Phân tích bài thơ Dù năm dù tháng của Hoàng Phủ Ngọc Tường

Đề bài:  Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ Dù năm dù tháng của Hoàng Phủ Ngọc Tường

DÙ NĂM DÙ THÁNG

(Hoàng Phủ Ngọc Tường)

Anh hái cành phù dung trắng
Cho em niềm vui cầm tay
Màu hoa như màu ánh nắng
Buổi chiều chợt tím không hay
Nhìn hoa bâng khuâng anh nói
Mới thôi mà đã một ngày.

Ruộng cấy ta mong cơn mưa
Ruộng gặt ta mong ngọn nắng
Chăm lo cánh đồng tình yêu
Anh đếm từng vầng trăng sáng
Thiết tha anh nói cùng trăng
Mới thôi đã tròn một tháng.

Mùa xuân lên đồi cỏ thơm
Mùa hạ nhìn trời mây khói
Mây tím chân cầu tím núi
Đông xa ngày trắng mưa dầm
Nhìn trời ngẩn ngơ anh nói
Mới thôi mà đã một năm.

Sẽ đến một ngày trắng tóc
Nhưng lòng anh vẫn không nguôi
Thời gian sao mà xuẩn ngốc
Mới thôi đã một đời người.

Dù năm dù tháng em ơi
Tim anh chỉ đập một đời
Nhưng trái tim mang vĩnh cửu
Trong từng giọt máu đỏ tươi.

(Theo Tuyển tập Thơ Việt Nam 1975 – 2000, tập 3, NXB Hội Nhà văn, 2001)

Bài làm Phân tích bài thơ Dù năm dù tháng của Hoàng Phủ Ngọc Tường

I. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về nhà thơ Hoàng Phủ Ngọc Tường: một cây bút tài hoa, gắn bó với dòng văn học trữ tình – triết lí.

– Bài thơ “Dù năm dù tháng” là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện niềm nuối tiếc trước sự trôi chảy nhanh chóng của thời gian và sự hữu hạn của đời người, đồng thời là lời khẳng định tình yêu vĩnh cửu vượt lên trên mọi giới hạn của thời gian.

– Dẫn vào vấn đề nghị luận: Phân tích bài thơ để làm rõ cảm hứng chủ đạo và đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.

Trong kho tàng thơ ca hiện đại Việt Nam, Hoàng Phủ Ngọc Tường là một cây bút tài hoa với giọng thơ trầm lắng, giàu chất suy tư và mang đậm màu sắc triết lí. Bài thơ “Dù năm dù tháng” là một tác phẩm tiêu biểu, thể hiện niềm nuối tiếc trước sự trôi chảy nhanh chóng của thời gian và sự hữu hạn của đời người. Nhưng vượt lên nỗi buồn ấy, bài thơ cũng là một khúc ngợi ca tình yêu thủy chung, bất biến trước dòng chảy vô thường của thời gian.

II. Thân bài:

1. Cảm hứng chủ đạo – Sự trôi chảy của thời gian và giới hạn đời người

– Bài thơ là dòng suy tưởng nối tiếp nhau về ngày – tháng – năm – đời người, thể hiện cái nhìn trầm lắng, giàu triết lí về quy luật thời gian.

– Mỗi khổ thơ tương ứng một cấp độ thời gian, dần tiến về sự thật cuối cùng: đời người là hữu hạn.

2. Phân tích theo mạch triển khai từng khổ thơ:

– Khổ 1 – Một ngày trôi qua:

+ Hình ảnh “cành phù dung trắng” tượng trưng cho vẻ đẹp mong manh, chóng tàn.

+ Sự chuyển biến của màu sắc trong ngày: từ ánh nắng đến chiều tím → thời gian trôi nhanh mà không hay.

+ Câu kết: “Mới thôi mà đã một ngày” vang lên như một tiếng thở dài tiếc nuối.

– Khổ 2 – Một tháng trôi qua:

+ Hình ảnh “ruộng cấy – ruộng gặt” gắn với lao động và tình yêu đời thường.

+ “Đếm từng vầng trăng sáng” – biểu tượng cho sự gắn bó, chăm chút, yêu thương.

+ Câu nói “mới thôi đã tròn một tháng” gợi cảm giác thời gian cứ vụt trôi, ngắn ngủi.

– Khổ 3 – Một năm trôi qua:

+ Hình ảnh bốn mùa: xuân – hạ – thu – đông, cùng những chi tiết thiên nhiên đầy chất thơ: “cỏ thơm”, “mây khói”, “mưa dầm”…

+ Không khí trầm lắng, như dừng lại để suy ngẫm.

+ Câu kết “mới thôi mà đã một năm” – sự ngỡ ngàng trước bước chân âm thầm của thời gian.

– Khổ 4 – Một đời người trôi qua:

+ Hình ảnh “trắng tóc” là dự báo của tuổi già, kết thúc vòng quay thời gian đời người.

+ Sự oán trách thời gian “sao mà xuẩn ngốc” – ngôn ngữ mộc mạc nhưng hàm chứa triết lí sâu xa.

+ “Mới thôi đã một đời người” – nỗi tiếc nuối không giấu giếm của người từng trải.

3. Lời khẳng định tình yêu vượt thời gian (khổ cuối)

– Dù thời gian trôi nhanh, trái tim vẫn chỉ “đập một đời” → tình yêu thủy chung, bền bỉ.

– Hình ảnh “giọt máu đỏ tươi” biểu tượng cho sự sống mãnh liệt, cho niềm tin vào giá trị vĩnh cửu của tình yêu và con người.

→ Bài thơ khép lại bằng niềm tin lạc quan và tinh thần nhân văn sâu sắc.

II. Kết bài:

– Khẳng định giá trị nội dung: Bài thơ là tiếng lòng của một con người nhạy cảm, ý thức sâu sắc về thời gian, sự sống và tình yêu.

– Khẳng định giá trị nghệ thuật: Cấu trúc tăng tiến theo thời gian, ngôn ngữ giản dị mà sâu sắc, hình ảnh thơ mang tính biểu tượng, giọng thơ trầm lắng và đầy suy nghiệm.

– Mở rộng: Tác phẩm như một lời nhắc nhở mỗi chúng ta sống trọn vẹn từng khoảnh khắc và biết gìn giữ những giá trị vĩnh hằng trong dòng chảy thời gian.

Với kết cấu tăng tiến độc đáo theo dòng thời gian, hình ảnh thơ giàu biểu tượng, ngôn ngữ mộc mạc mà hàm súc, “Dù năm dù tháng” là một thi phẩm đầy chất triết lí và nhân văn. Bài thơ không chỉ là tiếng nói của một cá nhân từng trải mà còn là lời nhắn nhủ dành cho tất cả chúng ta: hãy sống hết mình, yêu hết lòng, bởi thời gian không đợi, nhưng tình yêu chân thật có thể làm cho đời người trở nên vĩnh cửu.