Phân tích tính phi hư cấu và thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản Khúc tráng ca nhà giàn

Đề bài: Phân tích tính phi hư cấu và thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản Khúc tráng ca nhà giàn

Bài làm Phân tích tính phi hư cấu và thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản Khúc tráng ca nhà giàn

I. MỞ BÀI

• Giới thiệu văn bản Khúc tráng ca nhà giàn – một phóng sự khắc họa chân thực cuộc sống, công việc và tinh thần của những chiến sĩ nhà giàn giữa biển khơi.

• Khẳng định: Tác phẩm mang đậm tính phi hư cấu và được xây dựng bằng nhiều thủ pháp nghệ thuật đặc trưng của phóng sự, góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của người lính biển đảo.

Giữa biển khơi mênh mông, nơi đầu sóng ngọn gió, những người lính nhà giàn vẫn lặng lẽ giữ vững tay súng để bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Khúc tráng ca nhà giàn là một phóng sự đặc sắc đã ghi lại chân thực và xúc động cuộc sống ấy. Bằng việc khai thác chất liệu hiện thực từ những câu chuyện có thật cùng hệ thống thủ pháp nghệ thuật đặc trưng của thể loại phóng sự, tác giả không chỉ tái hiện sự gian nguy, khắc nghiệt của môi trường biển đảo mà còn khắc họa vẻ đẹp quên mình, tinh thần quả cảm của những chiến sĩ đang ngày đêm canh giữ “tiền tiêu” của đất nước. Phân tích tính phi hư cấu và các thủ pháp nghệ thuật trong văn bản cho thấy giá trị hiện thực và chiều sâu nhân văn đầy lay động của tác phẩm.

II. THÂN BÀI

1. Tính phi hư cấu 

• Tính phi hư cấu được thể hiện ở những sự yếu tố như:

+ Hình ảnh gắn liền với hiện thực, sự thực: Tác giả đã sử dụng hình ảnh thực tế từ cuộc sống, từ những trải nghiệm cá nhân để tạo nên một bức tranh sống động về cuộc sống trên nhà giàn.

+ Kết cấu, nghệ thuật xây dựng cốt truyện: Mặc dù là một bài phóng sự nhưng Khúc tráng ca nhà giàn có một cấu trúc rõ ràng, mạch lạc, giống như một câu chuyện.

+ Ngôn ngữ, giọng điệu lôi cuốn, giàu tính nhân vật: Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ một cách tinh tế, biểu đạt cảm xúc và suy nghĩ của mình một cách sâu sắc, tạo nên một giọng điệu riêng, lôi cuốn người đọc

+ Khắc họa hình ảnh chân thực, giàu tính gợi hình, gợi cảm: Những hình ảnh trong bài phóng sự không chỉ chân thực mà còn giàu tính gợi hình, gợi cảm, giúp người đọc có thể cảm nhận được không khí, môi trường sống và công việc gian hổ nhiều mất mát hi sinh và cũng đáng tự hào của những cán bộ, chiến sĩ trên giàn ở quần đảo Hoàng Sa.

=> Tính phi hư cấu trong bài phóng sự Khúc tráng ca nhà giàn giúp thể hiện rõ nét nội dung và ý nghĩa của tác phẩm. Giúp người đọc hiểu rõ hơn về cuộc sống và công việc của những người làm việc trên nhà giàn, cũng như những khó khăn, thách thức mà họ phải đối mặt. Đồng thời tôn vinh tinh thần kiên trì, bền bỉ và lòng yêu nước của những chiến sĩ nơi đây.

2. Thủ pháp nghệ thuật trong văn bản

– Phóng sự Khúc tráng ca nhà giàn sử dụng nhiều thủ pháp đặc trưng của phóng sự bao gồm có: Tả – thuật – bình.

+ Tả: miêu tả cuộc sống cũng như khó khăn của anh em nơi nhà giàn nhưng xuất phát từ hiện thực.

+ Thuật: trầ thuật để tái hiện lại các sự kiện và câu chuyện.

+ Bình: bàn luận, thẩm định cũng như đánh giá các sự kiện.

