Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Thả thơ của Nguyễn Tuân

Đề bài:Anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 500 chữ) Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Thả thơ của Nguyễn Tuân

Thả thơ

Nguyễn Tuân

Bắt đầu từ hôm ấy, những tập thơ cổ được giũ lớp bụi ngầu và ra khỏi cái níp sách sơn son. Cụ Nghè Móm bắt đầu nghiền lại tập thơ của người xưa. Đường thi, Tống thi, Minh thi; đọc đến một bài, đọc hết một câu, gặp được một chữ đột ngột, cụ ngừng lại, ghé mắt kém vào mặt chữ nhỏ như con kiến, cụ vắt tay lên trán, nghĩ ngợi và lẩm bẩm. Rồi cụ ngồi nhỏm dậy, sao cả bài thơ ấy vào một cuốn sách giấy bản mới mẻ. Nhưng thường cụ chỉ trích lấy một câu ở những bài thơ đọc rất kỹ lưỡng đó. Ngày năm câu, ngày ba câu, một ngày gần đấy, cuốn sách đã đặc những dòng chữ thảo chép những câu thơ rút ở cổ thi. Cô Tú theo lời cha dặn, đã đi mua sẵn rất nhiều tờ giấy tàu bạch ra rọc giấy ra từng mảnh dài bằng chiếc đũa và ngang to bằng hai ngón tay – Đừng nghịch, thầy trông thấy, thầy mắng chết. Giấy này để làm gì à? Thầy sẽ viết những câu thơ cổ vào đấy để bày ra giữa chiếu những lúc thả thơ. – Thả thơ? Có làm thơ thì có, chứ thầy và các anh ấy có nói thả thơ bao giờ. Cô Tú vốn yêu những cậu học trò nhỏ tuổi của cha mình như một người chị lớn đối với em út, cô không khỏi nín cười để giảng: – Thầy sẽ viết vào mảnh giấy trắng này một câu thơ bảy chữ mà chỉ… có sáu chữ thôi. Còn một chữ thì để trống và thay vào đấy một cái khuyên tròn. Cái khuyên tròn thay chữ đó thường gọi là chữ vòng. Đây này, chị lấy một câu làm thí dụ thì các em rõ ngay. Các em biết câu: “Quân hướng Tiêu Tương, ngã hướng Tần” đấy chứ? ừ, thí dụ bây giờ định thả câu thơ ấy. Và định vòng chữ “hướng” ở đoạn dưới. Thầy sẽ viết vào mảnh giấy nhỏ này: “Quân hướng Tiêu Tương, ngã… Tần”. Và khi ngâm câu thất ngôn có sáu chữ ấy lên thì thường phải ngâm: “Quân hướng Tiêu Tương, ngã… “vòng”… Tần”; Chữ “vòng” đây thay vào chỗ để trống. Bây giờ mới nói đến những chữ “thả” ra. Thí dụ thầy thả năm chữ: cố, tại, vọng, phản và luôn cả cái chữ hướng trong nguyên văn. Thường chỉ thả có năm chữ thôi.

     […]

   Đêm mười bốn tháng tám là cuộc thả thơ lần thứ hai của cụ Nghè Móm. Lần trước thả vào thượng tuần tháng bảy; lần này cụ Nghè Móm chọn ngày mười bốn, có người hỏi tại sao không để đến ngày rằm, cụ nói:

– Trăng mười bốn bao giờ cũng khéo hơn trăng rằm. Ngày mười bốn là ngày vừng trăng đi tới chỗ toàn thịnh. Ngắm vừng trăng rằm, người tinh ý sẽ nhận thấy cái vẻ sắp tàn của một vật gì đã mãn khai trong có một thì.

    Những người có chút kinh nghiệm, đều chịu lời ông già nhận xét là chí phải.

