Đề bài: Anh/chị hãy viết bài văn (khoảng 500 chữ) phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật trong tác phẩm Mặt trời bé con của tôi:
(Lược một đoạn: Tôi tình cờ gặp gỡ Nguyên – đứa trẻ đáng thương sống một mình, bố mẹ li hôn và bỏ rơi anh em Nguyên. Anh Nguyên bị bắt vì tham gia mấy vụ trộm cắp trong nhà máy. Tôi đến thăm Nguyên vào đêm giao thừa. Vì hoàn cảnh riêng của cả hai, tôi và Nguyên đã trở nên gắn bó như chị em ruột thịt. Nguyên nghỉ học, đi làm ở xưởng vẽ. Sau đó, trước hai con đường: đi học Cao đẳng Mĩ thuật hay đi bộ đội, Nguyên đã chọn màu xanh áo lính.)
(1) Một năm nữa lại trôi qua. Một năm Nguyên làm anh bộ đội.
(2) Tối nay cũng như mọi tối khác. Viết xong bài báo để ngày mai nộp cho phòng, tôi lôi len ra đan. Đứa bạn đi công tác ở Đức về cho nửa cân len mầu xám, tôi dành để đan cho Nguyên. Mầu này rất hợp với đàn ông, hơn nữa ở biên giới mùa đông rất lạnh. Nguyên thường viết thư kể cho tôi nghe về bông tuyết đầu mùa phủ long lanh trên tán lá rừng… Đan thì đan chứ biết làm thế nào gửi lên cho Nguyên được. Khoảng mười giờ đang định dọn dẹp giường đi ngủ thì có tiếng gõ cửa. Ai đến chơi khuya thế nhỉ? Hay là Nguyên về? Tôi mừng rỡ đứng dậy, thì cánh cửa hé mở. Trước mắt tôi là anh bộ đội trạc ba mươi tuổi, quần áo bám đầy bụi đất. Chắc anh ta vừa đi qua chặng đường dài khá vất vả. Thấy vẻ ngạc nhiên, bối rối của tôi, anh ta nói luôn:
– Tôi là Trung, cùng đơn vị với Nguyên.
– Thế ạ! Mời anh vào chơi. Anh vừa trên đó về?
(3) Tôi hấp tấp đi pha nước, hỏi chuyện rối rít khiến khách không nói được câu nào. Bất giác, tôi quay lại nhìn Trung. Anh ta quay mặt đi khi bắt gặp cái nhìn của tôi. Tôi linh cảm có chuyện chẳng lành. Trung vẫn ngồi mân mê cái mũ mềm trong taỵ Không chịu được không khí căng thẳng ấy, tôi run run hỏi:
– Có chuyện gì xảy ra với Nguyên phải không anh?
– Vâng… Nguyên… hy sinh.
(4) Anh ấy nói gì thế nhỉ? Tôi thấy mình đang ngồi trên con thuyền trôi bồng bềnh, các bức tường nhà chao đi, chao lại. Tiếng Trung rơi lõm bõm vào tai tôi như tiếng người thở đứt quãng… Chúng tôi đi trinh sát thì lọt vào ổ phục kích của địch… Gần hết đạn mà địch vẫn tràn lên rất đông… Anh Trung phải quay lại báo cho đơn vị biết thôi… Không!… Nghe em, anh còn bé Sơn, đừng để bé Sơn phải mất bố… Tôi, hạ sỹ Nguyễn Thành Nguyên ra lệnh cho binh nhất Nguyễn Văn Trung phải chấp hành mệnh lệnh… Khi đơn vị tôi diệt xong ổ phục kích của địch, đến nơi thì Nguyên đã tắt thở, trên người có chín vết đạn bắn vào… Bóng đèn giữa nhà tỏa ra quầng xanh, đỏ, vàng giống như ánh đèn các mầu rọi vào chỗ chị em mình đứng đón giao thừa hôm nào, đúng không Nguyên?… Có phải Nguyên đấy không?… Đừng buồn chị nhé, đi bộ đội về em sẽ học ra trò cho mà xem… Em sẽ vẽ tặng chị bức tranh to đúng bằng người chị hôm cưới… Mặc thử áo len này đi, chị đan cho em đấy… Ôi, em không giơ tay lên được; đau quá, chúng nó bắn em. Chúng tưởng thế là chia rẽ được chị em mình chắc…
(5) Ai để hòn than lên ngực tôi thế này. Trời ơi, bức bối quá! Cả chiếc khăn quàng cổ này nữa, vứt đi! Đột nhiên người tôi run bắn lên như chạm phải lửa, nước mắt cứ thế chảy ra không sao ngăn được. Hãy chỉ đứa nào bắn em, Nguyên, chị sẽ trả thù cho em. Đừng bỏ chị, em ơi..!