• Dẫn chứng

+ “Tôi đang nói đến cái nhà giàn không mấy kiên cố những năm xa chứ không phải loại giàn thế hệ mới bây giờ có thể chịu được cấp 12, trên cả cấp 12! Những cơn bão năm 1990, 1996, 1999 và sau chót là năm 2000 đã lần lượt thụi và thốc những cú ác liệt vào nhà giàn. Đại tá Chấn kể lại Sở chỉ huy Quân chủng ở Hải Phòng có lúc lặng hẳn đi khi anh em một số nhà giàn điện về là chòi khó thế này…đó là những thông điện cuối cùng mà Sở chỉ huy Quân chủng nhận được…”

• Đoạn văn trần thuật vào thời điểm trước năm 2000 khi mà mưa bão xảy ra, các chiến sĩ gặp vô vàn khó khăn. Cùng với đó là miêu tả “nhà giàn không mấy kiên cố”, “Đại tá Chấn kể lại Sở chỉ huy Quân chủng ở Hải Phòng có lúc lặng hẳn đi khi…”… Làm cho câu chuyện và nhân vật càng trở nên sinh động và chân thực.

+ “Tôi chỉ biết láng máng rằng cái nhà giàn này là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa kết cấu khung thép của giàn khoan dầu khí với hệ thống móng cọc thép chịu được bão gió cấp 12 hoặc hơn. Tôi cũng láng mạng thêm…Tôi ngó xuống làn nước thăm thẳm kia để rùng mình, không biết anh em công binh làm cách nào mà thương lượng được Hà Bá hay vua Thủy Tề để cắm được hệ thống cọc vững vàng kiên cố như thế?”

• Lời kể lại câu chuyện khi đứng trước nhà giàn trong chuyến đi của tác giả. Các yếu tố miêu tả được thể hiện qua việc khắc họa nhà giàn… đi kèm với lời bình của tác giả.  Từ đó có thể thấy được tài năng, cũng như ý chí của các chiến sĩ nhà giàn cũng như sự ngưỡng mộ, yêu mến, tự hào về những người con của đất nước.
• Việc kết hợp thủ pháp miêu tả đi kèm với trần thuật kể về lịch sử ba thế hệ nhà giàn trong phóng sự Khúc tráng ca nhà giàn nhằm:

+ Khiến cho việc miêu tả các sự kiện cũng như nhân vật trong phóng sự trở nên sinh động hơn.

+ Góp phần thể hiện vẻ đẹp của các chiến sĩ nhà giàn đang thay nhau canh giữ “tiền tiêu” của đất nước.

• Thể hiện sự khâm phục, trân trọng, tự hào với những con người anh hùng.

III. KẾT BÀI

• Khúc tráng ca nhà giàn không chỉ thông tin về cuộc sống nơi đầu sóng ngọn gió mà còn là bản anh hùng ca về lòng dũng cảm và tinh thần cống hiến.

• Nhờ tính phi hư cấu và thủ pháp nghệ thuật phóng sự đặc trưng, văn bản đã tạo nên một hình tượng người lính biển đảo đầy xúc động, khắc sâu trong lòng người đọc niềm tự hào về những con người đang canh giữ chủ quyền Tổ quốc.

Khúc tráng ca nhà giàn là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của phóng sự khi vừa mang tính thông tin xác thực vừa giàu chất nghệ thuật. Tính phi hư cấu đã giúp tác phẩm bám chắc vào đời sống thực, còn những thủ pháp miêu tả, trần thuật và bình luận lại làm nổi bật tâm hồn, ý chí và phẩm chất anh hùng của người lính nhà giàn. Đọc văn bản, ta không chỉ hiểu hơn về những gian khổ nơi biển xa, mà còn thêm tự hào và biết ơn những con người đang ngày đêm lặng thầm bảo vệ chủ quyền Tổ quốc. Từ đó, phóng sự để lại dư âm đẹp đẽ: lòng yêu nước không chỉ là lời nói, mà là sự hi sinh thầm lặng được viết nên giữa trùng khơi.