Nhận xét về nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong truyện ngắn Con thú lớn nhất

Đề bài: Viết một bài văn nghị luận (khoảng 200 chữ) nhận xét về nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong truyện ngắn Con thú lớn nhất:

Ngày ấy, ở Hua Tát có một gia đình ngụ cư không biết ở mường nào chuyển đến. Họ dựng nhà ở ngoài rìa bản, chỗ gần rừng ma. Nhà ấy chỉ có hai vợ chồng đều luống tuổi. Họ đi đâu cũng có nhau. Người vợ lúc nào cũng âm thầm, im lặng, suốt ngày không hề thấy nói một tiếng. Người chồng cao lớn, gầy guộc, mặt sắt lại, mũi như mỏ chim. Đôi mắt của lão đục và sâu hoắm, phảng phất những tia lân tinh lạnh lẽo.

Người chồng là tay thợ săn cự phách. Khẩu súng kíp trong tay lão như có mắt. Mỗi khi khẩu súng giơ lên, ít khi có chim chóc hoặc thú rừng nào thoát chết. Đằng sau nhà lão, lông chim, xương thú chất đầy thành đống. Những đống lông chim xơ xác đen xỉn như màu mực tàu, còn những đống xương thú màu đá vôi thì lốm đốm những vệt nước tủy vàng khè, hôi hám. Những đống ấy to như những cái mả. Lão thợ săn như là hiện thân thần Chết của rừng. Chim chóc và thú rừng sợ hãi lão. Cánh thợ săn ở Hua Tát vừa ghen tị, vừa bất bình với lão. Lão không tha bất cứ con vật nào trong tầm súng của mình. Có người kể rằng đã tận mắt nhìn thấy lão bắn chết một con công đang múa. Một con công đang múa nhé: cái đầu cong như lá lúa, cái đuôi xòe nửa vòng cung với đủ màu sắc, tia nắng mặt trời hắt ánh lửa lấp lánh như vàng, đôi chân kheo khéo lượn vòng. Chỉ có tình yêu thì mới lượn vòng tinh tế như thế. Con công đang múa, thế mà – “Đùng” – khẩu súng trong tay lão già giật lên, phụt ra một lưỡi lửa đỏ. Con công ngã gục, cái cánh có ánh cầu vồng ngũ sắc nhòe máu. Vợ lão già đến, khô đét, đen ngòm, âm thầm nhặt con công cho vào cái lếp sau lưng.

Tuy vậy, suốt đời lão già chỉ săn được những con chim, con thú bình thường. Lão già chưa bao giờ săn được con thú lớn ba bốn tạ thịt. Khẩu súng lão chỉ bắn được những con vật nhỏ ngu ngốc. Đấy chính là điều lão già khổ tâm, dằn vặt. Cả bản Hua Tát xa lánh vợ chồng lão, không ai nói chuyện, chơi bời với gia đình lão. Nhìn thấy vợ chồng lão, người ta tránh ngoắt đi. Cứ thế, lão thợ săn sống cô đơn bên người vợ âm thầm.

Cuối năm ấy, ở Hua Tát động rừng, cây cối xơ xác, chim chóc trốn biệt, không có dấu chân một con thú nào trong rừng. Chưa bao giờ người Hua Tát sống vất vả đến thế. Người ta đồn là Then bắt đầu trừng phạt. Lão thợ săn ngụ cư kiếm ăn cũng rất khó khăn. […]

Cuối cùng, mệt lả, lão già kiệt sức phải lết về nhà. Đến con suối đầu bản, lão dừng lại nhìn về nhà mình. Nhà lão có ánh lửa, cái ánh lửa xanh lét, chắc là vợ lão vẫn thức đợi chồng. Lão nhắm nghiền đôi mắt đục và sâu hoắm lại. Ngẫm nghĩ một lát, lão lộn lại rừng. Mũi lão đã đánh hơi thấy mùi thú. Lão gặp may thật. Lão đã nhìn thấy nó. Cái con công ấy đang múa. Kìa, đôi chân con công di chuyển nhẹ nhàng về phía bên phải, cái đuôi xòe thành đường tròn lại dịch về phía bên trái, cái ánh xanh gay gắt trên túm lông dầu của nó rực rỡ làm sao! Lão già giương súng lên: “Đùng!” Phát súng nổ. Lão nghe thấy tiếng rú thất thanh. Lão chạy lại con thú bị bắn ngã. Đấy là vợ lão. Mụ đi ra rừng đợi lão, tay mụ còn cầm bộ lông chim công.

Lão thợ săn nằm sấp xuống, úp mặt vào vũng máu trên lớp lá mục nồng nồng, ngái và hoi như mùi chuột.

Miệng lão hộc lên như tiếng lợn lòi. Lão nằm thế rất lâu. Mây đen sà xuống thấp, khu rừng tối sẫm, nóng hâm hấp như da người sốt. Gần sáng, lão già… bỗng đứng phắt dậy nhanh như con sóc. Lão nảy ý định lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú, con thú lớn nhất đời mình. Lão nằm trong bụi cây gần cái xác thối rữa của vợ lão một sải tay, đạn lên nòng, khắc khoải chờ đợi. Nhưng Then đã trừng phạt lão. Không có con thú nào đến với lão, chỉ có cái chết đến với lão.

Ba ngày sau, người ta lôi cái xác còng queo của lão ra khỏi bụi cây. Một vết đạn xuyên qua trán lão. Lão đã bắn được con thú lớn nhất đời mình.