     Vừng trăng mười bốn lúc chếch về đoài đã in một cục bóng thẫm và dài lên mặt con sông trắng và lạnh như thỏi thiếc vừa nguội. Đấy là bóng chiếc nhà bè lợp lá gồi mà trong đó, cụ Nghè Móm đang ngồi làm nhà cái, thả thơ cho hàng chục người con đánh. Người ta đang sát phạt nhau bằng tiền, đem cái may rủi cả vào đến cõi văn thơ và trên mặt nước sông thu, tiếng ngâm một câu thơ được cuộc, tiếng ngâm một câu thơ thua cuộc mất ăn tiền, những tiếng đó đều âm hưởng trên làn nước lạnh, thanh âm nghe trong trẻo, du dương và thái bình như tiếng vang của một hội tao đàn nào.

Mỗi buổi tối thả thơ, cô Tú đều ngồi bên cạnh cha. Cô bận tay đỡ cái túi thơ của cụ Nghè Móm mở lấy ra từng lá thơ đặt vào lòng chiếu cho làng chọn chữ đặt tiền. Đôi khi có kẻ chọn phải một chữ rất quê kệch mà lại trúng vào chữ ăn tiền, cô Tú tủm tỉm nhìn mãi nhà con đang vơ tiền, chừng như muốn bảo thầm người được tiếng bạc đố chữ đó: “Đấy ông xem, ở đời ăn nhau ở may rủi, chứ chữ nghĩa tài hoa mà đã làm gì, phải không ông?”.

(Trích Thả thơ, Vang bóng một thời, Nguyễn Tuân, Nxb Văn học, 1980)

Bài làm Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Thả thơ của Nguyễn Tuân

1. Mở bài:

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ tài năng. Phong cách tài hoa, uyên bác, có cá tính độc đáo. Tác phẩm: In trong tập truyện “Vang bóng một thời”, xuất bản năm 1940.

– Vấn đề nghị luận: giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm trên.

Nguyễn Tuân (1910 – 1987) là một trong những cây bút lớn của văn học Việt Nam hiện đại, được biết đến như một nghệ sĩ tài hoa, uyên bác với phong cách độc đáo, giàu cá tính. Sinh ra trong một gia đình nhà nho ở làng Mọc, Nhân Chính (Hà Nội) khi nền Hán học đã tàn, Nguyễn Tuân sớm mang trong mình hoài niệm về những giá trị văn hóa xưa. Vang bóng một thời (1940) là tập truyện ngắn nổi tiếng, được xem là “tuyên ngôn nghệ thuật” cho phong cách Nguyễn Tuân trước Cách mạng tháng Tám. Trong số đó, truyện Thả thơ nổi bật với giá trị nội dung sâu sắc và nghệ thuật đặc sắc, để lại nhiều dư âm trong lòng bạn đọc.

2. Thân bài:

– Xác định chủ đề của tác phẩm

Chủ đề viết về nghệ thuật chơi chữ của cha ông ta khi xưa, cụ thể hơn là viết về thú thả thơ. Qua đó tác giả gửi gắm tình cảm, sự gắn bó với những giá trị văn hóa

– Phân tích, đánh giá chủ đề của tác phẩm

Cụ Phủ là người đức độ, cáo quan về, cụ phải nuôi một cô gái xấu, cụ dậy trẻ, sao lá số, gieo mộtquẻ, kê đơn thuốc. . Ông trời bắt cụ phải nghèo, cô Tú phải xấu. Có người bạn khuyên cụ tổ chức một cuộc chơi thả thơ, một cách đánh bạc của những người có chữ nghĩa. Thế là cụ làm một cái bè trên mặt nước, hằng chục người đến đánh bạc trong tiếng ngâm thơ, nhưng có kẻ ác miệng nói rằng cụ thả thơ để lựa người đồng sàng cho cô Tú, từ đấy cụ không cho cô Tú xuống bè nữa, cụ cũng thua luôn từ đấy.

– Phân tích một số nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật của tác phẩm

+Trong truyện, Nguyễn Tuân đã sử dụng những câu thơ đầy tình cảm để miêu tả những cảm xúc của nhân vật chính. Những câu thơ này được đặt vào giữa các đoạn văn, tạo nên một không gian thơ mộng và lãng mạn.

