NLVH về ý kiến: Truyện không chỉ tái hiện lịch sử đời sống mà còn là hành trình đi tìm con người trong con người

Đề bài: Bàn về thể loại truyện, sách giáo khoa Ngữ văn 11, Nâng cao cho rằng:

Truyện không chỉ tái hiện lịch sử đời sống mà còn là hành trình đi tìm con người trong con người(M. Bakhtin).

Anh/chị hiểu ý kiến trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ.

Bài làm NLVH về ý kiến: Truyện không chỉ tái hiện lịch sử đời sống mà còn là hành trình đi tìm con người trong con người

I. MỞ BÀI

• Văn học có chức năng phản ánh hiện thực nhưng không dừng ở việc ghi chép sự kiện.

• Truyện (tự sự) vừa tái hiện đời sống, vừa khám phá chiều sâu tâm hồn, bản chất người.

• Dẫn ý kiến và nêu vấn đề cần làm rõ.

Lê Đạt từng tâm niệm: “Đọc một câu thơ hay, ta thường có cảm giác đứng trước một bến đò gió nổi, một khao khát sang sông, một thúc đẩy lên đường hướng thiện”. Dường như, trang sách kia đâu chỉ là những lớp chữ hào nhoáng, bóng bẩy, đâu chỉ là hiện thực trần trụi, thô nhám. Thực chất “Truyện không chỉ tái hiện lịch sử đời sống mà còn là hành trình đi tìm con người trong con người” (M.Bakhtin).

II. THÂN BÀI

1.Giải thích ý nghĩa của nhận định

– Truyện tập trung phản ánh đời sống qua các sự kiện, biến cố nhằm thể hiện những vấn đề về cuộc sống, con người và biểu hiện tâm tư, tình cảm của chủ thể trước thực tại bằng hình tượng văn học.

– “Tái hiện lịch sử đời sống”: tác phẩm tự sự là nơi lưu giữ những tri thức sâu rộng về thế giới, cuộc đời; giúp con người khám phá, nhận thức, thấu hiểu sâu sắc bản thân mình. Từ đó, những bài học quý giá về lẽ sống sẽ hình thành cho con người tư tưởng tiến bộ, có thái độ và quan điểm sống đúng đắn.

– “Hành trình đi tìm con người trong con người”: Vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất, khát vọng sống cao đẹp, tài năng của con người. Đó là vẻ đẹp tiềm ẩn, khuất lấp bên trong nhân vật được nhà văn phát hiện, phản ánh và gửi gắm những bài học mang tính triết lí nhân sinh sâu sắc.

Như vậy, tác phẩm tự sự không chỉ phản ánh hiện thực cuộc sống mà còn là nơi nhà văn gửi gắm những quan niệm về cuộc đời và về con người; từ đó đặt ra những yêu cẩu đối với người sáng tác.

2. Phân tích tác phẩm “Chữ người tử tù” để làm sáng tỏ ý kiến

– Quan niệm của Nguyễn Tuân về con người

+ Con người tài năng xuất chúng, kết tinh khí thiêng của trời đất.

+ Con người biết xám hối, tự trăn trở, dày vò, quyết tâm thay đổi để hoàn thiện.

+ Con người biết thưởng thức văn hóa, say mê, trân trọng cái đẹp, khao khát thưởng thức tuyệt đỉnh thi pháp.

– Nhân vật Huấn Cao được khắc họa bằng bút pháp lãng mạn, bằng biện pháp đối lập và được đặt trong một tình huống đặc biệt. Từ đó nhà văn nêu lên vẻ đẹp của nhân vật: tâm hồn của Huấn Cao thanh khiết, cao cả, không chịu khuất phục trước tiền tài, danh vị, tâm hồn chỉ chịu khuất phục bởi cái tình, cái nghĩa và giá trị của cái đẹp; con người có tài, tâm, thiên lương trong sáng sẽ cảm hóa tâm hồn người khác.

3. Bàn luận

– Nhận định trên đã khái quát đầy đủ nội dung của văn học (giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo); đồng thời còn nhấn mạnh chức năng của văn học là “hành trình đi tìm con người trong con người”.

– Vai trò và trách nhiệm của người nghệ sĩ trong việc gắn bó với đời sống, yêu thương con người và đặt tính nhân bản lên hàng đầu của nhiệm vụ sáng tác.

– Quan niệm của Nam Cao và Nguyễn Tuân về con người: đề cao cái tài trong sáng tạo nghệ thuật, cái tâm trong quan hệ với mọi người và hướng con người đến việc giữ gìn thiên lương trong sáng, cao đẹp.

4. Đánh giá

– Với người nghệ sĩ: sáng tác văn chương là phản ánh hiện thực cuộc sống và góp phần tôn vinh, ca ngợi vẻ đẹp tâm hồn con người để hướng con người đến chân – thiện – mĩ.

– Trách nhiệm của người đọc: trân trọng những tác phẩm viết về con người, bồi dưỡng tâm hồn để sống biết yêu thương, quan tâm, chia sẻ.

– Văn học đã khiến những tâm hồn lớn giàu yêu thương mãi bất tử, để họ sống mãi trong lòng bạn đọc.

III. KẾT BÀI

• Khẳng định lại: truyện có giá trị khi vừa phản ánh hiện thực, vừa khám phá chiều sâu tâm hồn và bản chất người.

• Văn học vì thế không chỉ là “tấm gương đời sống” mà còn là “tấm gương tâm hồn”.

• Điều này làm nên sức sống bền vững của những tác phẩm lớn trong mọi thời đại.

Hành trình “đi tìm con người bên trong con người” tất yếu buộc bạn đọc phải dồn toàn tâm toàn ý, nhập thân vào câu chuyện thì mới có khả năng thấu suốt, vỡ lẽ những bài học đắt giá. Đồng thời, nhà văn cũng cần trau dồi bút lực, đem những gì tinh túy nhất của đời sống dồn chứa vào trang văn. Anh phải sống thật  sâu, thật nhiệt thành với cuộc đời ngoài kia thì “lịch sử đời sống” hay câu chuyện nhân sinh mới sống động, chân thực, mới gợi nhiều ý niệm sâu xa.