(6) (…) Tôi ngồi lần giở ba lô của Nguyên. Có hai bộ áo quần bộ đội bạc mầu. Còn một chiếc áo bộ đội nữ – có lẽ là chiếc áo mà Nguyên đã viết thư kể cho tôi: “Em lấy chiếc áo mới phát nhờ cô cấp dưỡng cắt và tự tay khâu lấy cho chị. Chẳng hiểu có vừa với người chị không?”. Một tập tranh vẽ cuộn tròn rất kỹ, xếp giữa mấy bộ áo quần. Và cuối cùng là chiếc hộp sắt nhỏ, dẹt, hình chữ nhật. Tôi mở ra, bên trong có ba bức ảnh đã ngả màu vàng. Một bức ảnh người đàn ông, một bức ảnh người phụ nữ, đằng sau là chữ Nguyên viết hồi còn bé “Đây là bố”, “Đây là mẹ”. Còn bức ảnh thứ ba, đứa bé đang lẫy đằng sau có ghi dòng chữ: “… Mặt trời bé con của mẹ”.
(7) (…) Tôi đã tìm đưa cho bố mẹ Nguyên ảnh chân dung họ thời trẻ. Họ đã khóc. Người đàn ông gục mặt vào song cửa, lặng lẽ lau mắt, còn người phụ nữ thì òa lên. Cả hai nơi tôi không ngồi lại lâu, chẳng phải vì tôi ghét bỏ họ, trái lại tôi còn thương họ nữa, nhưng quả thật tôi không thể nói chuyện với họ được. Còn bức ảnh đứa trẻ đang tập lẫy thì tôi giữ, tôi thấy mình có quyền làm việc ấy. Giữ bức ảnh đó, là giữ mãi hình ảnh của Nguyên khi buồn bã, khi cười đùa… là giữ mãi một cuộc đời cho cuộc đời mình. Con người đi qua, ánh sáng còn để lại mãi, phải vậy không? Và, em là mặt trời bé con của chị, phải vậy không, Nguyên?(Trích “Mặt trời bé con của tôi” – Thùy Linh)
1. Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm và phương diện nghệ thuật của tác phẩm mà bài viết sẽ tập trung làm rõ.
– “Mặt trời bé con của tôi” là truyện ngắn của tác giả Thùy Linh.
– Tác phẩm là bài ca buồn mà đẹp về tình người, tình chị em và về những phẩm chất cao quý của con người.
– Nổi bật trong tác phẩm là nghệ thuật trần thuật hấp dẫn, đặc biệt là nghệ thuật xây dựng cốt truyện, nhân vật, … và vai trò của người kể chuyện trong tác phẩm.
“Mặt trời bé con của tôi” của nhà văn Thùy Linh đoạt giải Nhất cuộc thi truyện ngắn Báo Văn Nghệ năm 1985 là một trong những truyện ngắn để lại nhiều dư âm trong lòng bạn đọc. Truyện ngắn là khúc ca buồn nhưng chan chứa vẻ đẹp nhân văn, ca ngợi tình chị em thắm thiết và những phẩm chất cao quý của con người trong gian khó. Thành công của tác phẩm không chỉ đến từ giá trị nội dung cảm động mà còn nằm ở nghệ thuật trần thuật đặc sắc, thể hiện rõ trong cách xây dựng cốt truyện, khắc họa nhân vật và lựa chọn vai trò người kể chuyện, tạo nên sức cuốn hút riêng biệt cho truyện ngắn này.
2. Thân bài:
* Mô tả và đánh giá cách nhà văn kiến tạo truyện (câu chuyện, cách tổ chức mạch truyện)
– Câu chuyện: Truyện kể về cuộc gặp gỡ tình cờ của nhân vật “tôi” và cậu bé có số phận thiệt thòi tên Nguyên. Bố mẹ cậu li dị, bỏ rơi hai anh em, anh đi từ, chỉ mình Nguyên sống đơn độc. Đồng cảm, hai người đã yêu thương, gắn bó như chị em ruột thịt. Nguyên bỏ học, đi làm ở xưởng vẽ. Đứng trước cơ hội được đi học trường Cao đẳng Mĩ thuật mà cậu luôn mơ ước, Nguyên lại lựa chọn đi bộ đội. Trong một lần đi trinh sát, rơi vào ổ phục kích của địch, Nguyên đã tình nguyện ở lại giữ chân giặc để đồng đội trở về báo cáo đơn vị. Nguyên đã hi sinh anh dũng.