+ Với cách xây dựng tình huống độc đáo, chi tiết và nghệ thuật xây dựng nhân vật, Nguyễn Tuân đã tái hiện nên cuộc đời sinh động trong tác phẩm của mình

+ Nguyễn Tuân sử dụng ngôn ngữ đơn giản, gần gũi với người đọc, nhưng lại rất sâu sắc và tinh tế. Ông sử dụng các từ ngữ, câu văn và hình ảnh để tạo ra những bức tranh tưởng tượng, đầy màu sắc và cảm xúc.

+ Tác phẩm thả thơ của Nguyễn Tuân còn có đặc điểm là sử dụng các hình ảnh tự nhiên để tả nét đẹp của cuộc sống và tình yêu. Ông sử dụng những hình ảnh như hoa, lá, mây, trăng, sao… để tạo ra những bức tranh tinh tế về tình yêu, sự lãng mạn và sự đau khổ.

+ Ngoài ra, trong tác phẩm thả thơ của Nguyễn Tuân còn có sự kết hợp giữa âm nhạc và thơ. Ông sử dụng những giai điệu, những nốt nhạc để tạo ra những bài thơ có âm điệu đặc biệt, giúp tăng thêm tính nghệ thuật và cảm xúc cho tác phẩm.

– Đánh giá  tác dụng của những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm.

+ Thả thơ là một nghệ thuật, “nghệ thuật chơi chữ” độc đáo của dân tộc Việt Nam. Thú vui tao nhã này rất được các nhà nho thuở xưa ưa chuộng, cho đến hôm nay, thú vui này vẫn rất được yêu thích.

+ Tác phẩm này đã được đánh giá cao về mặt nghệ thuật và được coi là một trong những tác phẩm đáng đọc nhất của văn học Việt Nam.

– Thể hiện được những suy nghĩ, cảm nhận của người viết về tác phẩm

+  Đây là truyện ngắn tiêu biểu đã đề cao, làm sống lại một thú chơi tao nhã đã đang dần bị mai một trong hiện tại. Rất nhiều người có lẽ đã phải cảm ơn NguyễnTuân vì qua những truyện ngắn như thế này, họ đã biết được, hiểu được thú tiêu khiển cổ xưa mang đậm chất bác học, tài hoa và dân tộc của cha ông. Hãy chú ý lắng nghe lời giải thích của cô Tú – con cụ nghè Móm, về hai chữ “Thả thơ” cho lũ học trò nhỏ tuổi để cóthể hình dung thứ công việc vừa công phu lại vừa thú vị này: “Thầy sẽ viết vào mảnh giấy trắng một câu thơ bảy chữ mà chỉ có sáu chữthôi. Còn một chữ thì bỏ trống và thay vào đấy một cái khuyên tròn.Cái khuyên tròn thay chữ đó thường gọi là chữ vòng…”

+ Thả thơ  đã đưa lại cho họ những phút giây hứng thú đặc biệt: “Mỗi lúc ngâm lên, cái hay của câu thơ đã làm cho bọn mình lạnh hết cả người”. Thế nhưng đến với cuộc thả thơ còn có cả những hạng người khác nữa. Nguyễn Tuân đã không dè dặt mỉa mai, châm biếm hạng người “dốt cay dốt đắng”, đã không biết thưởng thức thơ hay mà chỉ “mỏi tay vơ tiền”.Họ chính là những ông huyện Bình Khê “người trông đứng đắn thế vậy mà nhảm lạ…”

3. Kết bài:

– Khẳng định giá trị tác phẩm.

– Nêu cảm xúc cá nhân.

Qua truyện ngắn Thả thơ, Nguyễn Tuân không chỉ tái hiện thú chơi tao nhã của người xưa mà còn gợi nhắc chúng ta về trách nhiệm giữ gìn, trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống. Những giá trị ấy không thể để mai một mà cần được bảo tồn và lan tỏa trong đời sống hôm nay. Muốn vậy, phải đưa văn hóa dân tộc đến gần với mọi người, để mỗi người thêm hiểu, thêm yêu và thêm tự hào. Chỉ khi ý thức được vẻ đẹp của truyền thống, chúng ta mới có thể làm cho nó sống mãi trong tâm hồn, trở thành nguồn sức mạnh bền vững cho hiện tại và tương lai.