Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong bài thơ Mẹ của nhà thơ Trần Khắc Tám

Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong bài thơ Mẹ của nhà thơ Trần Khắc Tám.

MẸ

– Trần Khắc Tám –

Nghĩ về tuổi thơ làm sao quên

Những buổi chiều ngóng đợi

Bóng mẹ đi như chạy giữa cánh đồng

Năm ấy con mười hai tuổi

Mười hai tuổi khôn ngoan bằng đứa trẻ thời nay lên sáu

Con thơ ngây giờ nghĩ lại thấm buồn

Mẹ xuôi ngược chợ trên rồi chợ dưới

Buôn bán quanh năm một gánh trầu

Mẹ bán trầu mà ăn trầu héo

Quả cau con bổ sáu để dành

Con như mầm non vô tư lớn

Mẹ như cây năm tháng cứ già đi

Rồi hôm ấy nhẹ nhàng như chiếc lá

Mẹ ra đi khi đông đã cuối mùa

 

Con không hiểu thời mẹ là con gái

Mẹ ơi, có sung sướng gì không

Giờ hễ gặp trầu cau là ngỡ thấy

Mẹ vẫn cười hồn hậu trước mắt con…

(Tuyển tập thơ Việt Nam 1975 – 2000, tập III, NXB Hội Nhà văn, 2001, tr. 296 – 297)

Dàn ý Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong bài thơ Mẹ của nhà thơ Trần Khắc Tám

I. Mở bài

• Trong kho tàng thơ ca Việt Nam, tình mẫu tử luôn là nguồn cảm hứng bất tận, được khắc họa với muôn vàn cung bậc cảm xúc.

• Bài thơ “Mẹ” của Trần Khắc Tám là một minh chứng tiêu biểu, không chỉ ca ngợi tình mẹ sâu nặng mà còn thể hiện nỗi day dứt, thương nhớ của người con dành cho người mẹ tần tảo cả đời vì con.

• Đây là một thi phẩm dung dị mà thấm thía, khắc họa thành công hình ảnh người mẹ lam lũ, hi sinh và tình cảm biết ơn, kính yêu của người con.

II. Thân bài

1. Nội dung

a) Hình ảnh người mẹ lam lũ, tần tảo cả đời vì con

• Hình ảnh người mẹ in đậm qua những buổi chiều tất tả, “bóng mẹ đi như chạy giữa cánh đồng”, gợi lên dáng vẻ vội vã, lam lũ mưu sinh.

• Mẹ ngược xuôi “chợ trên rồi chợ dưới”, bán buôn quanh năm chỉ với “một gánh trầu”, để nuôi con khôn lớn.

• Sự hi sinh lặng thầm được khắc họa qua chi tiết: “Mẹ bán trầu mà ăn trầu héo / Quả cau con bổ sáu để dành”, mẹ chắt chiu từng đồng, chưa bao giờ nghĩ cho riêng mình.

b) Tình cảm của người con dành cho mẹ

• Người con tự nhận “mười hai tuổi khôn ngoan bằng đứa trẻ thời nay lên sáu”, ngây thơ đến độ không hiểu hết vất vả của mẹ, giờ nghĩ lại mà “thấm buồn”.

• Khi mẹ qua đời, con vẫn không thể hiểu được thời mẹ còn con gái, mẹ đã có khi nào sung sướng chưa, để rồi càng thêm xót xa, day dứt.

• Đến tận bây giờ, mỗi lần gặp trầu cau, lại như thấy bóng dáng mẹ hiện về, “mẹ vẫn cười hồn hậu trước mắt con”, thể hiện tình thương, nỗi nhớ da diết khôn nguôi.

2. Đặc sắc nghệ thuật

• Sử dụng hình ảnh so sánh, ẩn dụ đặc sắc.

• Giọng thơ trữ tình, tha thiết, kết hợp với những câu hỏi tu từ (“Mẹ ơi, có sung sướng gì không”) làm nổi bật nỗi day dứt, xót xa của người con.

