Phân tích bài thơ Chiều thu quê hương của Huy Cận

Đề bài: Anh/ chị hãy viết một bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ Chiều thu quê hương của Huy Cận

CHIỀU THU QUÊ HƯƠNG

(Huy Cận)

Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá.
Lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ
Tiếng lao xao như ai ngả nón chào.
Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao,
Giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm.
Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!
Tôi bước giữa vườn, bạn với hàng cau
Hút nắng tơ vàng như những đài cao
Đứng lồng lộng, thu tiếng chiều vàng rợi.
Vồng khoai lang xoè lá ra nằm sưởi
Cùng với gà mẹ xoè cánh ấp con.
Ở trước sân hà mấy đống gạch son,
Hố vôi trắng nằm đợi ngày xây dựng.
Trời thu trong em bé cười má ửng;
Như cây sai mẹ đứng giữa chùm con.
Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn
Của đất nước đang bồi da thắm thịt.
Gió biển mặn thổi về đây tha thiết;
Những con chim phơi phới cánh, chiều thu
Náo nức như triều, êm ả như ru…

Cẩm Phả, 9-1958

(Huy Cận, Chiều thu quê hương, in trong tập thơ “Trời mỗi ngày lại sáng”, 1958)

* Chú thích: Huy Cận sáng tác “Chiều thu quê hương” năm 1958. Bài thơ toát lên vẻ đẹp nên thơ, yên bình của buổi chiều thu khi miền Bắc đã sạch bóng quân thù.

Bài làm Phân tích bài thơ Chiều thu quê hương của Huy Cận

I. Mở bài:

– Giới thiệu khái quát về nhà thơ Huy Cận: một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca hiện đại Việt Nam, thơ ông giàu chất triết lí và cảm xúc.

– Giới thiệu bài thơ “Chiều thu quê hương”: được sáng tác năm 1958 tại Cẩm Phả, khi đất nước đang trên đà hàn gắn vết thương chiến tranh, khắc họa vẻ đẹp quê hương thanh bình, đằm thắm.

– Nêu khái quát nội dung cần phân tích: Vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống bình yên và tình yêu quê hương sâu sắc của nhà thơ.

Chiều thu quê hương là một bài thơ tiêu biểu của Huy Cận sau Cách mạng tháng Tám, thể hiện rõ niềm say mê cuộc sống và tình yêu đất nước nồng nàn trong tâm hồn nhà thơ. Khác với những vần thơ trước cách mạng thường mang nỗi buồn vũ trụ, bài thơ này tràn ngập giọng điệu vui tươi, tha thiết và đầy hy vọng. Qua những hình ảnh tinh tế về quê hương trong buổi chiều thu thanh bình, Huy Cận đã khắc họa một bức tranh thiên nhiên thơ mộng, đồng thời ca ngợi vẻ đẹp của con người và cảnh vật, thể hiện tình yêu quê hương đất nước sâu sắc và chân thành.

II. Thân bài:

1. Bức tranh chiều thu quê hương tươi đẹp, bình dị và tràn đầy sức sống

– Thiên nhiên gần gũi, nhẹ nhàng:

+ “Chiều thu trong, lá trúc vờn đẹp quá” – không khí trong lành, nhẹ nhàng, thanh thoát.

+ Hình ảnh nhân hoá: “lá mía xanh nhung quạt vào mái rạ”, “tiếng lao xao như ai ngả nón chào” – tạo nên cảm giác thân mật, gợi nhớ một làng quê yên bình và chan hòa tình người.

+ “Hoa mướp cuối mùa vàng rực như sao”, “giếng trong lẻo, trời xanh in thăm thẳm” – thiên nhiên như dát vàng, lung linh và sâu thẳm, đậm chất thơ.

– Cuộc sống đời thường thanh bình, gần gũi:

+ Hình ảnh “vồng khoai lang xòe lá ra nằm sưởi” và “gà mẹ xòe cánh ấp con” – vừa dân dã, vừa ấm áp, thể hiện sự sống an yên.

+ Hình ảnh xây dựng – “đống gạch son”, “hố vôi trắng” – gợi nhịp sống đang phát triển, tương lai tươi sáng của đất nước.

2. Tình cảm yêu quê hương tha thiết và niềm tin vào tương lai tươi đẹp

– Cảm xúc lắng đọng, tự hào của tác giả:

+ “Chiều thu quê hương sao mà đằm thắm!” – câu cảm thán biểu lộ trực tiếp tình yêu quê hương.

+ Cảnh vật không chỉ đẹp mà còn thấm đẫm tâm hồn thi sĩ – thiên nhiên và lòng người giao hòa.

– Tâm hồn nhà thơ chan chứa niềm vui sống, tin tưởng vào ngày mai:

+ “Chiều thu vàng vàng rực cả tâm hồn / Của đất nước đang bồi da thắm thịt” – hình ảnh hoán dụ giàu sức biểu tượng, thể hiện đất nước đang hồi sinh, phát triển.

+ Trẻ thơ cười rạng rỡ – “em bé cười má ửng” → biểu tượng cho tương lai tươi sáng.

– Chim bay phơi phới: “Những con chim phơi phới cánh, chiều thu / Náo nức như triều, êm ả như ru…” → gợi sức sống tràn trề, khát vọng bay lên của dân tộc.

3. Đặc sắc nghệ thuật

– Thể thơ tám chữ nhẹ nhàng, nhịp nhàng, giàu chất nhạc.

– Hình ảnh thơ giàu tính tạo hình, mang tính dân gian, gợi cảm giác bình dị mà sâu sắc.

– Biện pháp tu từ nhân hóa, so sánh sử dụng tinh tế.

– Giọng thơ tha thiết, tình cảm chân thành, thể hiện sự giao hòa giữa thiên nhiên và lòng người.

III. Kết bài:

– Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ: “Chiều thu quê hương” là khúc ca dịu dàng, ngợi ca vẻ đẹp đất nước trong hòa bình, thể hiện tình yêu quê hương tha thiết và niềm tin vào tương lai.

– Liên hệ bản thân: Từ bài thơ, mỗi người cần biết trân trọng quê hương, yêu thiên nhiên, sống có trách nhiệm để xây dựng cuộc sống ngày càng tốt đẹp hơn.

Qua bài thơ Chiều thu quê hương, Huy Cận đã gửi gắm một thông điệp giản dị mà thấm thía: yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống thanh bình chính là yêu quê hương, yêu đất nước. Đó là tình cảm thiêng liêng mà mỗi người cần nuôi dưỡng, trân trọng và chuyển hóa thành hành động cụ thể để góp phần xây dựng quê hương ngày một giàu đẹp hơn. Bài thơ không chỉ là bức tranh thu yên ả mà còn là lời nhắn gửi về một niềm tin mãnh liệt vào tương lai tươi sáng của dân tộc.