– Cách tổ chức mạch truyện: Truyện được kể theo trình tự thời gian tuyến tính. Không gian hầu hết xoay quanh căn phòng nhỏ của Nguyên và ngôi nhà của “tôi”. Lời kể giản dị, tự nhiên mà cảm động, thấm thía.
* Chỉ ra đặc điểm của người kể chuyện trong truyện ngắn (ngôi kể, điểm nhìn)
– Người kể chuyện ở ngôi thứ nhất, vừa là nhân vật tham gia vào câu chuyện vừa là người kể lại chuyện.
– Điểm nhìn trong tác phẩm khá linh hoạt. Bên cạnh điểm nhìn bên ngoài quan sát, miêu tả, kể lại sự việc, nhân vật thì điểm nhìn bên trong giúp bộc lộ được nỗi niềm, tâm trạng sâu sắc của nhân vật tôi.
* Phân tích vai trò của ngôi kể, điểm nhìn và lời trần thuật trong việc khắc họa nhân vật
– Nhân vật “tôi”: tác giả sử dụng lời kể tái hiện hành động, cử chỉ, thái độ của nhân vật, lời độc thoại nội tâm, ngôi kể thứ nhất và điểm nhìn bên trong, diễn biến tâm trạng, suy nghĩ của nhân vật tôi được khắc họa chân thực, sâu sắc. Đó là người chị có tấm lòng nhân hậu, yêu thương em tha thiết. Nỗi đau tột cùng khi đón nhận tin em hi sinh đã được soi chiếu từ điểm nhìn nội tâm tạo niềm xúc động cho người đọc.
– Nhân vật Nguyên: chỉ xuất hiện thấp thoáng trong đoạn trích nhưng qua lời kể tái hiện hành động, lời nói, điểm nhìn bên ngoài khách quan, chân dung người chiến sĩ anh dũng hi sinh đã tạo dấu ấn sâu đậm trong lòng người đọc.
* Đánh giá hiệu quả của nó (Chỉ ra mối liên hệ giữa người kể chuyện trong tác phẩm và nhà văn)
Nhà văn hóa thân vào người kể chuyện, dồng thời là nhân vật trong truyện để bộc lộ tâm trạng chân thật, tự nhiên, giàu cảm xúc, tăng sức thuyết phục, lay động tâm can người đọc.
3. Kết bài: Khẳng định giá trị nghệ thuật của tác phẩm truyện
Nghệ thuật tự sự đặc sắc qua miêu tả tâm lí nhân vật, sử dụng ngôi kể thứ nhất, điểm nhìn linh hoạt… tạo nên sự thành công cho tác phẩm.
Có thể khẳng định, nghệ thuật tự sự là một trong những yếu tố quan trọng làm nên sức hấp dẫn của Mặt trời bé con của tôi. Việc miêu tả tinh tế diễn biến tâm lí nhân vật, sử dụng ngôi kể thứ nhất gắn với điểm nhìn linh hoạt đã đem đến cho tác phẩm chiều sâu cảm xúc và sự chân thực lay động lòng người. Nhờ đó, câu chuyện không chỉ là một bài ca buồn về thân phận và tình người mà còn trở thành ánh sáng ấm áp, gợi mở niềm tin và tình thương trong tâm hồn bạn đọc. Mặt trời bé con của tôi vì thế không chỉ tỏa sáng trong sự nghiệp sáng tác của Thùy Linh mà còn lấp lánh trong trái tim người yêu văn học.
📚 Tải Ngay Bộ Tài Liệu Ôn Thi Văn Học Đặc Sắc Nhất
⬇️ Nhận Định Văn Học Hay Nhất
⬇️ Cách Đưa Lí Luận Văn Học Vào Bài
⬇️ Tài Liệu Hay Dành Cho HSG
⬇️ Kỹ Năng Viết Mở Bài
⬇️ Nghị Luận Về Một Tác Phẩm Truyện
⬇️ Công Thức & Mở Bài Hay