• Ngôn ngữ giản dị, gần gũi như lời tâm sự, thủ thỉ, khiến bài thơ trở nên chân thành, dễ chạm vào lòng người.

III. Kết bài

• “Mẹ” của Trần Khắc Tám là một bài thơ mộc mạc mà giàu cảm xúc, ca ngợi tình mẹ sâu nặng, hi sinh thầm lặng vì con.

• Qua đó, tác giả gửi gắm lòng tri ân, thương nhớ đối với mẹ, người đã cả đời lam lũ, chưa một lần nghĩ cho riêng mình.

• Bài thơ như một lời nhắc nhở mỗi người chúng ta hãy luôn trân trọng, yêu thương và biết ơn những đấng sinh thành khi còn có thể.

Bài văn mẫu Cảm nhận về hình ảnh người mẹ trong bài thơ Mẹ của nhà thơ Trần Khắc Tám

Trong hành trình thơ ca Việt Nam, hình ảnh người mẹ luôn hiện lên như biểu tượng của sự hi sinh, tảo tần và tình yêu thương vô điều kiện. Tình mẫu tử là thứ tình cảm thiêng liêng và vĩnh cửu ấy đã trở thành mạch nguồn bất tận cho biết bao vần thơ xúc động. “Mẹ” của Trần Khắc Tám là một thi phẩm như thế. Không cầu kỳ, bóng bẩy, bài thơ khẽ khàng gợi lại những năm tháng tuổi thơ cùng bóng dáng người mẹ lam lũ, cả đời lặng lẽ hi sinh vì con mà chưa từng sống cho riêng mình. Ẩn sau từng câu chữ là một tiếng lòng day dứt, xót xa, là sự tri ân sâu thẳm mà người con dành cho mẹ, người phụ nữ thầm lặng mà vĩ đại nhất trong đời.

Bài thơ mở ra như một dòng hồi tưởng ngược về tuổi thơ của tác giả, nơi in đậm hình ảnh người mẹ tất tả ngược xuôi kiếm sống, gánh trên vai cả giấc mơ bình yên của con:

“Nghĩ về tuổi thơ làm sao quên

Những buổi chiều ngóng đợi

Bóng mẹ đi như chạy giữa đồng

Năm ấy con mười hai tuổi

Mẹ hiện lên qua hình ảnh “bóng mẹ đi như chạy giữa cánh đồng”, gợi lên sự vội vã, tần tảo không phút nghỉ ngơi. Khi ấy, tác giả mới chỉ “mười hai tuổi”, còn non nớt, thơ ngây, chưa kịp khôn ngoan như “đứa trẻ thời nay lên sáu”, chưa thể san sẻ gánh nặng cùng mẹ. Chính nỗi ân hận ấy đã thấm sâu vào tuổi thơ, để giờ đây mỗi lần nghĩ lại lại đau đáu, nhói buốt cả tâm can.

Trong bài thơ, mẹ không chỉ là người phụ nữ tảo tần, vất vả mà còn là hiện thân của sự hi sinh tận cùng vì con: 

“Mẹ xuôi ngược chợ trên rồi chợ dưới

Buôn bán quanh năm một gánh trầu 

Mẹ bán trầu mà ăn trầu héo 

Quả cau con bổ sáu để dành”

Bà xuôi ngược “chợ trên rồi chợ dưới”, quanh năm với “một gánh trầu” để nuôi con khôn lớn. Mẹ chắt chiu từng đồng, từng hào, nhường nhịn đến mức “mẹ bán trầu mà ăn trầu héo”, “quả cau con bổ sáu để dành”. Những chi tiết tưởng chừng nhỏ nhặt ấy lại khắc họa đậm nét cuộc đời nghèo khó, tiết kiệm đến tận cùng của mẹ, càng làm nổi bật tình thương và sự hi sinh thầm lặng. Đó là những năm tháng mẹ tự nguyện gánh lấy vất vả để con được hưởng phần tốt đẹp nhất, dù bản thân chỉ dám ăn “trầu héo”, nhấm nháp “cau bổ sáu” cho qua cơn thèm.

