NLVH về ý kiến:  Khi nhà thơ thành thực đi đến tận lòng mình thì sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người

Đề bài:

  Bàn về thơ, PGS.TS. Lê Quang Hưng viết: Khi nhà thơ thành thực đi đến tận lòng mình thì sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người. Dường như thơ càng “riêng” thì lại càng dễ thành “của chung”.

(Lê Quang Hưng, Những quan niệm những thế giới nghệ thuật văn chương, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội, tr.63)

Anh/Chị hiểu ý kiến trên như thế nào?  Bằng trải nghiệm văn học, hãy làm sáng tỏ ý kiến trên.

Bài làm NLVH về ý kiến:  Khi nhà thơ thành thực đi đến tận lòng mình thì sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người

I. Mở bài

• Giới thiệu vấn đề: Thơ là tiếng lòng, là cảm xúc trữ tình, phản ánh những suy tư, tình cảm sâu kín của nhà thơ.

• Dẫn dắt vào ý kiến: Quan niệm của PGS.TS. Lê Quang Hưng nhấn mạnh tầm quan trọng của sự thành thực và nét riêng trong sáng tác thơ.

Thơ là tiếng lòng, là sự rung cảm sâu kín của con người trước cuộc sống, con người và thiên nhiên. Một bài thơ hay không chỉ đơn thuần là câu chữ đẹp mà phải là nơi tình cảm, suy tư, tâm hồn nhà thơ được trọn vẹn bộc lộ. PGS.TS. Lê Quang Hưng từng nhận định rằng: “Khi nhà thơ thành thực đi đến tận lòng mình thì sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người. Dường như thơ càng ‘riêng’ thì lại càng dễ thành ‘của chung’”, đã nhấn mạnh vai trò của cảm xúc chân thành và nét riêng của nhà thơ trong việc tạo nên sức sống và giá trị phổ quát của thơ ca

II. Thân bài

a. Giải thích:

–   Thơ: là một thể loại văn học thuộc phương thức trữ tình, thể hiện tâm trạng, cảm xúc thẩm mĩ của tác giả thông qua hệ thống ngôn ngữ hàm súc, cô đọng, giàu hình ảnh, nhịp điệu.

–   Thành thực đi đến tận lòng mình: những cảm xúc chân thành, mãnh liệt nhất của tâm hồn mình.

–   Riêng, chung: là hai trạng thái của cảm xúc trong thơ. Riêng chính là tình cảm cá nhân, sự cá thể hóa cảm xúc của thơ, còn chung là tiếng nói đồng cảm, đồng điệu với bao tâm hồn trong thơ, là sự gặp gỡ nỗi lòng của bao người.

=> Ý kiến trên đề cập đến đặc trưng cơ bản của thơ và quá trình sáng tạo của người nghệ sĩ: Thơ xuất phát từ cảm xúc riêng, thành thực nhất của người sáng tác, nhưng gặp gỡ cảm xúc của nhiều tâm hồn thơ, là của chung của nhiều thế hệ người đọc.

b. Bàn luận

– Nhà thơ cần thành thực đi đến tận lòng mình:

+ Thơ ca thuộc phương thức trữ tình, lấy cảm xúc làm điểm tựa, bén rễ từ tình cảm chân thực của người làm thơ.

+ Khi sống thành thực với cảm xúc, tâm hồn nhà thơ mới thăng hoa một cách mãnh liệt nhất, nhà thơ mới có thể nói lên những điều sâu thẳm nhất của tâm hồn mình.

+ Cảm xúc của nhà thơ càng thành thực đến tận lòng mình thì thơ càng hay, càng tạo được sự rung cảm nơi người đọc, sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người. Nếu không, thơ chỉ là sự lắp ghép ngôn từ hoa mĩ, những cảm xúc giả dối,… không thể tìm được tiếng lòng đồng điệu nơi người đọc.

– Thơ càng “riêng” thì lại càng dễ thành “của chung”

+ Tính riêng của thơ là cảm xúc riêng, góc nhìn riêng, cách cảm riêng của người nghệ sĩ, là yêu cầu khắt khe của thơ ca, nghệ thuật và bạn đọc.

+ Từ cái riêng ấy, thơ ca phải chạm được vào cái chung của nhân loại, phải trở thành tiếng lòng chung của nhiều người.

+ Thơ ca càng riêng, càng độc đáo càng dễ thành của chung, tức là càng được đón đợi, nhận được nhiều sự tri âm đồng điệu.

+ Thơ biểu hiện những cảm xúc, nỗi niềm riêng tư của người nghệ sĩ. Những tác phẩm thơ chân chính bao giờ cũng mang ý nghĩa khái quát về con người và cuộc đời. Những sáng tác đó là cầu nối dẫn đến sự đồng cảm giữa người với người.

c.Chứng minh

Trong quá trình bàn bạc, luận giải thí sinh cần biết kết hợp lựa chọn và phân tích cảm nhận một số tác phẩm thơ tiêu biểu, mới mẻ, giàu sức thuyết phục để làm sáng tỏ quan điểm của PGS.TS. Lê Quang Hưng:

–   Nhà thơ cần thành thực đi đến tận lòng mình thì sẽ gặp trái tim nhân loại, sẽ chạm tới nỗi lòng của bao người.

–  Thơ càng “riêng” thì lại càng dễ thành “của chung”.

d.Đánh giá, mở rộng

–   Nhận định của Lê Quang Hưng khẳng định vai trò quan trọng của hai yếu tố: sự thành thực và nét riêng trong cảm xúc của nhà thơ trong quá trình sáng tạo.

–   Ý kiến đặt ra bài học quan trọng đối với người sáng tác và người tiếp nhận:

+ Đối với người sáng tác: Sống thật với chính mình, có những tình cảm phong phú, cao đẹp, biết mở rộng tâm hồn mình trước cuộc đời, con người; đồng thời phải là những nghệ sĩ ngôn từ, tạo ra được dấu ấn phong cách nghệ thuật độc đáo, mới mẻ.

+ Đối với người đọc: Biết cảm nhận, thấu hiểu và trân trọng những tâm tư, tình cảm, tiếng lòng mà nhà thơ gửi gắm trong mỗi vần thơ, để từ đó bồi đắp tâm hồn, tình cảm của mình, tri âm và đồng sáng tạo với nhà văn.

III. Kết bài (gợi ý)

• Thơ hay không chỉ là câu chữ đẹp mà là tiếng lòng chân thành, riêng tư nhưng đồng thời chạm tới trái tim người đọc.

• Quan niệm của Lê Quang Hưng nhắc nhở cả nhà thơ và bạn đọc về sức mạnh của sự thành thực và nét riêng trong nghệ thuật, để thơ luôn sống động, nhân văn và gần gũi với đời sống con người.

Thơ hay không chỉ là những câu chữ tinh tế mà là sự kết tinh của cảm xúc chân thành, của tình riêng nhưng đồng thời chạm tới trái tim nhiều người. Quan niệm của Lê Quang Hưng nhắc nhở nhà thơ phải sống thật với tâm hồn mình, phát triển cảm xúc riêng một cách sâu sắc, đồng thời gợi mở cho người đọc khả năng đồng cảm, tri âm. Chỉ khi thơ xuất phát từ sự thành thực và nét riêng độc đáo, nó mới trở thành của chung, là tiếng lòng nhân loại, sống mãi trong tâm hồn người thưởng thức.