Đề bài: Nhà thơ Thanh Thảo cho rằng “ Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa […] Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ tận cùng của nhà thơ”
(Quan niệm của Thanh Thảo về thơ, Tạp chí Sông Hương số 191, tháng 01 – 2005)
Em hiểu ý kiến trên như thế nào? Phân tích một bài thơ em yêu thích để làm sáng tỏ ý kiến trên
Dàn ý NLVH về ý kiến: Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa
1. Mở bài:
– Giới thiệu vấn đề cần nghị luận
– Trích dẫn nhận định: “Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa ….] Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ tận cùng của nhà thơ.” [
– Giới thiệu được bài thơ (và tác giá) mà em yêu thích
2. Thân bài:
2.1. Giải thích:
– Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa: thơ là hình thức nghệ thuật dùng ngôn từ làm chất liệu. Tuy nhiên thơ không chỉ là sự chọn 66 lọc ngôn ngữ đơn thuần mà ẩn trong câu chữ là chiều sâu suy tưởng của người sáng tác. Nhà thơ là người nghệ sĩ của ngôn từ (Belinxki).
– Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ tận cùng của nhà thơ: thơ là giãi bày cảm xúc mãnh liệt của thi nhân. Thơ là tiếng lòng sâu kín nhất trong tâm hồn thi sĩ. Tình cảm trong thơ là tình cảm chân thành xuất phát từ 01 trái tim người nghệ sĩ trước cuộc đời. Thơ chỉ bật ra trong tim ta khi | cuộc sống đã tràn đầy (Tố Hữu).
– Nhận định nói lên đặc trưng của văn chương nói chung, của thi ca nói riêng. Thơ là nghệ thuật của ngôn từ nhưng ngôn ngữ trong thơ không chỉ là câu chữ đơn thuần mà phải ghi lại được cảm xúc chủ quan của người nghệ sĩ trước hiện thực khách quan của đời sống.
2.2 Bàn luận:
– Ý kiến của Thanh Thảo là hoàn toàn chính xác khi bàn luận về đặc trưng của thi ca.
– Ngôn ngữ thơ ca đã được người nghệ sĩ chất lọc từ đời sống tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc.
– Thơ là tiếng lòng tha thiết nhất của người nghệ sĩ trước cuộc đời. Thơ trữ tình lấy cảm xúc sâu lắng nhất bên trong tâm hồn thi nhân để biểu hiện. Khi rung động vui buồn sâu sắc trước cuộc đời, con người có nhu cầu được biểu lộ tình cảm, khi đó người ta cần đến thơ. Bởi vậy ngôn ngữ trong thơ ca chính là phương tiện truyền tải chiều sâu tư tưởng, cảm xúc của người nghệ sĩ trước hiện thực đời sống.
– Người nghệ sĩ gửi gắm những cảm xúc, nỗi niềm riêng tư vào những câu thơ, nhưng những tác phẩm thơ chân chính, tồn tại mãi với thời gian bao giờ cũng mang ý nghĩa khái quát về con người, về thế sự cuộc đời, đó là cầu nối dẫn đến sự đồng cảm giữa người với người trong cõi nhân gian.
2.3. Chứng minh: Thí sinh chọn được những chi tiết, hình ảnh tiêu biểu trong bài thơ mình yêu thích.
– TS có thể có nhiều cách triển khai theo các hướng khác nhau, song cần làm nổi bật ý cơ bản sau:
+ Về chữ nghĩa mà cũng không là chữ nghĩa trong bài thơ. Phân tích để thấy rõ bài thơ là sự bộc lộ tận cùng những nỗi niềm, cảm xúc của nhà thơ.
2.4. Đánh giá, mở rộng:
– Nhận định trên là một quan niệm đúng đắn về đặc trưng của thơ. Thơ ca không chỉ là sự chắt lọc về câu chữ, sự trau chuốt trong ngôn từ mà ẩn sâu bên trong đó là tình cảm, chiêm nghiệm của nhà thơ. Một thi phẩm hay phải có sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp ngôn từ và sự sâu sắc trong tư tưởng, tình cảm.
– Để có những tác phẩm hay, thi sĩ cần phải sống thật với chính mình, có những tình cảm phong phú, cao đẹp, biết mở rộng tâm hồn mình trước cuộc đời, con người; đồng thời người nghệ sĩ tạo ra được dấu ấn phong cách nghệ thuật độc đáo, mới mẻ.
