trách nhiệm, tấm lòng sống cho tập thể.

b. Có cá tính, không ưa hình thức giả tạo

– Trước cảnh Hà được lên ti vi với hình ảnh “hoàn hảo”, Thùy nhận ra sự không thật (ở nhà, Hà ít khi làm việc).

– Muốn vạch ra, nhưng lại kìm nén để không bị cho là ghen tị → cho thấy sự trung thực, thẳng thắn, không dễ chấp nhận giả dối.

c. Biết tự vấn, nhìn lại bản thân

– Khi bị mẹ nói “lười học”, Thùy ấm ức nhưng rồi tự hỏi: “Hay tại mình ham chơi? Hay mình thật sự lười?”.

– So sánh với Hà: thẳng thắn thừa nhận mình không giỏi bằng, từ đó có suy tư, trăn trở.

→ Một tâm hồn nhạy cảm, biết tự soi xét, có khát vọng vươn lên.

3. Ý nghĩa nhân vật Thùy

– Gợi nhắc rằng giá trị con người không chỉ nằm ở thành tích hay hào quang bên ngoài.

– Những vẻ đẹp giản dị, chân thành, lặng thầm cũng đáng được trân trọng.

– Phản ánh thực trạng xã hội: người ta dễ nhìn vào hào nhoáng mà bỏ quên giá trị bình dị, khuất lấp.

* Kết bài:

– Khẳng định: Nhân vật Thùy được khắc họa sinh động, chân thật, đại diện cho những người trẻ giàu tình cảm nhưng chưa được thấu hiểu đúng mức.

– Ý nghĩa: Văn bản Chị em họ gửi gắm thông điệp nhân văn cần biết nhìn nhận đa chiều, công bằng, trân trọng cả những phẩm chất nhỏ bé, thầm lặng trong mỗi con người.

– Liên hệ: Trong đời sống hôm nay, việc thấu hiểu và công nhận những giá trị khuất lấp chính là cách để mỗi cá nhân được sống là chính mình và góp phần lan tỏa những điều tốt đẹp.

Tác phẩm Chị em họ của Phan Thị Vàng Anh là một truyện ngắn giàu chiều sâu và đậm chất nhân văn. Với giọng văn tinh tế, nhẹ nhàng mà sâu sắc, tác phẩm không chỉ khắc họa chân thực tâm lý và vẻ đẹp thầm lặng của nhân vật Thùy, mà còn gợi mở cho người đọc bài học về sự thấu hiểu và trân trọng con người. Qua câu chuyện nhỏ ấy, nhà văn gửi gắm thông điệp ý nghĩa: trong cuộc sống, hãy biết nhìn nhận công bằng, mở lòng cảm thông để mỗi người đều có cơ hội được sống thật và lan tỏa những điều tốt đẹp.