      (Trích Con thú lớn nhất, Những ngọn gió Hua Tát, Tuyển tập Nguyễn Huy Thiệp)

Bài làm Nhận xét về nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong truyện ngắn Con thú lớn nhất

I. Mở bài

• Giới thiệu tác giả Nguyễn Huy Thiệp: cây bút nổi bật của văn học Việt Nam hiện đại, nổi tiếng với nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo.

• Dẫn vào tác phẩm Con thú lớn nhất: một truyện ngắn tiêu biểu, gây ám ảnh sâu sắc.

• Nêu vấn đề: Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện trong tác phẩm.

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Huy Thiệp được xem là bậc thầy của truyện ngắn bởi khả năng dựng lên những tình huống bất ngờ, dữ dội mà giàu ám ảnh. Tác phẩm Con thú lớn nhất là minh chứng tiêu biểu, tác phẩm đã xây dựng một tình huống truyện độc đáo, vừa bi thương vừa ám ảnh, qua đó làm nổi bật số phận bi kịch của con người và cùng những thông điệp sâu xa về cuộc đời.

II. Thân bài

1. Khái quát về tác giả tác phẩm:

* Khái quát về tác giả

– Sở trường là truyện ngắn với đề tài đa dạng, bao gồm lịch sử, văn học, huyền thoại, cổ tích, xã hội Việt Nam đương đại, xã hội làng quê, và người lao động

– Ngoài viết truyện ngắn, còn viết kịch và thơ, dù chưa xuất bản tập thơ nào, nhưng thơ ông xuất hiện nhiều trong các truyện ngắn và tiểu luận phê bình trên báo, tạp chí trong nước.

* Truyện ngắn Con thú lớn nhất

Nội dung: Truyện kể về hai vợ chồng lão thợ săn già ngụ cư sống bị cô lập ở Hua Tát. Ông lão là một tay thợ săn cự phách, hiện thân thần Chết của rừng nhưng suốt đời chỉ săn được những con chim, con thú bình thường. Cuối năm ấy, ở Hua Tát động rừng, lão thợ săn không bắn hạ được con thú nào. Trước khi tuyệt vọng quay về thì lão thấy con mồi và bắn nhưng không ngờ con thú ấy chính là vợ lão. Lão nảy ý định lấy xác vợ lão làm mồi để săn con thú, con thú lớn nhất đời mình. Lão đã bắn được con thú lớn nhất đời mình.

Bài học rút ra: Qua truyện ngắn “Con thú lớn nhất”, nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đã gửi gắm tới độc giả về sự cần thiết phải trân trọng các mối quan hệ trong cuộc sống.

2. Khái niệm tình huống truyện

• Là “cái tình thế đặc biệt” làm bùng phát tính cách, số phận nhân vật và tư tưởng tác phẩm.

• Trong truyện ngắn, tình huống là “hạt nhân nghệ thuật” quyết định sức hấp dẫn.

3. Nghệ thuật xây dựng tình huống trong Con thú lớn nhất

– Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đay là một số gợi ý: Qua tình huống, khiến cho câu chuyện hấp dẫn, giúp nhà văn thể hiện tư tưởng chủ đề của truyện; Tình huống truyện xoay quanh câu chuyện săn con thú lớn nhất cuộc đời của lão thợ săn; Cả cuộc đời lão vẫn theo đuổi khát vọng, giấc mơ săn con thú lớn nhất cuộc đời. Vào thời thịnh, chim muông đầy rừng, thú lớn vẫn lẩn tránh lão như có một phép thuật khó hiểu. Khi thời suy cùng cực, chạm đáy; lão thợ săn vẫn không bỏ cuộc. Khát vọng ấy khiến lão có một quyết định kì dị đến điên rồ của một con thú khát máu: dùng xác vợ làm mồi nhử. Tham vọng cuối đời khiến lão mất hết lí trí, mất hết tính người => hành động đó đã biến lão thành một con thú dã man, tàn bạo, con thú lớn nhất cuộc đời;…

3. Ý nghĩa nghệ thuật

• Làm nổi bật bi kịch nhân vật: kẻ cô độc, tha hóa, bị trừng phạt.

• Thể hiện chiều sâu tư tưởng: “con thú lớn nhất” không ở ngoài thiên nhiên mà nằm trong bản chất con người.

• Tạo màu sắc huyền ảo, ma mị, tăng sức ám ảnh và giá trị cảnh tỉnh.

III. Kết bài

• Khẳng định: Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện của Nguyễn Huy Thiệp trong Con thú lớn nhất vừa độc đáo, vừa giàu ý nghĩa.

• Mở rộng: Góp phần làm nên phong cách Nguyễn Huy Thiệp – gai góc, dữ dội nhưng thấm đẫm suy tư nhân sinh.

Có thể thấy, với nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo, Con thú lớn nhất đã để lại trong lòng người đọc ấn tượng mạnh mẽ về bi kịch của con người và sự trừng phạt nghiệt ngã của số phận. Tình huống vừa bất ngờ vừa ám ảnh ấy không chỉ khắc họa tài năng bậc thầy của Nguyễn Huy Thiệp trong thể loại truyện ngắn, mà còn gợi ra những suy ngẫm sâu xa về bản năng, tội lỗi và cái giá con người phải trả cho lối sống vô cảm, tàn nhẫn.