– Người đọc phải là người đồng hành sáng tạo, biết cảm nhận, thấu hiểu, giải mã và trân trọng những tâm tư, tình cảm, tiếng lòng của người nghệ sĩ, để từ đó bồi đắp tâm hồn, tình cảm của mình.
3. Kết bài: Khái quát lại vấn đề nghị luận và bày tỏ suy nghĩ của bản thân.
Bài làm NLVH về ý kiến: Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa
Trong hành trình tìm kiếm bản chất của thơ ca, mỗi nhà thơ, nhà nghiên cứu lại có một cách cắt nghĩa riêng. Nhà thơ Thanh Thảo đã đưa ra một quan niệm giàu chiều sâu khi cho rằng: “Thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa […] Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ tận cùng của nhà thơ.” Nhận định ấy không chỉ gợi mở bản chất của thơ mà còn khẳng định vai trò của cảm xúc, tâm hồn người nghệ sĩ trong quá trình sáng tạo. Qua bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, ta có thể thấy rõ ý nghĩa sâu sắc của quan niệm này.
Trước hết, “thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa” nhấn mạnh đặc trưng nghệ thuật của thơ. Thơ trước hết được làm nên từ ngôn từ, câu chữ là chất liệu không thể thiếu để nhà thơ sáng tạo nên tác phẩm. Tuy nhiên, thơ không dừng lại ở sự sắp xếp chữ nghĩa khéo léo hay trau chuốt hình thức bề ngoài. Điều làm nên giá trị của thơ chính là những tầng nghĩa sâu xa, những rung động tinh tế được gửi gắm phía sau con chữ. Bởi vậy, chữ nghĩa trong thơ vừa cụ thể, hữu hình, vừa mang chiều sâu cảm xúc và suy tưởng, vượt lên trên bản thân ngôn từ.
Bên cạnh đó, Thanh Thảo khẳng định: “Thơ đúng nghĩa là sự bộc lộ tận cùng của nhà thơ.” Thơ ca là tiếng nói chân thật nhất của tâm hồn người nghệ sĩ trước cuộc đời. Chỉ khi cảm xúc đạt đến độ chín muồi, dâng trào, thơ mới có thể ra đời. Đó là sự giãi bày những rung động sâu kín, những suy tư thầm lặng, những trải nghiệm riêng tư nhưng có khả năng lay động lòng người. Nhận định của Thanh Thảo đã chỉ ra cốt lõi của thơ trữ tình: thơ sinh ra từ cảm xúc chân thành và sống được trong lòng người nhờ sự chân thành ấy.
Điều này được thể hiện rõ trong bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh. Bài thơ sử dụng những hình ảnh, ngôn từ hết sức giản dị: “hương ổi”, “gió se”, “sương chùng chình”, “dòng sông dềnh dàng”… Chữ nghĩa tưởng như rất đời thường, mộc mạc, nhưng phía sau đó là cả một thế giới cảm xúc tinh tế. Cảnh thu hiện lên không ồn ào, rực rỡ mà nhẹ nhàng, chậm rãi, đúng như nhịp chuyển mùa rất khẽ của thiên nhiên và lòng người.
Đặc biệt, hai câu thơ cuối:
“Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa”
không chỉ tả cảnh mà còn hàm chứa suy tư của nhà thơ về cuộc đời. Đó là cảm nhận của một con người từng trải, đi qua nhiều biến động, nhận ra quy luật của thời gian và sự trưởng thành trong tâm hồn. Như vậy, Sang thu không chỉ là sự chắt lọc chữ nghĩa tinh tế mà còn là sự bộc lộ sâu lắng những rung động, chiêm nghiệm của Hữu Thỉnh trước thiên nhiên và đời sống.
Từ đó có thể khẳng định, ý kiến của Thanh Thảo là hoàn toàn đúng đắn. Một bài thơ hay phải là sự kết hợp hài hòa giữa vẻ đẹp của ngôn từ và chiều sâu cảm xúc, tư tưởng. Chữ nghĩa chỉ thực sự “sống” khi chuyên chở được tiếng lòng của người nghệ sĩ. Đồng thời, người đọc cũng cần trở thành người đồng hành sáng tạo, biết lắng nghe, thấu hiểu và trân trọng những rung động mà nhà thơ gửi gắm.
Với quan niệm “thơ là chữ nghĩa cũng không là chữ nghĩa”, Thanh Thảo đã chạm đến bản chất sâu xa của thi ca. Qua bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, ta càng hiểu rõ rằng thơ không chỉ được làm bằng chữ, mà được làm bằng cả một tâm hồn rung động mãnh liệt trước cuộc đời