Cũng như vòng quay của tạo hóa, “tre già măng mọc”, mẹ lặng lẽ hi sinh cả đời mình để vun đắp, dưỡng nuôi những mầm sống của con được lớn lên trong điều tốt nhất:

“Con như mầm non vô tư lớn 

Mẹ như cây năm tháng cứ già đi

Rồi hôm ấy nhẹ nhàng như chiếc lá 

Mẹ ra đi khi đông đã cuối mùa”

Câu thơ giản dị mà chan chứa bao xót xa. Khi những đứa con hồn nhiên lớn lên, vui tươi, mạnh mẽ, thì cũng là lúc mẹ dần già yếu, mỏi mòn. Đến cuối đời, mẹ “ra đi nhẹ nhàng như chiếc lá / khi đông đã cuối mùa”. Cách nói ấy vừa gợi sự thanh thản, vừa hé lộ quy luật tự nhiên khắc nghiệt mà vẫn khiến lòng con quặn thắt. Bao hi sinh của mẹ, cuối cùng cũng lặng lẽ tan vào đất trời mà không một lời đòi hỏi báo đáp.

Để rồi, khi đã trưởng thành, tác giả lại quay về tự vấn lòng mình:

“Con không hiểu thời mẹ là con gái

Mẹ ơi, có sung sướng gì không”.

Câu hỏi như một nhát cứa sâu, phơi bày nỗi đau âm ỉ, sự day dứt muộn màng khi nghĩ về tuổi trẻ của mẹ. Có lẽ mẹ chưa bao giờ biết đến niềm vui trọn vẹn, hạnh phúc cho riêng mình. Đến tận bây giờ, khi “gặp trầu cau là ngỡ thấy mẹ”, tác giả mới càng thấm thía tình thương nhớ khôn nguôi. Trầu cau ở đây không chỉ là hình ảnh gợi nhớ mẹ, người từng gánh trầu đi khắp chợ quê mà còn là biểu tượng văn hóa Việt, biểu tượng của sự thủy chung, son sắt, càng làm bật lên tình nghĩa mẹ con sâu bền, bất tử.

Nhắc đến sự thành công của một tác phẩm, không thể không nhắc tới đặc sắc nghệ thuật đã tạo nên tác phẩm đó. Bài thơ sử dụng nhiều phép so sánh, ẩn dụ gần gũi mà giàu sức gợi: “bóng mẹ như chạy giữa cánh đồng”, “con như mầm non”, “mẹ như cây”, tất cả đã khắc họa rõ nét hình ảnh người mẹ tảo tần, hi sinh tuổi xuân, bào mòn sức khỏe để vun đắp cuộc đời con. Đặc biệt, ẩn dụ “mẹ – trầu cau” không chỉ gắn với nét văn hóa truyền thống mà còn gợi sự gắn bó, son sắt, để hình ảnh mẹ hòa quyện vào từng hơi thở cuộc sống, hiện hữu mãi trong tâm trí người con. Ngôn từ trong bài thơ giản dị, mộc mạc như lời tâm sự, thủ thỉ, lại càng làm nổi bật sự chân thành, tự nhiên của cảm xúc, khiến người đọc dễ đồng cảm, xót thương.

“Mẹ” của tác giả Trần Khắc Tám không chỉ là bài thơ ca ngợi tình mẹ thiêng liêng, bất diệt mà còn là bản khắc ghi sâu sắc những hi sinh lặng lẽ của mẹ suốt cuộc đời vì con. Qua đó, tác giả khơi dậy trong mỗi người con chúng ta niềm thương nhớ, kính trọng và biết ơn vô hạn đối với đấng sinh thành. Đọc xong bài thơ, ai cũng như được nhắc nhở phải trân trọng từng phút giây được bên mẹ, để rồi không xót xa nuối tiếc khi thời gian lặng lẽ trôi đi, để lại dáng mẹ chỉ còn trong ký ức.